O serwisie

Jak działa ten serwis

The Hermeticum istnieje, bo jedna z najbardziej fascynujących tradycji Zachodu ma w internecie najgorszy stosunek sygnału do szumu. Odpowiadamy na to metodą, a nie pilnowaniem, kto może wejść.

Trzy warstwy

Fakt: to, co ustalają rękopisy, dokumenty i recenzowane prace naukowe, zawsze ze źródłem, które można sprawdzić. Debata badaczy: tam, gdzie poważni badacze się spierają, podajemy stanowiska i nazwiska (Festugière kontra Fowden o egipskie korzenie; datowanie Sirr al-khaliqa; teza Yates i jej krytycy). Recepcja i mit: to, co powtarza popkultura. Cytujemy to jako recepcję i nigdy nie przemycamy jako faktu.

Źródła

Podstawą naszej pracy są współczesne przekłady krytyczne (Copenhaver 1992, Litwa 2018) i kanon badań w tej dziedzinie (Fowden, Hanegraaff, Bull, van Bladel i inni, cytowani przy poszczególnych stronach). Przekłady z domeny publicznej (Everard 1650, Mead 1906) linkujemy jako dokumenty historyczne, z jasno opisanymi ograniczeniami. Nigdy nie linkujemy pirackich kopii książek dostępnych w druku.

Jak powstają te strony

Mówiąc wprost: teksty w tym serwisie pisze Claude, model AI firmy Anthropic, na podstawie opublikowanych badań i według reguł ustalonych przez właściciela serwisu. Stron nie recenzuje żaden specjalista z tej dziedziny i nie przechodzą one ludzkiej korekty. Serwis jest katalogiem, a nie autorskimi badaniami: cytuj to, co my cytujemy, a nie nas. Traktuj stronę z tego serwisu jako przewodnik po źródłach, a nie ostatnie słowo.

Jak sprawdzić stronę

• Otwórz źródła. Każde hasło wymienia publikacje o tym, czego dotyczy. Ta lista nie jest zapisem tego, co czytał model, i nie mamy zapisu, by całe strony sprawdzano zdanie po zdaniu; opisane niżej obiegi sprawdzają tylko zdania dodane zmianą.
• Sprawdź, co znaczy data. Data w ramce „Zacytuj to” to dzień ostatniej zmiany strony, a nie dzień sprawdzenia jej źródeł.
• Zajrzyj do poprawek. Błędy, które potwierdziliśmy i naprawiliśmy, są na liście poprawek.

Jak oceniamy stronę

Pierwsze strony, w sieci od 14 sierpnia 2026, powstały z notatek badawczych, które model zebrał wcześniej z internetu, częściowo z encyklopedii. Od 25 października 2026 przerabiamy 11 stron w cyklach obiegów. Każdy obieg wprowadza jedną zmianę na jednej stronie, naraz we wszystkich trzech językach, a zmiana trafia do sieci tylko wtedy, gdy przejdzie dwie kontrole:

1. Ślepy recenzent. Osobna instancja tego samego modelu, która nie robiła zmiany i nie widzi wcześniejszych ocen ani naszych notatek, porównuje nową wersję z tą, która jest w sieci, sprawdza nowe zdania w źródłach, które potrafi otworzyć, i wypisuje każdy problem, który wprowadziła zmiana.
2. Bramka liczbowa. Decyduje skrypt, nie model. Zmianę cofamy, jeśli ocena recenzenta w tym, co zmiana ma poprawić, nie wzrośnie o ustalony próg, albo jeśli recenzent znajdzie coś blokującego: fałszywy fakt, źródło, którego brakuje albo które nie mówi tego, co mu przypisujemy, obietnicę, której strona nie może dotrzymać. Najwyżej dwa drobne problemy, na przykład brak numeru strony przy źródle, nie zatrzymują zmiany.

Recenzent ocenia każdą stronę pod kątem jednego pytania: czy czytelnik, który przyszedł z tym pytaniem, dostaje najlepszą dostępną odpowiedź, ze źródłami, które może sprawdzić? (Cykle rozpoczęte przed 29 października 2026, w tym wszystkie policzone niżej, pytają zamiast tego, czy strona zasługuje na miejsce w pierwszej trójce Google.) Ocena mierzy jakość i przydatność, a nie to, czy każde zdanie jest prawdziwe.

Strony, które przejdą bramkę, trafiają do sieci, a żaden człowiek nie czyta ich wcześniej; od 28 października 2026 tak samo trafiają tam nowe strony, gdy ślepa ocena da im wystarczająco wysoki wynik.

Dotąd (liczone z naszego dziennika recenzji przy każdym generowaniu serwisu): 60 obiegów na 11 stronach, 33 zmiany przyjęte, 27 odrzuconych. Znamy jeden błąd, który się prześlizgnął: 28 października wprowadzające w błąd zdanie na stronie o Picatrixie, które recenzent oznaczył tylko jako drobny problem, było w sieci około 90 minut (jest na liście poprawek). Z naszych 151 haseł angielskich cykl zakończyło 10; reszta serwisu przez ten proces nie przeszła.

Przekłady. Źródłem jest wersja angielska. Strony polskie i hiszpańskie tłumaczą modele; większość hiszpańskich sprawdzają potem z wersją angielską skrypt i większy model. Żadna z tych wersji nie ma stałej kontroli człowieka.

Czego to nie gwarantuje

• Że każde zdanie jest prawdziwe. Ocena dotyczy jakości i przydatności; to nie jest sprawdzenie faktów na całej stronie.
• Niezależnej drugiej opinii. Piszący i recenzent to ten sam model i mogą mylić się w tych samych miejscach.
• Precyzyjnej oceny. Dwie ślepe oceny tej samej, niezmienionej strony różniły się w tej samej kategorii średnio o około 500 punktów na 10 000, a najwyżej o 1500.
• Udowodnionego skutku. Nie zmierzyliśmy jeszcze, czy obiegi poprawiają strony dla czytelników.

Zgłoś błąd

Jeśli znajdziesz błąd (źle datowany tekst, przekręcony cytat, zbyt uproszczone stanowisko badacza), skorzystaj z formularza poniżej. Podaj stronę i zdanie, a jeśli możesz, także źródło. Potwierdzone błędy faktów poprawiamy w każdym języku, w którym się pojawiły, i wypisujemy na liście poprawek razem ze źródłem zmiany.

Ta część pojawiła się 15 sierpnia 2026, a przepisaliśmy ją 29 października 2026. Liczby bierzemy z naszego dziennika recenzji, na nowo przy każdym generowaniu serwisu.

A książka?

Odpowiedź jest ta sama, ale zasługuje na osobny nagłówek, bo tu pytanie jest ostrzejsze. Modern Hermet to książka o tym, żeby nie oddawać własnego osądu maszynie, która odpowiada szybciej niż ty, a sama powstała z jedną z takich maszyn pod ręką. Gdybyśmy udawali, że było inaczej, złamalibyśmy pierwszą regułę tej strony akurat tam, gdzie ma ona największe znaczenie.

Jak to wyglądało w praktyce: wywód, struktura i decyzje należą do autora. Materiał historyczny zebrano i wstępnie spisano z pomocą narzędzi AI, a potem sprawdzono z wydaniami wymienionymi w źródłach. Niektóre fragmenty napisał model i zostały, bo były trafne. Inne napisał model i wypadły, bo były gładkie i puste, a to dokładnie ten rodzaj błędu, na który uczysz się uważać.

Uważamy, że to demonstracja, a nie powód do wstydu, i na tym rozróżnieniu stoi cała teza. Książka nie mówi nie używaj tych narzędzi. Mówi: wiedz, co myślisz, zanim maszyna odpowie, i sprawdzaj, co ci oddaje. Jeśli książka powstała w ten sposób i mówi o tym otwarcie, jest dowodem, że metoda działa. Gdyby to przemilczała, dowodziłaby czegoś odwrotnego.

Czytelnika chroni to samo co wszędzie indziej w tym serwisie: źródła są wymienione, więc można je otworzyć i sprawdzić, a praktyki da się przetestować w ciągu tygodnia. Ani jedno, ani drugie nie wymaga zaufania do tego, jak powstał tekst.

Dlaczego nie ma tu nazwiska

The Hermeticum jest anonimowe z założenia. To nie jest brak odpowiedzialności: każde hasło podaje swoje źródła, a źródła może sprawdzić każdy. Chodzi o to, żeby w centrum nie stało niczyje ego. W dziedzinie pełnej nauczycieli, którzy sprzedają dostęp do samych siebie, wolimy, żeby tekst znaczył więcej niż twarz, system więcej niż persona, a praktyka więcej niż występ. Oceniaj te strony po tym, co cytują.

Cytaty

Kluczowe zdania źródeł podajemy we własnych przekładach roboczych, zawsze tak oznaczonych („przekład roboczy”). Do pełnych tekstów linkujemy przekłady z domeny publicznej (Everard 1650, Mead 1906), z prostą notą o ich wieku i ograniczeniach. Przekłady naukowe dostępne w druku (Copenhaver, Litwa) cytujemy tylko krótko, w granicach dozwolonego użytku. Kup te książki: na nich stoi cała dziedzina.

The Practice a historia

The Practice nie odtwarza starożytnego hermetycznego planu ćwiczeń. Przekłada hermetyczną strukturę samopoznania, praktyki i przemiany na współczesną metodę operacyjną.

Zasady uczciwości

Tam, gdzie kończą się dowody, mówimy „nie wiemy”. Tam, gdzie upraszczamy, pełniejsza historia jest jeden link dalej. Tam, gdzie się mylimy, poprawiamy jawnie: korekty to treść, nie powód do wstydu, i wypisujemy je na liście poprawek.

Kto to pisze

The Hermeticum mówi jednym głosem i działa według publicznej metody. Teksty piszą modele AI; wybór tematów, reguły i decyzja o publikacji należą do właściciela serwisu, który pozostaje anonimowy z powodów opisanych wyżej. Serwis nie sprzedaje wróżb, inicjacji ani przeznaczenia. Jeśli kiedykolwiek poleci książkę, tuż obok poda powód.

