Teksty — czytanie z bliska

72 imiona

Siedemdziesiąt dwa imiona krążą jako gotowa lista — tabela, którą dostajesz do użytku. Prawie nigdzie nie widać rzeczy najważniejszej: to wcale nie jest lista. To wyprowadzenie, i możesz je przeprowadzić sam w dziesięć minut, mając hebrajską Biblię i ołówek.

Konstrukcja

Trzy kolejne wersety — Księga Wyjścia 14,19, 20 i 21 — mają każdy dokładnie siedemdziesiąt dwie litery. Ta równość jest całą podstawą rzeczy i jest pierwszym twierdzeniem, które należy sprawdzić, a nie przyjąć. Bierzesz pierwszy werset wprzód, drugi wspak, trzeci wprzód; czytasz po jednej literze z każdego po kolei. Wypada siedemdziesiąt dwie trójki.

Odwrócenie środkowego wersetu nie jest ozdobą. Czytane po kolei te trzy wersety opisują słup przesuwający się między dwoma obozami i rozdzielone morze — to jest fragment o rozdzielaniu. Splot bustrofedonem sprawia, że samo czytanie zawraca na tekście.

Każdy z powyższych wersetów jest liczony przy budowaniu strony. Gdyby którykolwiek przestał mieć dokładnie siedemdziesiąt dwie litery, ta strona by się nie opublikowała.

Czym to nie jest

To nie jest tekst hermetyczny. Szem ha-Meforasz należy do tradycji żydowskiej; wyprowadzenie siedemdziesięciu dwóch imion opisuje literatura kabalistyczna średniowiecza, stulecia przed tym, nim ktokolwiek w Europie przeczytał Corpus Hermeticum. Do tego, co dziś nazywamy tradycją hermetyczną, wchodzi dopiero w renesansie, gdy chrześcijańscy uczeni włączyli kabałę do swojej lektury hermetycznej — Pico, potem Agryppa, potem Kircher. Złoty Brzask odziedziczył to połączenie w latach osiemdziesiątych XIX wieku i podał dalej, jakby zawsze było jednym zbiorem wiedzy. Nie było.

Jest też warstwa trzecia i to ona jest najmłodsza. Ostatnia kolumna mówi, do czego każde imię rzekomo służy — uzdrawianie, obfitość, uwolnienie od lęku. Te przypisania są współczesne. W tej postaci rozpowszechniło je Kabbalah Centre, przede wszystkim książka Yehudy Berga The 72 Names of God (2003), i stamtąd rozeszły się po internecie, jakby były starożytne. Nie ma ich w źródłach średniowiecznych, nie ma ich u Agryppy ani u Kirchera i nic w wyprowadzeniu ich nie daje. Drukujemy je, bo to z nimi większość czytelników spotka się najpierw — i bo cały pożytek z tej strony polega na tym, że wiadomo, które stulecie się czyta.

Imiona aniołów to warstwa środkowa. Kolumna hebrajska jest wyprowadzona i sprawdzalna: przeprowadź splot, a dostaniesz dokładnie te trójki. Czwarta kolumna — nie. To są te same trójki z doklejoną końcówką boską, -el albo -jah, a przypisanie pochodzi z tradycji, nie z tekstu. Pisownia łacińska różni się między źródłami, a odpowiedniości ze stopniami, godzinami, psalmami i planetami różnią się znacznie bardziej. Traktuj tę kolumnę jako odniesienie, nigdy jako dowód.

Siedemdziesiąt dwa

Litery, które normalnie miałyby formę końcową (ך ם ן ף ץ), zapisane są tu formą zwykłą, bo splot tnie tekst w poprzek wyrazów i wpycha je w środek trójki. Transliteracja jest prosta, nie naukowa: ma pozwolić śledzić litery, a nie służyć do wymowy.

Dlaczego warto to wiedzieć

Większość tego, co krąży pod szyldem hermetyzmu, podaje się jako wynik: lista, odpowiedniość, tabela do zaufania. Ta jedna rzecz zachowuje działanie. Możesz wziąć trzy wersety, policzyć je, splotąć i dojść do tych samych siedemdziesięciu dwóch trójek, które Kircher wydrukował w 1652 — co mówi coś prawdziwego o tradycji i nic o tym, czy te imiona cokolwiek robią.

Uczciwe pytania

Skąd pochodzi 72 imiona?

Z Księgi Wyjścia 14,19–21. Każdy z tych trzech wersetów ma dokładnie siedemdziesiąt dwie litery hebrajskie. Czytając pierwszy wprzód, drugi wspak, a trzeci wprzód, po jednej literze z każdego, otrzymuje się siedemdziesiąt dwie trójliterowe grupy.

Czy 72 imiona są hermetyczne?

Nie. Należą do kabały żydowskiej i opisuje je literatura kabalistyczna średniowiecza. Do zachodniego nurtu hermetycznego zostały włączone w renesansie — przez Pica della Mirandolę, Agryppę, a później Kirchera — i podane dalej przez Złoty Brzask w latach osiemdziesiątych XIX wieku tak, jakby obie tradycje zawsze były jedną.

Dlaczego imiona aniołów różnią się między źródłami?

Bo są warstwą późniejszą. Trójki liter wynikają z tekstu; imiona aniołów dokładają do nich końcówkę boską (-el albo -jah) według tradycji, a ich łacińską pisownię ustalali różni autorzy w różnym czasie. Przypisane godziny, stopnie i psalmy różnią się jeszcze bardziej.

Czy mogę sprawdzić tę listę sam?

Tak i o to właśnie chodzi. Weź hebrajski tekst Wj 14,19–21, policz litery każdego wersetu — za każdym razem powinno wyjść siedemdziesiąt dwie — i przeprowadź splot. Tabela na tej stronie liczy się z tych wersetów przy każdym budowaniu serwisu.

Źródła i dalsza lektura

• Exodus 14:19–21, Masoretic text — the source of the derivation. Any critical edition of the Hebrew Bible (e.g. Biblia Hebraica Stuttgartensia, Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1977) serves; the consonantal text is stable here.
• Agrippa, H. C., De occulta philosophia libri tres (Cologne, 1533), Book III — the channel through which the seventy-two-fold division reached Renaissance Europe as part of a Hermetic-Kabbalistic synthesis.
• Kircher, A., Oedipus Aegyptiacus (Rome, 1652–54) — prints the names with the angelic attributions that most later lists follow.
• Scholem, G., Major Trends in Jewish Mysticism (Jerusalem: Schocken, 1941; 3rd rev. ed. New York: Schocken, 1954) — on the Jewish setting of the divine names, and on how badly the Christian Kabbalists read it.
• Dan, J., Kabbalah: A Very Short Introduction (Oxford: Oxford University Press, 2006) — concise account of the transmission into Christian Kabbalah.