Cookies i Twoja zgoda

Ta strona nie zapisuje żadnych cookies, dopóki nie wyrazisz zgody. Używamy Google Analytics, żeby policzyć odwiedziny i zobaczyć, które teksty są czytane. Domyślnie zgoda jest ustawiona na odmowę, więc przy pierwszej wizycie nie zapisuje się żaden plik, a Google Analytics wysyła tylko anonimowe, zbiorcze sygnały, które nikogo nie identyfikują. Niezależnie od tego Vercel Web Analytics, które nie zapisuje cookies, liczy odwiedziny, czytane strony i to, z jakiej strony, linku albo aplikacji przyszła wizyta. Pytamy raz, w małym panelu; jeśli odmówisz, serwis działa tak samo, a panel nie wraca. Jeśli się zgodzisz, zapisuje się standardowy plik Google Analytics, a odsłony są liczone z anonimizacją adresu IP. Twój wybór zostaje lokalnie w tej przeglądarce i możesz go w każdej chwili cofnąć, czyszcząc dane witryny. Nie prowadzimy reklamy, profilowania ani remarketingu i nie sprzedajemy danych.

Bibliografia serwisu

Poniżej wszystkie źródła cytowane w tym serwisie, zebrane z 133 haseł: 1280 osobnych pozycji (wydania, monografie, artykuły i skany domeny publicznej). Lista powstaje przy każdym generowaniu serwisu wprost ze źródeł przypisanych do haseł, więc nie może się rozjechać z tym, co stoi pod tekstami. Pokazuje, co hasła wymieniają, a nie co przeczytano przy każdym zdaniu.

Teksty

72 imiona Boga

Księga Wyjścia 14,19-21, tekst masorecki: Miqra according to the Masorah w bibliotece Sefaria, tekst, który policzyliśmy 31 października 2026 roku (72, 72 i 72 litery). Wystarczy dowolne wydanie krytyczne Biblii hebrajskiej (np. Biblia Hebraica Stuttgartensia, Stuttgart: Deutsche Bibelgesellschaft, 1977); tekst spółgłoskowy jest tu stabilny.

Miszna, Sukka 4,5 i Joma 6,2, tekst hebrajski z angielskim przekładem William Davidson Edition, Sefaria.

Bereszit Rabba 44,19 i Wajikra Rabba 23,2, z angielskim przekładem The Sefaria Midrash Rabbah (2022).

Raszi do Talmudu Babilońskiego, Sukka 45a, wydanie wileńskie, z angielskim przekładem Sefaria Community Translation.

Tobiasz ben Eliezer, Midrasz Lekach Tow do Wj 14,21, wydanie wileńskie z 1884 roku, Sefaria.

Abraham ibn Ezra, komentarz do Wj 14,19, tekst hebrajski (Piotrków, 1907-1911) i angielski przekład H. Normana Strickmana i Arthura M. Silvera (Menorah, 1988-2004), Sefaria.

Zohar, Beszalach, w: The Zohar (Londyn: Soncino Press, 1933), Sefaria.

Johannes Reuchlin, De arte cabalistica libri tres (Hagenau: Thomas Anshelm, 1517), ks. III, k. 58v: egzemplarz Wellcome Library w Internet Archive.

Henryk Korneliusz Agryppa, De occulta philosophia libri tres ([Kolonia], 1533), ks. III, rozdz. 25; angielski przekład J. F. (Londyn, 1651), wyd. Joseph H. Peterson, Esoteric Archives. Daty życia Agryppy i wydania z 1533 roku: Vittoria Perrone Compagni, „Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (istotna rewizja 28 marca 2025).

Athanasius Kircher, Oedipus Aegyptiacus, t. II, cz. 1 (Rzym: Vitale Mascardi, 1653), klasa IV, Cabala Hebraeorum, rozdz. 6, do s. 281: egzemplarz Biblioteca de la Universidad de Sevilla w Internet Archive.

Lemegeton Clavicula Salomonis, cz. 1, Ars Goetia, transkrypcja rękopisu British Library Sloane MS 3825, oprac. Joseph H. Peterson (Esoteric Archives, 1999, aktualizacja 2026), z jego wstępem do Lemegetonu: przypis 1 podaje rok 1641 i wydanie Saundersa z 1671 roku, z którego korzysta tekst, a lista rękopisów datuje Harley MS 6483 na lata 1712-1713.

Stephen Skinner i David Rankine, The Goetia of Dr Rudd (Llewellyn i The Golden Hoard Press, 2010), transkrypcja Harley MS 6483: opis wydawcy.

S. L. MacGregor Mathers, The Kabbalah Unveiled (Londyn: George Redway, 1887), przypis na s. 170 i tabela na s. 171: egzemplarz Wellcome Library w Internet Archive. Założenie Złotego Brzasku: katalog zbioru Golden Dawn w Museum of Freemasonry w Londynie (AIM25).

Yehuda Berg, The 72 Names of God: Technology for the Soul (Kabbalah Publishing, 2003), ISBN 978-1-57189-135-8; recenzja w „Publishers Weekly”, 14 kwietnia 2003. Kabbalah Centre, „The 72 Names of God” (8 lutego 2013).

Wilhelm Bacher, „Shem ha-Meforash”, Jewish Encyclopedia, t. 11, s. 262-264.

Gershom Scholem, Major Trends in Jewish Mysticism (Jerozolima: Schocken, 1941; 3. wyd. popr. Nowy Jork: Schocken, 1954): wykład pierwszy, o tym, jak kabaliści rozumieją hebrajski i imię Boga, oraz wykład czwarty, o medytacji Abrahama Abulafii nad literami imienia Bożego, z relacją ucznia, który przestawiał i łączył litery Wielkiego Imienia Boga, złożonego z 72 imion (wydanie z 1941 roku, s. 17-18, 130 i 148).

Joseph Dan, Kabbalah: A Very Short Introduction (Oxford: Oxford University Press, 2006), rozdz. 5, „Modern Times I: The Christian Kabbalah” (od s. 61), zwięzły opis przejścia do kabały chrześcijańskiej.

Asclepius

Nock, A. D. (red.), Festugière, A.-J. (przeł.), Corpus Hermeticum, t. II: Traités XIII-XVIII, Asclepius (Paryż: Les Belles Lettres, Collection des Universités de France, 1945): wydanie krytyczne tekstu łacińskiego.

Copenhaver, B. P., Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge: Cambridge University Press, 1992): standardowy przekład angielski z przypisami.

Pseudo-Apulejusz, Asklepiusz, czyli rozmowa z Hermesem Trismegistosem, przeł. Kazimierz Pawłowski, w: Apulejusz z Madaury, O bogu Sokratesa, O Platonie i jego nauce, O świecie (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002). Opis wydania według bibliografii w: M. Jagiełło, „Hermes Trismegistos według Marsilia Ficina. Argumentum: przekład i komentarz”, Roczniki Humanistyczne 69, z. 3 (2021), DOI.

Gall, D. (red.), Die göttliche Weisheit des Hermes Trismegistos: Pseudo-Apuleius, Asclepius (Tybinga: Mohr Siebeck, SAPERE 38, 2021; otwarty dostęp, DOI): wstęp redaktorki, s. 3-28 (rozmówcy, miejsce, przebieg rozdziałów, argumenty przeciw Apulejuszowi jako tłumaczowi); J. F. Quack, „Der Asclepius im Kontext der apokalyptischen Literatur”, s. 265-282 (datowanie lamentu, paralele egipskie i żydowskie); J. F. Quack, „Die koptische Version des Asclepius”, s. 309-331.

Mahé, J.-P., Hermès en Haute-Égypte, t. II: Le fragment du Discours parfait et les Définitions hermétiques arméniennes (NH VI, 8-8a) (Quebec: Presses de l’Université Laval, Bibliothèque copte de Nag Hammadi 7, 1982): fragment koptyjski (= Asclepius 21-29) zestawiony synoptycznie z łaciną. To wydanie pokazuje, gdzie łaciński tłumacz pozwalał sobie na swobodę.

Laktancjusz, Divinae institutiones IV.6 i VII.18 (grecki tekst Asclepiusa 8 i 26) oraz VI.25 (o rozdziale 41), przekład angielski: William Fletcher, Ante-Nicene Fathers, t. 7 (Buffalo: Christian Literature Publishing Co., 1886), w New Advent: księga IV, księga VII.

Augustyn, De civitate Dei VIII.23-26: atak na fragmenty o tworzeniu bogów; cytaty Augustyna zachowują fragmenty o posągach po raz drugi, niezależnie od rękopisów. Przekład polski: Państwo Boże, przeł. Władysław Kubicki (Antyk, 1998; opis wydania według bibliografii Jagiełły, 2021). Przekład angielski: księga VIII w New Advent. Datowanie: Christian Tornau, „Augustine of Hippo”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (2019, rewizja 2024): dzieło zaczęte w 412, ukończone w 426, księga VIII około 417.

Mead, G. R. S., Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn: Theosophical Publishing Society, 1906): s. 342, przyp. 1 (Jan Lydos, De mensibus IV.7, cytuje po grecku rozdział 19), s. 389, przyp. 1 (Laktancjusz, Divinae institutiones VI.25, o rozdziale 41) i s. 391 (wykaz greckich cytatów).

Litwa, M. D. (przeł.), Hermetica II: The Excerpts of Stobaeus, Papyrus Fragments, and Ancient Testimonies (Cambridge: Cambridge University Press, 2018): świadectwa o Hermesie z trzydziestu ośmiu autorów starożytnych.

Clarke, E. C., Dillon, J. M., Hershbell, J. P. (przeł.), Iamblichus: De mysteriis (Atlanta: Society of Biblical Literature, Writings from the Greco-Roman World 4, 2003): przekład angielski ze wstępem i przypisami, obok tekstu greckiego w wydaniu Édouarda Des Places. W V.23 sztuka teurgiczna składa z kamieni, roślin, zwierząt i wonności czyste naczynie dla bogów.

Pico della Mirandola, G., Oratio de hominis dignitate (napisana w 1486): cytuje fragment o wielkim cudzie na początku, zaraz po Abdali Saracenie.

Fowden, G., The Egyptian Hermes: A Historical Approach to the Late Pagan Mind (Cambridge: Cambridge University Press, 1986; przedruk Princeton University Press, 1993): egipskie tło pism hermetycznych.

Bull, C. H., The Tradition of Hermes Trismegistus: The Egyptian Priestly Figure as a Teacher of Hellenized Wisdom (Leiden: Brill, Religions in the Graeco-Roman World 186, 2018).

Corpus Hermeticum

Copenhaver, Hermetica (Cambridge, 1992).

M. David Litwa, Hermetica II (Cambridge, 2018).

Walter Scott, Hermetica, t. I: Introduction, Texts and Translation (Oksford: Clarendon Press, 1924), wstęp, s. 17-42; skan w Internet Archive. T. II-IV: 1925, 1926, 1936 (t. IV ze wstępem, uzupełnieniami i indeksami A.S. Fergusona).

Richard Reitzenstein, Poimandres: Studien zur griechisch-ägyptischen und frühchristlichen Literatur (Lipsk: Teubner, 1904); skan w Internet Archive.

Wouter J. Hanegraaff, „How Hermetic was Renaissance Hermetism?”, Aries 15.2 (2015), s. 179-209; PDF w otwartym dostępie.

Wouter J. Hanegraaff, „The Real Hermetic Tradition (Lodovico Lazzarelli and Giovanni da Correggio)”, wpis na blogu, 24 października 2020; online.

Marsilio Ficino, Mercurii Trismegisti Pimander sive De potestate et sapientia Dei, wyd. Maurizio Campanelli (Turyn: Nino Aragno, 2011).

Symphorien Champier, Liber de quadruplici vita, z łacińskimi Diffinitiones Asklepiosa w przekładzie Lazzarellego (Lyon, 1507): opis w katalogu BnF.

A.D. Nock, A.-J. Festugière, Corpus Hermeticum, 4 t. (Paryż: Les Belles Lettres, 1945-1954).

Douglas M. Parrott (red.), Nag Hammadi Codices V,2-5 and VI with Papyrus Berolinensis 8502, 1 and 4, Nag Hammadi Studies 11 (Lejda: Brill, 1979).

Jean-Pierre Mahé, Hermès en Haute-Égypte, 2 t. (Québec: Presses de l'Université Laval, 1978-1982).

Garth Fowden, The Egyptian Hermes: A Historical Approach to the Late Pagan Mind (Cambridge, 1986).

Frances A. Yates, Giordano Bruno and the Hermetic Tradition (Londyn i Chicago, 1964).

John Everard, The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII Books (Londyn: Robert White dla Thomasa Brewstera i Gregory’ego Moule’a, 1650); egzemplarz Wellcome Library w Internet Archive.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, 3 t. (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906): t. I, s. 12, przyp. 1 (Everard i łacina Ficina) oraz s. 16 (ocena przekładu Everarda); t. II, s. 3, przyp. 1 i s. 64, przyp. 1 (Parthey i Reitzenstein); t. III, s. 3, 17 i 34 (wyciągi I, III i VIII ze Stobajosa, które Everard drukuje jako księgi 1, 15 i 14).

Clement Salaman, Dorine van Oyen, William D. Wharton, Jean-Pierre Mahé, The Way of Hermes (Londyn: Duckworth, 1999; Rochester (Vermont): Inner Traditions, 2000), przedmowa tłumaczy s. 13-14, posłowie s. 84-85, wstęp do Definicji s. 101-108.

Dylan M. Burns, „A New Volume of Perfect Words: M. David Litwa’s Hermetica II”, Aries 21 (2021), s. 271-278; PDF w otwartym dostępie.

Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach Corpus Hermeticum na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), s. 28-31 (polskie przekłady; podstawa własnego przekładu) i s. 189 n. (przekład); otwarty dostęp.

Wincenty Myszor, „Poimandres: wstęp, przekład, komentarz”, Studia Theologica Varsaviensia 15/1 (1977), s. 205-216; „Corpus Hermeticum IV: wstęp, przekład z greckiego, komentarz”, 16/1 (1978), s. 189-196; „Corpus Hermeticum VI i VII: wstęp, przekład z greckiego, komentarz”, 16/2 (1978), s. 241-247; „Corpus Hermeticum XIII: wstęp, przekład z greckiego, komentarz”, 17/1 (1979), s. 245-256.

Agata Ewa Sowińska, „[Hermes Trismegistos], O tym, że żaden z bytów nie ginie, lecz w błędzie są ci, którzy mówią, że przemiany są »zniszczeniem« i »śmiercią« (Corpus Hermeticum VIII)”, Vox Patrum 79 (2021), s. 541-552, opublikowano 15 września 2021; DOI.

Hermes Mercurius Trismegistus, Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska, seria Święte Księgi, Święte Teksty 23 (Sandomierz: Armoryka, 2012).

Hermes Trismegistos, Corpus hermeticum, przeł. Henryk Pietruszczak (Zgorzelec: nakładem tłumacza, 2015).

Hermes Trismegisto, Textos herméticos, wstęp, przekład i przypisy Xavier Renau Nebot, Biblioteca Clásica Gredos 268 (Madryt: Gredos, 1999; wznowienie listopad 2025, ISBN 978-84-249-9820-2).

Brian P. Copenhaver (red.), Corpus Hermeticum y Asclepio, przeł. Jaume Pòrtulas i Cristina Serna, El Árbol del Paraíso 20 (Madryt: Siruela, 2000); karta wydawcy podaje angielski jako język oryginału przekładu.

Jorge Cano Cuenca, Textos herméticos, Clásicos de Grecia y Roma 103 (Madryt: Alianza, 2024); recenzja: Álvaro Basols Berges, Cuadernos de Filología Clásica. Estudios griegos e indoeuropeos 36 (2026), s. 367-372; DOI.

Corpus Hermeticum IV: Krater, albo Monada

A. D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. I: Traités I-XII (Paryż: Les Belles Lettres, 1945): tekst grecki CH IV i numeracja paragrafów 1-11. Na tym tekście opierają się przekłady polskie: Wincenty Myszor, „Corpus Hermeticum IV: wstęp, przekład z greckiego, komentarz”, Studia Theologica Varsaviensia 16/1 (1978), s. 189-196 (przekład s. 191-196), oraz Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach „Corpus Hermeticum” na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), s. 220-225, rekord Biblioteki Narodowej 1000001055516.

Brian P. Copenhaver, Hermetica (Cambridge UP, 1992), CH IV z przypisami.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), s. 85-98: przekład, przypisy (Stobajos, Zosimos) i komentarz; skan w Internet Archive. Źródło cytatów z Meada, które podajemy w naszym przekładzie.

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus (Londyn: Robert White, 1650), „The Twelfth Book: His Crater or Monas”; przekład polski tej wersji: Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska (Sandomierz: Armoryka, 2012), rekord Biblioteki Narodowej 2767742; skan w Internet Archive.

Danillo Camelo César, „Tradução comentada de Corpus Hermeticum IV”, Classica 36 (2023): przekład portugalski z tekstu Nocka i Festugière’a (red. Ramelli, 2014), z poglądami Festugière’a (1938), Kerchove (2012), Liry (2022), Fowdena i Bulla streszczonymi w przypisach; otwarty dostęp.

A.-J. Festugière, „Hermetica”, Harvard Theological Review 31.1 (1938), s. 1-20.

Anna van den Kerchove, La voie d’Hermès: pratiques rituelles et traités hermétiques (Lejda: Brill, 2012).

David Pessoa de Lira, „Inclusão ou omissão da lectio KERYXAI e suas implicações textuais no Corpus Hermeticum 4.3-6a”, Revista Philologus 83 (2022), s. 194-212.

Christian H. Bull, The Tradition of Hermes Trismegistus (Lejda: Brill, 2018).

Garth Fowden, The Egyptian Hermes: A Historical Approach to the Late Pagan Mind (Princeton UP, 1993, wydanie w miękkiej oprawie; wyd. I Cambridge UP, 1986), s. 149.

David Pessoa de Lira, O batismo do coração no vaso do conhecimento: uma análise do Corpus Hermeticum IV.3-6a (Recife: Editora UFPE, 2014).

Wouter J. Hanegraaff i Ruud M. Bouthoorn, Lodovico Lazzarelli (1447-1500): The Hermetic Writings and Related Documents (ACMRS, 2005).

Corpus Hermeticum VII: Największym złem wśród ludzi jest nieznajomość Boga

A. D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. I: Traités I-XII (Paryż: Les Belles Lettres, 1945): grecki tekst CH VII i jego numery paragrafów 1-3.

Brian P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge: Cambridge University Press, 1992), „Corpus Hermeticum VII”, s. 24, z przypisami; Cambridge Core.

G. R. S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), „Corpus Hermeticum VII. (VIII.) The Greatest Ill among Men is Ignorance of God”, s. 120-121, komentarz „A Preaching” s. 122-123; CH I.27-29 na s. 17-18; nagłówek Meada wskazuje tekst grecki w wydaniu Partheya (Berlin, 1854), s. 54-55, i Patriziego (Wenecja, 1593), k. 18a; skan w Internet Archive. Źródło cytatów oznaczonych jako Mead (w naszym przekładzie) i relacji o Reitzensteinie.

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII Books (Londyn: Robert White, 1650), „The Eighth Book: That the greatest Evil in Man, is, The not knowing God”, s. 99-102; skan w Internet Archive. Po polsku jako Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska (Sandomierz: Armoryka, 2012), przekład z wydania Everarda.

Walter Scott, Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), s. 17 (Ficino, Turnèbe, Patrizi), 24 (oznaczenia), 30 przyp. 1 (traktaty pierwotnie niepisane dla Hermesa), 31 (wydanie Ficina z 1471 roku), 33 (Turnèbe, Paryż 1554; Flussas 1574), 170-173 (Libellus VII, grecki i angielski, z aparatem); skan w Internet Archive.

Walter Scott, Hermetica, t. II: Notes on the Corpus Hermeticum (Oksford: Clarendon Press, 1925), s. 46 (uwaga do CH I.15: pijaństwo i sen), s. 181-182 (komentarz do Libellus VII: nagłówki rękopisów, jeden autor z Libellus I, datowanie); skan w Internet Archive.

Richard Reitzenstein, Poimandres: Studien zur griechisch-ägyptischen und frühchristlichen Literatur (Lipsk: Teubner, 1904), s. 194, według relacji Meada (1906, s. 122), sprawdzone w skanie; skan w Internet Archive (niezmieniony przedruk z 1922 roku, ta sama paginacja).

Wincenty Myszor, „Corpus Hermeticum VI i VII: wstęp, przekład z greckiego, komentarz”, Studia Theologica Varsaviensia 16 (1978), nr 2, s. 241-247: przekład z tekstu Nocka i Festugière’a (CH VII na s. 246-247), z przypisami o paralelach (przyp. 31-40); PDF w BazHum.

Aneta Tylak, „Pojęcie dobra i zła w traktatach Corpus Hermeticum”, Roczniki Humanistyczne 70, nr 3 (2022), s. 47-68, tu s. 47, 49 i 64; otwarty dostęp. Pełny przekład CH VII tej autorki, z tekstem greckim: Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach „Corpus Hermeticum” na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), s. 240-241; repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego (CC BY-NC-ND 4.0).

Platon, Gorgiasz 493a, przeł. W. R. M. Lamb, w: Plato in Twelve Volumes, t. III (Cambridge, MA: Harvard University Press; Londyn: William Heinemann, wydruk z 1967 roku); Perseus Digital Library.

Platon, Kratylos 400b-c, przeł. Harold N. Fowler, w: Plato in Twelve Volumes, t. XII (Cambridge, MA: Harvard University Press; Londyn: William Heinemann, 1921); Perseus Digital Library (tekst grecki sprawdzony w tym samym serwisie).

Platon, Fajdros 250c, przeł. Harold N. Fowler, w: Plato in Twelve Volumes, t. IX (Cambridge, MA: Harvard University Press; Londyn: William Heinemann, 1925); Perseus Digital Library.

Bernard P. Grenfell i Arthur S. Hunt, ΛΟΓΙΑ ΙΗΣΟΥ: Sayings of Our Lord from an Early Greek Papyrus (Londyn: Henry Frowde dla Egypt Exploration Fund, 1897), Logion 3, s. 11-12 (dziś liczony jako logion 28 Ewangelii Tomasza); skan w Internet Archive.

The Gospel of Truth (kodeks I,3 z Nag Hammadi), przeł. Mark M. Mattison, przekład w domenie publicznej z numerami stron kodeksu (pijaństwo, s. 22; koszmary senne, s. 28-30); online w serwisie gospels.net.

Corpus Hermeticum XII: O umyśle wspólnym

A. D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. I: Traités I-XII (Paryż: Les Belles Lettres, 1945): tekst grecki CH XII, numery paragrafów 1-23 i dodatek E o XII 5-9. Ten sam tekst grecki z przekładem polskim: Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach „Corpus Hermeticum” na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), s. 280-291; otwarty dostęp w Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego.

Brian P. Copenhaver, Hermetica (Cambridge UP, 1992), CH XII, s. 43-48, z przypisami; Cambridge Core.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), s. 199-218: przekład, przypisy (Laktancjusz, wędrujące zdanie z §14) i komentarz (Heraklit, Reitzenstein, Bazylides, wykłady o przeznaczeniu); skan w Internet Archive. Źródło cytatów z Meada, które podajemy w naszym przekładzie.

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus (Londyn: Robert White, 1650), „The Eleventh Book: Of the Common Minde to Tat”, s. 138-158; skan w Internet Archive. Polski przekład z Everarda: Hermes Mercurius Trismegistus, Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska (Sandomierz: Wydawnictwo Armoryka, 2012), Księga 11.

Laktancjusz, Divinae institutiones VI.25, przeł. William Fletcher, Ante-Nicene Fathers, t. VII (Buffalo: Christian Literature Publishing Co., 1886); tekst w New Advent.

David Pessoa de Lira, „A teoria do destino condicional no Corpus hermeticum 12.5-9”, Griot: Revista de Filosofia 23.1 (2023), s. 209-228, ze streszczeniem stanowisk Scotta, Festugière’a i Lewis oraz odsyłaczami do nich; otwarty dostęp.

Nicola Denzey Lewis, Cosmology and Fate in Gnosticism and Graeco-Roman Antiquity: Under Pitiless Skies (Lejda: Brill, 2013), s. 109-119.

David Pessoa de Lira, „O argumento das artes mânticas no Corpus Hermeticum 12.19”, Griot 17.1 (2018), s. 283-303.

David Pessoa de Lira, „O λóγος noético: análise da lógica proposicional e dos conceitos lógico-dialéticos no Corpus Hermeticum 12.12-14a”, Griot 21.2 (2021), s. 311-331.

Walter Scott, Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), s. 21, 33-34 (wydanie Turnèbe’a z 1554 roku).

Corpus Hermeticum XIII:<br>O odrodzeniu

A.D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. II: Traités XIII-XVIII. Asclepius (Paryż: Les Belles Lettres, 1945): tekst grecki i numeracja paragrafów CH XIII.

Brian P. Copenhaver, Hermetica (Cambridge University Press, 1992), CH XIII z przypisami; Cambridge Core.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), s. 219-233 (przekład), od s. 234 (komentarz); skan. Źródło cytatów z Meada, które podajemy w naszym przekładzie.

John Everard, The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus (Londyn, 1650), siódma księga; skan. Po polsku z tej wersji: Hermes Mercurius Trismegistus, Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska (Sandomierz: Wydawnictwo Armoryka, 2012), Księga 7; opis w katalogu Biblioteki Narodowej.

R. Reitzenstein, Poimandres (Lipsk: Teubner, 1904), s. 339-348; skan.

Walter Scott, Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924); skan.

Clement Salaman, Dorine van Oyen, William D. Wharton, Jean-Pierre Mahé, The Way of Hermes (Londyn: Duckworth, 1999).

William C. Grese, Corpus Hermeticum XIII and Early Christian Literature (Lejda: Brill, 1979).

Christian H. Bull, „Hermetic Rituals? The Rebirth and the Visionary Ascent”, materiały na seminarium, Princeton, 18 maja (roku materiały nie podają): grecki tekst CH XIII.1, 3-4, 7-8, 12-13 z przekładem Copenhavera; PDF.

Wouter J. Hanegraaff, „The Real Hermetic Tradition (Lodovico Lazzarelli and Giovanni da Correggio)” (blog, 24 października 2020); W.J. Hanegraaff i R.M. Bouthoorn, Lodovico Lazzarelli (1447-1500): The Hermetic Writings and Related Documents (Tempe, 2005).

Corpus Hermeticum,<br>traktat po traktacie

Copenhaver, B. P., Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge: Cambridge University Press, 1992): standardowy przekład angielski z przypisami; numeruje traktaty I-XIV i XVI-XVIII, a w XVII mówi u niego Tat; spis treści i początki rozdziałów w Cambridge Core.

Nock, A. D. (wyd.) i Festugière, A.-J. (tłum.), Corpus Hermeticum, 4 t. (Paryż: Les Belles Lettres, 1945-1954): wydanie krytyczne; t. I-II (1945) zawierają traktaty I-XVIII i Asclepiusa, t. III-IV (1954) wyciągi Stobajosa i inne fragmenty; jego numeracja I-XIV, XVI-XVIII jest tą, której tu używamy.

Scott, W., Hermetica, t. I: Introduction, Texts and Translation (Oxford: Clarendon Press, 1924), s. 17-20 (liczba traktatów, numeracja i powód pominięcia rozdziału XV Foix de Candale’a), s. 30 (XVIII nie ma związku z Hermesem ani z jego uczniami) i s. 33-35 (Turnèbe 1554, Foix de Candale 1574); skan w Internet Archive.

Mead, G. R. S., Thrice-Greatest Hermes, t. II: Sermons (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906): mówcy w każdym traktacie; s. 58 (tytuł zaginionego „General Sermon”), s. 228-229 (CH XIII.15), s. 285, przyp. 2 (korektor rękopisu paryskiego w XVII); t. I, s. 12 i 16 (Everard); skan t. II w Internet Archive.

Everard, J. (tłum.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII. Books (Londyn: Robert White dla Tho. Brewstera i Greg. Moule’a, 1650); egzemplarz Wellcome Library w Internet Archive.

Tylak, A., Bóg - świat - człowiek w traktatach Corpus Hermeticum na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), DOI 10.18778/8220-500-8: tekst grecki i pierwszy pełny przekład polski; licencja CC BY-NC-ND 4.0, repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego.

Litwa, M. D. (tłum.), Hermetica II (Cambridge: Cambridge University Press, 2018): wyciągi Stobajosa i świadectwa spoza zbioru.

Fowden, G., The Egyptian Hermes (Cambridge: Cambridge University Press, 1986; przedruk Princeton University Press, 1993): o środowisku, z którego wyszły traktaty.

Festugière, A.-J., La Révélation d’Hermès Trismégiste, 4 t. (Paryż: Gabalda, 1944-1954).

Hanegraaff, W. J., „Altered States of Knowledge: The Attainment of Gnōsis in the Hermetica”, The International Journal of the Platonic Tradition 2 (2008), s. 128-163, tu s. 133-135, za: Fowden (1986), s. 103: różnice między traktatami jako kolejne stopnie jednej nauki; otwarta kopia w repozytorium Uniwersytetu Amsterdamskiego.

Bull, C. H., The Tradition of Hermes Trismegistus (Leiden: Brill, 2018).

Definicje Asklepiosa do króla Ammona<br>(Corpus Hermeticum XVI)

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn: Theosophical Publishing Society, 1906), „Corpus Hermeticum (XVI.) The Definitions of Asclepius unto King Ammon”, s. 266-276, komentarz s. 277-284; skan w Internet Archive. Źródło cytatów z Meada, które podajemy w naszym przekładzie, oraz relacji o Reitzensteinie i Patrizim.

Anna Kingsford i Edward Maitland (przeł.), The Virgin of the World of Hermes Mercurius Trismegistus (Londyn: George Redway, 1885), „The Definitions of Asclepios”; skan w Internet Archive. Przedmowa mówi, że tłumacze korzystali z francuskiego przekładu Louisa Ménarda (wyd. 2, Paryż, 1867), ale nie trzymali się go w całości.

A. D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. II: Traités XIII-XVIII, Asclepius (Paryż: Les Belles Lettres, 1945): tekst grecki CH XVI i numeracja paragrafów.

Aneta Tylak, „Corpus Hermeticum XVI”, Collectanea Philologica 17 (2014), s. 29-36: polski przekład z tekstu Nocka (Paryż, 1960, s. 231-238; podstawę podaje s. 33) z komentarzem, uwaga za Bugajem s. 29 przyp. 4; otwarty dostęp. Wersja poprawiona: Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach „Corpus Hermeticum” na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), CH XVI s. 310-317, o wcześniejszym druku s. 31 przyp. 76; otwarty dostęp w Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego, dostęp 4 listopada 2026.

Brian P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge: Cambridge University Press, 1992), „Corpus Hermeticum XVI”, s. 58-61; Cambridge Core.

Clement Salaman, Dorine van Oyen, William D. Wharton i Jean-Pierre Mahé (przeł.), The Way of Hermes (Londyn: Duckworth, 1999).

Endre Ádám Hamvas, „Lest Mysteries of Such Greatness Come to the Greeks: Divine Revelation and Distorted Teachings in Hermetica”, Religions 17, nr 2 (2026), artykuł 197; doi:10.3390/rel17020197.

Laktancjusz, Divine Institutes II.15 (rozdział 16 u Fletchera), przeł. William Fletcher, Ante-Nicene Fathers, t. VII (Buffalo: Christian Literature Publishing Co., 1886); online w New Advent. Data powstania (ok. 304-311): James J. O’Donnell, Bryn Mawr Classical Review 1995.09.29.

Jamblich, On the Mysteries VII.5 i VIII.5, przeł. Thomas Taylor, wyd. 2 (Londyn: Bertram Dobell, 1895); Project Gutenberg.

Walter Scott, Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), s. 20-21, 31, 33-34 (rękopis Ficina, wydanie Turnèbe’a); skan w Internet Archive.

Wouter J. Hanegraaff, „How Hermetic was Renaissance Hermetism?”, Aries 15 (2015), s. 195 (przekład XVI-XVIII Lazzarellego); PDF w otwartym dostępie; Champier, Liber de quadruplici vita (Lyon, 1507): rekord BnF.

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII Books (Londyn, 1650); egzemplarz Wellcome Collection w Internet Archive: bez CH XVI. Polski przekład z Everarda, także bez CH XVI: Hermes Mercurius Trismegistus, Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska (Sandomierz: Wydawnictwo Armoryka, 2012); że w miejscu XVI-XVIII ma inne teksty, odnotowuje Tylak (2021, s. 29 przyp. 73).

Definicje Hermesa Trismegistosa dla Asklepiusza

Jean-Pierre Mahé, Hermès en Haute-Égypte, t. 1-2 (Québec: Presses de l’Université Laval, 1978-1982); Definicje w t. 2, Le fragment du Discours parfait et les Définitions hermétiques arméniennes (NH VI, 8.8a) (1982), Bibliothèque copte de Nag Hammadi, Textes 7.

Jean-Pierre Mahé (wyd. i przekł.), Hermès Trismégiste, t. 5, Paralipomènes: Codex VI de Nag Hammadi, Codex Clarkianus 11 Oxoniensis, Définitions hermétiques, Divers, Collection des Universités de France 546 (Paryż: Les Belles Lettres, 2019), strona wydawcy.

Clement Salaman, Dorine van Oyen i William D. Wharton (Corpus Hermeticum) oraz Jean-Pierre Mahé (Definicje), The Way of Hermes (Londyn: Duckworth, 1999; Rochester, Vermont: Inner Traditions, 2000), opis katalogowy.

Jean-Pierre Mahé, „Les Définitions d’Hermès Trismégiste à Asclépius (traduction de l’arménien)”, „Revue des sciences religieuses” 50 (1976), s. 193-214, Persée.

M. G. de Durand, „Un traité hermétique conservé en arménien”, „Revue de l’histoire des religions” 190 (1976), s. 55-72, Persée.

Jean-Pierre Mahé, „Stobaei Hermetica XIX, 1 et les définitions hermétiques arméniennes”, „Revue des Études Grecques” 94 (1981), s. 523-525, Persée.

Daniel A. Bertrand, recenzja: Mahé, Hermès en Haute-Égypte II, „Revue d’histoire et de philosophie religieuses” 65 (1985), s. 327, Persée.

Jean-Pierre Mahé, „Hermes Trismegistos”, przeł. Paul C. Duggan, w: Encyclopedia of Religion (1987; wyd. 2, 2005), Encyclopedia.com.

Joseph Paramelle, Jean-Pierre Mahé, „Nouveaux parallèles grecs aux Définitions hermétiques arméniennes”, „Revue des Études Arméniennes” 22 (1990-1991), s. 115-134.

Joseph Paramelle, Jean-Pierre Mahé, „Extraits hermétiques inédits dans un manuscrit d’Oxford”, „Revue des Études Grecques” 104 (1991), s. 109-139, Persée.

IRHT, Pinakes: Oxford, Bodleian Library, Clarke 11 (diktyon 47766), opis rękopisu.

M. David Litwa, Hermetica II (Cambridge University Press, 2018), Cambridge Core; wstęp ogólny we fragmencie udostępnionym przez wydawcę.

Jean-Pierre Mahé, „Monumentum aere perennius: Hermès trismégiste, soixante-dix ans après l’édition Nock-Festugière”, „Comptes rendus de l’Académie des Inscriptions et Belles-Lettres” 164 (2020), s. 153-168, Persée.

Aelita Dolukhanyan, „The main theses of the Armenian translation of the Definitions by Hermes Trismegistus”, „Wisdom” 2 (7) (2016), s. 136-141, CyberLeninka.

Agata Ewa Sowińska, „[Hermes Trismegistos] Stobaei Hermetica XI”, „Vox Patrum” 81 (2022), s. 233-280, DOI.

Álvaro Basols Berges, recenzja: Jorge Cano Cuenca, Textos herméticos (Madryt: Alianza, 2024), „Cuadernos de Filología Clásica. Estudios griegos e indoeuropeos” 36 (2026), s. 367-372, DOI.

Do Asklepiosa, o zdrowiu umysłu<br>(Corpus Hermeticum XIV)

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII. Books (Londyn, 1650), „The Seventeenth Book”, wersety 1-39, s. 207-215; egzemplarz Early English Books i egzemplarz Wellcome w Internet Archive.

Gustav Parthey (red.), Hermetis Trismegisti Poemander (Berlin, 1854), cap. 14, tekst grecki i łaciński, s. 128-134 (aparat s. 134: koniec cytatu u Cyryla); skan.

John David Chambers (przeł.), The Theological and Philosophical Works of Hermes Trismegistus, Christian Neoplatonist (Edynburg, 1882), rozdział XIV, s. 96-99 (przypisy: s. 97 przyp. b, s. 99 przyp. 1); skan.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn, 1906), „Corpus Hermeticum XIV. (XV.)”, s. 257-263 (przypisy: s. 257 przyp. 1, s. 261 przyp. 1), komentarz s. 263-265; skan.

Walter Scott (red. i przeł.), Hermetica, t. I (Oksford, 1924), s. 31 (Ficino), 40 i 43 przyp. 3 (porządek Patriziego, Everard), Libellus XIV: tekst grecki z aparatem s. 256, 258, 260, 262, przekład angielski s. 257, 259, 261, 263; skan.

Walter Scott, Hermetica, t. II: Notes on the Corpus Hermeticum (Oksford, 1925), Libellus XIV, s. 418-428; strony dla poszczególnych twierdzeń podajemy w tekście; skan.

Brian P. Copenhaver, Hermetica (Cambridge, 1992), „Corpus Hermeticum XIV”, s. 55-57; Cambridge Core, s. 55-57 sprawdzone na stronie rozdziału 4 listopada 2026.

A.D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. II: Traités XIII-XVIII. Asclepius (Paryż: Les Belles Lettres, 1945); katalog BnF.

Do Asklepiosa: o ruchu i miejscu<br>(Corpus Hermeticum II)

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus (Londyn: Brewster i Moule, 1650), „The Ninth Book”, wersety 1-80, s. 103-116; skan w Internet Archive.

Gustav Parthey (red.), Hermetis Trismegisti Poemander (Berlin: Nicolai, 1854), cap. 2, s. 19-30; skan.

John David Chambers (przeł.), The Theological and Philosophical Works of Hermes Trismegistus (Edynburg: T. & T. Clark, 1882), rozdział II, s. 16-23 („place” s. 17); skan.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn: Theosophical Publishing Society, 1906), CH (II) „The General Sermon” s. 58; CH II (III) „To Asclepius” s. 59-68; komentarz s. 68-74; skan.

Walter Scott (red. i przeł.), Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), Libellus II, s. 134-145: tytuł z rękopisów i odsyłacze do Stobajosa s. 134, aparat krytyczny s. 140, §12 s. 141, przypisy s. 135 przyp. 1, s. 137 przyp. 1, s. 143 przyp. 2, s. 145 przyp. 2; skan.

Walter Scott, Hermetica, t. II: Notes (Oksford: Clarendon Press, 1925), Libellus II, s. 75-110: zaginione karty, tytuł i Patrizi s. 75; treść, źródła, datowanie s. 75-77; topos s. 89-91; gwiazdy i pływak s. 97-98; nous holos i topos-nous s. 103; Światło archetypowe s. 105; §17a s. 109-110; skan.

A. D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. I: Traités I-XII (Paryż: Les Belles Lettres, 1945); katalog BnF. Z tego tekstu przełożyła traktat Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach „Corpus Hermeticum” na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), s. 208-215 (tekst grecki i przekład), s. 29 (o wydaniach Staszewskiej i Pietruszczaka); otwarty dostęp, dostęp 4 listopada 2026.

Brian P. Copenhaver, Hermetica (Cambridge: Cambridge University Press, 1992), „Corpus Hermeticum II”, s. 8-12; Cambridge Core, początek przeczytany 4 listopada 2026.

M. David Litwa, Hermetica II: The Excerpts of Stobaeus, Papyrus Fragments, and Ancient Testimonies (Cambridge: Cambridge University Press, 2018), General Introduction (fragment udostępniony przez wydawcę); Cambridge Core.

Gebhard Löhr, Verherrlichung Gottes durch Philosophie: Der hermetische Traktat II im Rahmen der antiken Philosophie- und Religionsgeschichte, WUNT 97 (Tybinga: Mohr Siebeck, 1997); strona wydawcy. Przy tej stronie z książki nie korzystaliśmy.

Fragment o wizerunkach: Tat i król<br>(Corpus Hermeticum XVII)

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II: Sermons (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), „Corpus Hermeticum (XVII.)”, s. 285-286 (przypisy s. 285 przyp. 1-2), komentarz „On the Adoration of Images”, s. 286-287; skan w Internet Archive, dostęp 4 listopada 2026.

Walter Scott (red. i przeł.), Hermetica, t. I: Introduction, Texts and Translation (Oksford: Clarendon Press, 1924), Libellus XVII, grecki s. 272 i 274, angielski s. 273 i 275, aparat s. 273; także s. 16 (mówcy) i s. 31 (Ficino); skan w Internet Archive.

Walter Scott, Hermetica, t. II: Notes on the Corpus Hermeticum (Oksford: Clarendon Press, 1925), Libellus XVII, s. 457-461; skan w Internet Archive.

Richard Reitzenstein, Poimandres: Studien zur griechisch-ägyptischen und frühchristlichen Literatur (Lipsk: Teubner, 1904), „XVII”, tekst grecki i aparat s. 354; uzupełnienia s. 366; skan w Internet Archive.

Anna Kingsford i Edward Maitland (przeł.), The Virgin of the World of Hermes Mercurius Trismegistus (Londyn: George Redway, 1885), „Definitions of Asclepios”, część II, s. 107 i przypis; skan w Internet Archive.

Brian P. Copenhaver (przeł.), Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius in a New English Translation, with Notes and Introduction (Cambridge: Cambridge University Press, 1992), „Corpus Hermeticum XVII”, s. 62; strona rozdziału w Cambridge Core.

A.D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. II: Traités XIII-XVIII, Asclepius (Paryż: Les Belles Lettres, 1945); rekord BnF. Tekst grecki Nocka (Paryż, 1960) z polskim przekładem: Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach „Corpus Hermeticum” na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), CH XVII s. 318-319, podstawa przekładu s. 31; otwarty dostęp w Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego, dostęp 4 listopada 2026.

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII. Books (Londyn, 1650), spis ksiąg (bez CH XVII); egzemplarz Wellcome Collection w Internet Archive. Polski przekład z Everarda, także bez CH XVII: Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska (Sandomierz: Armoryka, 2012); że w miejscu XVI-XVIII ma inne teksty, odnotowuje Tylak (2021, s. 29 przyp. 73).

Fragmenty Stobajosa

M. David Litwa, Hermetica II: The Excerpts of Stobaeus, Papyrus Fragments, and Ancient Testimonies (Cambridge UP, 2018), SH 1-29 na s. 19-160 (Cambridge Core).

A. D. Nock i A.-J. Festugière (red.), Corpus Hermeticum, t. III: Fragments extraits de Stobée I-XXII, t. IV: Fragments extraits de Stobée XXIII-XXIX (Paryż: Les Belles Lettres, 1954), tekst ustalił i przełożył Festugière (katalog BnF).

Aneta Tylak, „O prawdzie: II hermetyczny fragment Stobajosa. Przekład i komentarz”, Collectanea Philologica 26 (2023), s. 91-103, przekład SH 2A-2B (doi:10.18778/1733-0319.26.08, CC BY-NC-ND 4.0).

Agata Sowińska, „[Hermes Trismegistos] Stobaei Hermetica XI”, Vox Patrum 81 (2022), s. 233-280, przekład SH 11 z komentarzem; o Stobajosie, jego synu Septymiuszu i ponad 500 autorach antologii na s. 233, podział wyimków według mówców na s. 234 (doi:10.31743/vp.13018).

Richard Reitzenstein, Poimandres. Studien zur griechisch-ägyptischen und frühchristlichen Literatur (Lipsk: Teubner, 1904), s. 145-146, o tytule: Izyda, bogini czarnej ziemi, jest okiem Ozyrysa, a więc sama jest Korē Kosmou; omawia to Mead (1906, t. III, s. 159).

Francesco Patrizi, Nova de universis philosophia (Wenecja 1593; pierwszy druk: Ferrara 1591), z łacińskim przekładem pism hermetycznych; oba wydania opisuje Scott (1924, t. I, s. 36-37), a nagłówki Minerva Mundi i jeden Pupilla Mundi nad Kore Kosmou odnotowuje Mead (1906, t. III, s. 93).

Curt Wachsmuth i Otto Hense (red.), Ioannis Stobaei Anthologium (Berlin: Weidmann): t. I-II, wyd. Wachsmuth (1884), otwarte na t. I, s. 385, gdzie zaczyna się Kore Kosmou i t. III, wyd. Hense (1894), otwarte na s. 436, SH 2A, skany w Internet Archive; tom i stronę każdego wyimka podaje tabela.

Walter Scott, Hermetica, t. I (Oxford: Clarendon Press, 1924), wykaz wyimków na s. 378-379 (księga, rozdział i paragraf u Stobajosa), tekst grecki i przekład na s. 380-533, z tomem i stroną wydania Wachsmutha i Hensego w nagłówku każdego wyimka, Kore Kosmou od s. 456 (skan w Internet Archive, od s. 378).

G. R. S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. III: Excerpts and Fragments (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), „The Virgin of the World” od s. 93, o tytule s. 159-168 (skan w Internet Archive, od s. 93): domena publiczna, przekład sprzed tekstu krytycznego; zob. naszą notę o metodzie.

Anna Kingsford i Edward Maitland (tłum.), The Virgin of the World of Hermes Mercurius Trismegistus (Londyn: George Redway, 1885), z działami „Fragments of the Book of Hermes to his Son Tatios” i „Fragments of the Writings of Hermes to Ammon”; przedmowa podaje, że z przekładu Louisa Ménarda (wyd. 2, Paryż 1867) korzystano, ale nie trzymano się go ściśle (skan w Internet Archive, „The Virgin of the World” od s. 1).

John David Chambers (tłum.), The Theological and Philosophical Works of Hermes Trismegistus, Christian Neoplatonist (Edynburg: T. & T. Clark, 1882), cz. II, „Excerpts from Hermes by Stobaeus”, od s. 100 (skan w Internet Archive, od s. 100).

D. M. Burns, „A New Volume of Perfect Words”, recenzja przekładu Litwy (2018), Aries 21 (2021), s. 271-278 (otwarty dostęp).

Otto Hense, „Ioannes 18” (Stobajos), w: Pauly-Wissowa, Realencyclopädie IX.2 (1916), kol. 2549-2586, o kodeksie 167 Biblioteki Focjusza (Wikisource).

Gdzie czytać Hermetica za darmo:<br>rejestr legalnych skanów

Cornell University Library, „Copyright Term and the Public Domain in the United States”, tabela zaktualizowana 1 stycznia 2026, online; UK Copyright, Designs and Patents Act 1988, s. 12(2), legislation.gov.uk; Unia Europejska, Your Europe, „Prawo autorskie”, online; Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 24, art. 36 pkt 1 i art. 39, ELI; kartoteki wzorcowe Library of Congress: Walter Scott, 1855-1925 (n82089970), G. R. S. Mead, 1863-1933, Richard Reitzenstein, 1861-1931, Julius Ruska, 1867-1949, John David Chambers, 1805-1893 (n87895455), A. S. Ferguson, 1883-1958 (n87944948); Hiszpania, Real Decreto Legislativo 1/1996, tekst jednolity ustawy o własności intelektualnej, czwarty przepis przejściowy (autorzy zmarli przed 7 grudnia 1987), BOE, i ustawa z 10 stycznia 1879, art. 6 („ochenta años”), BOE. Wszystko sprawdzone 31 października i 1 listopada 2026.

Gesamtkatalog der Wiegendrucke: GW 12310 (Treviso, Gerardus de Lisa, 18 grudnia 1471: 8°, 56 kart; 63 egzemplarze lub fragmenty w zbiorach publicznych; wśród reprodukcji cyfrowa kopia w Bibliotece Uniwersyteckiej w Uppsali) i GW 12311 (Ferrara, Andreas Belfortis, 8 stycznia 1472: 4°, 40 kart; zdigitalizowany egzemplarz monachijski, BSB-Ink H-114).

Bayerische Staatsbibliothek, Monachium, rekordy i skany w Münchener Digitalisierungszentrum: Ficino, Pimander (Ferrara, 1472), 4 Inc.c.a. 33 m, bsb00067142, Public Domain Mark; Mercurii Trismegisti Poemander (Paryż: Adrien Turnèbe, 1554), Res/4 A.gr.b. 690, bsb10150774, karta tytułowa na obrazie 7; Patrizi, Nova de universis philosophia (Ferrara: Mamarellus, 1591), 2 Ph.u. 58, bsb10149781, karta 3 działu Hermesa na obrazie 433; dwa ostatnie z oznaczeniem „No Copyright, non-commercial use”.

François Foix de Candale (Flussas), Mercurii Trismegisti Pimandras utraque lingua restitutus (Bordeaux: Simon Millanges, 1574), BIU Santé, Bibliothèque de pharmacie, RES 22176: Medica; kopia w Internet Archive, Licence Ouverte (Etalab).

Walter Scott, Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), s. 17-19 i 34 (Flussas i „Caput XV”), s. 24 (nawiasy dla słów dopisanych i ustępów przestawionych z koniektury), s. 43, przyp. 3 (Everard idzie za tekstem i układem Patriziego), s. 44 (Parthey: wydanie CH I-XIV, „useless, if not misleading”; Ménard: CH I-XIV, Asclepius, 26 wyimków ze Stobajosa, fragmenty i CH XVI-XVIII, polecany czytelnikom bez greki i łaciny), s. 45 (Reitzenstein 1904), wyimki ze Stobajosa od s. 380; skan w Internet Archive; t. II, Notes on the Corpus Hermeticum (1925), skan; t. III, Notes on the Latin Asclepius and the Hermetic Excerpts of Stobaeus (1926), przedmowa A. S. Fergusona z 1 marca 1926 („Some additional notes have been inserted [...]; these are distinguished by square brackets”), skan.

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII Books (Londyn: Robert White dla Thomasa Brewstera i Gregory’ego Moule’a, 1650), egzemplarz Wellcome Library w Internet Archive, Public Domain Mark; uwaga w rekordzie: „Pp. 3-14 are wanting”. John David Chambers (przeł.), The Theological and Philosophical Works of Hermes Trismegistus, Christian Neoplatonist (Edynburg: T. & T. Clark, 1882), xxiv, 170 s., Wellcome Collection, Public Domain Mark. HathiTrust, rekord 001381148 (Mead, Thrice-Greatest Hermes, 1906): egzemplarze t. I-III z Harvardu, Michigan, Minnesoty i innych bibliotek, „Full view”, kod praw pdus (domena publiczna w USA), sprawdzone przez API HathiTrust 1 listopada 2026.

Gustav Parthey (red.), Hermetis Trismegisti Poemander (Berlin: Fr. Nicolai, 1854), przedmowa, s. vi (łacińska wersja Ficina, Flussasa i Patriziego, poprawiona przez Partheya, drukowana pod tekstem), egzemplarz Uniwersytetu Michigan; Richard Reitzenstein, Poimandres: Studien zur griechisch-ägyptischen und frühchristlichen Literatur (Lipsk: Teubner, 1904), egzemplarz Uniwersytetu w Toronto.

Louis Ménard, Hermès Trismégiste: traduction complète, précédée d’une étude sur l’origine des livres hermétiques (Paryż: Didier, 1866), spis treści: CH I-XIV (księga I), Asclepius (księga II, s. 113-172), fragmenty Kore Kosmou (księga III), fragmenty do Tata i do Ammona (księga IV), Definicje Asklepiosa od s. 285; egzemplarz Uniwersytetu Michigan.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, 3 t. (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), egzemplarze Uniwersytetu w Toronto: t. I (prolegomena), t. II (Asclepius na s. 307-390), t. III (wyimki i fragmenty); domena publiczna, przekład sprzed tekstu krytycznego.

Dorothee Gall (red.), Die göttliche Weisheit des Hermes Trismegistos: Pseudo-Apuleius, Asclepius (Tybinga: Mohr Siebeck, SAPERE 38, 2021), otwarty dostęp, CC BY-NC-ND 4.0, doi:10.1628/978-3-16-160108-8. Curt Wachsmuth i Otto Hense (red.), Ioannis Stobaei Anthologium, t. I-II (1884) i III (1894) (Berlin: Weidmann), egzemplarze Uniwersytetu w Toronto: t. I-II, t. III.

Robert Steele i Dorothea Waley Singer, „The Emerald Table”, Proceedings of the Royal Society of Medicine 21, nr 3 (1928), s. 485-501, wygłoszone 2 listopada 1927, PMC2101974 (cytaty z s. 485); E. J. Holmyard, „The Emerald Table”, Nature 112 (1923), s. 525-526, doi:10.1038/112525a0; Julius Ruska, Tabula Smaragdina: ein Beitrag zur Geschichte der hermetischen Literatur (Heidelberg: Carl Winter, 1926), rozdz. VIII, „Rückblick und allgemeine Ergebnisse”, s. 163-176, nadbitka, egzemplarz Wellcome Collection.

Musaeum Hermeticum (Frankfurt nad Menem, 1625), SLUB Drezno, Chem.359,misc.1, skan; (Frankfurt nad Menem, 1678), ETH-Bibliothek Zurych, Rar 8231, e-rara, i Getty Research Institute, Internet Archive. David Pingree (red.), Picatrix: The Latin Version of the Ghayat al-Hakim (Londyn: Warburg Institute, 1986), Warburg Library Commons; Hellmut Ritter i Martin Plessner (przeł.), „Picatrix”: Das Ziel des Weisen von Pseudo-Magriti (Londyn: Warburg Institute, 1962), Warburg Library Commons, oba z oznaczeniem In Copyright. The Kybalion (Chicago: Yogi Publication Society, 1908), Project Gutenberg, e-book 14209, „Public domain in the USA”.

Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach Corpus Hermeticum na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), DOI 10.18778/8220-500-8, repozytorium, CC BY-NC-ND 4.0; Aneta Tylak, „Corpus Hermeticum XVI”, Collectanea Philologica 17 (2014), s. 29-36, repozytorium; Aneta Tylak, „O prawdzie: II hermetyczny fragment Stobajosa. Przekład i komentarz”, Collectanea Philologica 26 (2023), s. 91-103, doi:10.18778/1733-0319.26.08, CC BY-NC-ND 4.0; Wincenty Myszor, przekłady w Studia Theologica Varsaviensia od 15/1 (1977) do 17/1 (1979), darmowe PDF-y w BazHum (tabela); Agata Ewa Sowińska, CH VIII, Vox Patrum 79 (2021), s. 541-552, doi:10.31743/vp.12276, i SH 11, Vox Patrum 81 (2022), s. 233-280, doi:10.31743/vp.13018, oba CC BY-ND 4.0; Joanna Komorowska, „Picatrix Latinus: kilka słów wprowadzenia”, Terminus 17, z. 1 (2015), s. 147-199, otwarty dostęp; Mieszek Jagiełło, „Hermes Trismegistos według Marsilia Ficina. Argumentum: przekład i komentarz”, Roczniki Humanistyczne 69, z. 3 (2021), s. 31-46, doi:10.18290/rh21693-2, CC BY-NC-ND 4.0.

Katalog Biblioteki Narodowej i Polona (stan na 1 listopada 2026): Contenta in hoc volumine Pimander [...] Asclepius [...] Item Crater Hermetis a Lazarelo Septempedano (Paryż: Henri Estienne, kwiecień 1505; w kolofonie „recognitoribus [...] Ioanne Solido Cracouiensi et Volgacio Pratensi”; dedykację podpisał Lefèvre d’Étaples), SD XVI.Qu.3535 adl., Polona; Annibale Rosselli, Pymander Mercurii Trismegisti cum commento, ks. I-V (Kraków: Drukarnia Łazarzowa, 1584-1586), ks. I: SD XVI.F.146, Polona, i Asclepius Mercurii Trismegisti cum commento, ks. VI (Kraków, 1590), SD XVI.F.1037 adl., Polona; pełny tytuł ks. VI w katalogu BN nazywa Rossellego członkiem „Ordinis Minorvm Regvlaris obseruantiæ” i profesorem „Theologiæ & Philosophiæ ad S. Bernardinum Cracouiæ”; Tadeusz Zieliński, Hermes Trismegistos: studjum z cyklu „Współzawodnicy chrześcijaństwa” (Zamość: Zygmunt Pomarański i Spółka, 1920), II 133.100, Polona, i Hermes Trzykroć-Wielki, wyd. 2 niezmienione (1921), II 525.633 A, Polona; wznowienie: Sandomierz: Armoryka, 2017. Przekłady chronione: Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska (Sandomierz: Armoryka, 2012), karta w Polonie (kopia cyfrowa w czytelniach BN i na terminalach Academiki); Corpus hermeticum, tł. Henryk Pietruszczak (Zgorzelec: nakładem tłumacza, 2015); Pseudo-Apulejusz, Asklepiusz, czyli Rozmowa z Hermesem Trismegistosem, przeł. Kazimierz Pawłowski, w: Apulejusz z Madaury, O bogu Sokratesa; O Platonie i jego nauce; O świecie (Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002).

Marcela Lechuga Téllez, Corpus Hermeticum: Tratado X, La llave, tesis de licenciatura (Meksyk: UNAM, Facultad de Filosofía y Letras, 1985), repozytorium UNAM; María Luisa Hernández Ibar, Asclepio: su tiempo y sus temas. Introducción, traducción y notas, tesis de licenciatura (UNAM, 1985), repozytorium UNAM; Mourad Kacimi, recenzja: Claudia D’Amico (koord.), Asclepio. Un texto sapiencial (Buenos Aires: Editorial de la Facultad de Filosofía y Letras, UBA, 2017), eHumanista/IVITRA 13 (2018), s. 553-556, PDF.

Hermetica z Nag Hammadi

Christian H. Bull, The Tradition of Hermes Trismegistos (Brill, 2018).

Gnosis: Journal of Gnostic Studies 6.1 (2021), o NHC VI,6-8.

Klucz<br>(Corpus Hermeticum X)

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), „Corpus Hermeticum X. (XI.) The Key of Thrice-Greatest Hermes”, s. 141-158, komentarz s. 158-174; Poimandres §22-23 na s. 14-15; skan w Internet Archive. Źródło cytatów oznaczonych „Mead” (w naszym przekładzie), mapy paragrafów na strony i uwag o Stobajosie, Laktancjuszu, Teognisie i Reitzensteinie.

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII Books (Londyn: Robert White, 1650), „The Fourth Book Called The Key”, wersety 1-94, s. 40-61; egzemplarz Wellcome Collection w Internet Archive, strony 40, 42, 53, 60 i 61 oglądane 30 października 2026.

Walter Scott, Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), s. 17 i przypis (czternaście części u Ficina; Turnèbe 1554), s. 31 (wydanie Ficina z 1471 roku), s. 43, przyp. 3 (Everard idzie za tekstem i porządkiem Patriziego), s. 186-205 (Libellus X, grecki i angielski; wyimki Stobajosa wyliczone na s. 186; uwagi o §14a na s. 197 i o §19b-22a na s. 201); skan w Internet Archive.

A. D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. I: Traités I-XII (Paryż: Les Belles Lettres, 1945): tekst grecki CH X i numeracja jego paragrafów.

Brian P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge: Cambridge University Press, 1992), „Corpus Hermeticum X”, s. 30-36, z przypisami; Cambridge Core.

Marsilio Ficino (przeł.), Mercurii Trismegisti Liber de Potestate et Sapientia Dei (Treviso: Gerardus de Lisa, 1471), Biblioteca Nazionale Centrale di Firenze, Magl. F.6.24: nagłówek „Mercurii Trismegisti Clavis. Ad Tatium”; skan w Internet Archive.

Ioannes Stobaeus, Anthologium, red. Curt Wachsmuth, t. I (Berlin: Weidmann, 1884), I.47.8-9, I.48.3, I.49.48-49: pięć wyimków z CH X, numeracja za Scottem 1924, t. I, s. 186.

Laktancjusz, Divine Institutes I.11, przeł. William Fletcher, Ante-Nicene Fathers, t. VII (Buffalo: Christian Literature Publishing Co., 1886); online w New Advent.

Clement Salaman, Dorine van Oyen, William D. Wharton i Jean-Pierre Mahé (przeł.), The Way of Hermes (Londyn: Duckworth, 1999).

Konkordancja Corpus Hermeticum<br>(Boski Pymander, Mead, Scott, Copenhaver)

John Everard (tłum.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII. Books (Londyn: Robert White dla Thomasa Brewstera i Gregory’ego Moule’a, 1650): spis treści „The Titles of every Book of Hermes Trismegistus” (numery ksiąg i pierwsze strony), Księga 1 s. 1-12, Księga 2 s. 13-35 (wersety odczytane strona po stronie), początki Ksiąg 9, 13, 14, 15 i 16; egzemplarz sfilmowany dla Early English Books i egzemplarz Wellcome Collection (brak s. 3-14), oba w Internet Archive, dostęp 31 października 2026.

John Everard (tłum.), Hermes Mercurius Trismegistus, his Divine Pymander, in Seventeen Books. Together with his Second Book, Called Asclepius; Containing fifteen Chapters, with a Commentary (Londyn: J.S. dla Thomasa Brewstera, 1657), strona tytułowa; egzemplarz Glasgow University Library, sfilmowany, w Internet Archive.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II: Sermons (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906): nagłówki z oboma numerami i pierwsza strona każdego traktatu (s. 3-288), skróty P. i Pat. (s. 3 przyp. 1), „Corpus Hermeticum (II.) The General Sermon” (s. 58), przypuszczenie o zaginionej Mowie (II.) przypisane Reitzensteinowi (s. 69), paragrafy Poimandresa (s. 3-20), Asclepius (s. 307-390); skan w Internet Archive. Źródło cytatów z Meada, które podajemy w naszym przekładzie.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. III: Excerpts and Fragments (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906): wyimek I s. 3 i komentarz s. 12 (Księga I Patriziego), wyimek III s. 17, wyimek VIII s. 34; skan w Internet Archive.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. I: Prolegomena (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), s. vii (R. = Poimandres Reitzensteina), s. 12 i przyp. 1 (wydania Everarda; pogląd, że Everard przełożył łacinę Ficina); skan w Internet Archive.

Walter Scott, Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924): s. 17 (nazwa Poemander), s. 18-20 (tabele numeracji; brak Libellus XV), s. 33-37 (Turnèbe 1554, Flussas 1574, Patrizi 1591 i 1593), s. 43 przyp. 3 (Everard idzie za tekstem i porządkiem Patriziego), s. 114-286 (libelli; XI.ii s. 210, XII.ii s. 232; Asclepius od s. 286); skan w Internet Archive.

Richard Reitzenstein, Poimandres: Studien zur griechisch-ägyptischen und frühchristlichen Literatur (Lipsk: Teubner, 1904): tekst grecki CH I, XIII i XVI-XVIII, s. 328-360, cytowany w nagłówkach Meada; skan w Internet Archive.

A. D. Nock (wyd.) i A.-J. Festugière (tłum.), Corpus Hermeticum, t. I: Traités I-XII; t. II: Traités XIII-XVIII. Asclepius (Paryż: Les Belles Lettres, 1945); katalog BnF.

Brian P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge: Cambridge University Press, 1992): strony rozdziałów ze spisu treści wydawcy (CH I s. 1-7 do CH XVIII s. 63-66, Asclepius s. 67-92), CH I §§1-4 w podglądzie; Cambridge Core.

Clement Salaman, Dorine van Oyen, William D. Wharton i Jean-Pierre Mahé (tłum.), The Way of Hermes (Londyn: Duckworth, 1999; Rochester, Vermont: Inner Traditions, 2000): nagłówki „Book 1”, „Book 4”, „Book 5” i „Book 6” we fragmencie udostępnionym przez wydawcę.

Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach Corpus Hermeticum na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021): s. 28 przyp. 68 (Rosseli) i przyp. 70 (przekłady Myszora), s. 29 przyp. 73 i 74 (Boski Pymander Staszewskiej) oraz uwaga o przekładzie Pietruszczaka, tekst grecki według Nocka z polskim przekładem, CH I od s. 190; otwarty dostęp w Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego.

Wincenty Myszor, „Poimandres: wstęp, przekład, komentarz”, Studia Theologica Varsaviensia 15/1 (1977), s. 205-216 (przekład z tekstu Nocka, §§1-32, od s. 208); „Corpus Hermeticum IV: wstęp, przekład z greckiego, komentarz”, 16/1 (1978), s. 189-196; „Corpus Hermeticum VI i VII: wstęp, przekład z greckiego, komentarz”, 16/2 (1978), s. 241-247; „Corpus Hermeticum XIII: wstęp, przekład z greckiego, komentarz”, 17/1 (1979), s. 245-256; pliki PDF w BazHum: 1977, 1978/1, 1978/2, 1979.

Hermes Mercurius Trismegistus, Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska, Święte Księgi, Święte Teksty 23 (Sandomierz: Wydawnictwo Armoryka, 2012), 130, [2] s., ISBN 9788362661756; opis w katalogu Biblioteki Narodowej (uwagi „Tyt. przekł.: The Divine Pymander, 1650” i „Oryg. arab.”), dostęp 31 października 2026.

Hermes Trismegistos, Corpus hermeticum, tł. Henryk Pietruszczak (Zgorzelec: Henryk Pietruszczak, 2015), 175 s.; opis w katalogu Biblioteki Narodowej, dostęp 31 października 2026.

Hannibal Rosseli (Annibale Rosselli), Pymander Mercurii Trismegisti cum commento (Kraków: Officina Typographica Lazari): lib. IV De Coelo (1584), lib. I De SS. Trinitate (1585), lib. II De Spiritu S. et angelis (1585), lib. III De ente, materia, forma et rebus metaphysicis (1586), lib. V De elementis et descriptione totius orbis (1586); Asclepius Mercurii Trismegisti cum commento, lib. VI De immortalitate animae, qui est primus Asclepii (1590); opisy w katalogu Biblioteki Narodowej: lib. IV, lib. I, lib. VI, dostęp 31 października 2026.

Marsilio Ficino (tłum.), Mercurii Trismegisti Liber de potestate et sapientia Dei (Treviso: Gerardus de Lisa, 1471): CH I-XIV po łacinie; egzemplarz Biblioteca Nazionale Centrale di Firenze w Internet Archive.

Kore Kosmou, „Dziewica Świata”<br>(Fragmenty Stobajosa, SH 23)

Anna Kingsford i Edward Maitland (przeł.), The Virgin of the World of Hermes Mercurius Trismegistus (Londyn: George Redway, 1885), przedmowa o francuskim przekładzie Ménarda (wyd. 2, Paryż 1867); „The Virgin of the World” od s. 1 (cytaty z s. 2, 3, 10); skan i transkrypcja HTML w odnośnikach wyżej.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. III: Excerpts and Fragments (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), wyimek XXV, „The Virgin of the World [I.]”, s. 93-124 (nagłówek i Patrizi: s. 93 i przyp. 2); wyimek XXVI, s. 125-133; komentarz s. 134-187 (s. 134, 146, 159-168); skan w odnośniku wyżej.

Walter Scott (red. i przeł.), Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), s. 45 (Petrie; wydawca Meada; Poimandres Reitzensteina, 1904), s. 378-379 (wykaz wyimków u Stobajosa), wyimek XXIII, tekst grecki s. 456-494, angielski s. 457-495; skan w odnośniku wyżej.

Walter Scott, Hermetica, t. III: Notes on the Latin Asclepius and the Hermetic Excerpts of Stobaeus, dokończył A.S. Ferguson (Oksford: Clarendon Press, 1926), wyimek XXIII, s. 471-477 (SH 24-27: s. 471; data i Dionizy: s. 474-475) i 497; skan w odnośniku wyżej.

Curt Wachsmuth (red.), Ioannis Stobaei Anthologium, t. I (Berlin: Weidmann, 1884), 1.49.44, od s. 385; skan w Internet Archive.

John David Chambers (przeł.), The Theological and Philosophical Works of Hermes Trismegistus (Edynburg: T. & T. Clark, 1882), przypis na s. 130-131 o pominiętym wyimku; skan w Internet Archive.

A.D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. IV: Fragments extraits de Stobée XXIII-XXIX (Paryż: Les Belles Lettres, 1954); katalog BnF, dostęp 4 listopada 2026. Egzemplarza nie widzieliśmy.

M. David Litwa (red. i przeł.), Hermetica II: The Excerpts of Stobaeus, Papyrus Fragments, and Ancient Testimonies (Cambridge: Cambridge University Press, 2018), SH 23 na s. 100-129 według spisu treści w Cambridge Core (strona 2 wykazu), dostęp 4 listopada 2026.

Dylan M. Burns, „A New Volume of Perfect Words”, recenzja przekładu Litwy, Hermetica II, Aries 21 (2021), s. 271-278: Litwa „w większości korzysta z tekstu Nocka” (s. 273); kopia w otwartym dostępie, dostęp 4 listopada 2026.

Kybalion:<br>czytaj ostrożnie

Philip Deslippe (red.), The Kybalion: The Definitive Edition (Nowy Jork: Tarcher/Penguin, 2011), wydanie krytyczne; dowody autorstwa Atkinsona.

Nicholas E. Chapel, „The Kybalion’s New Clothes: An Early 20th Century Text’s Dubious Association with Hermeticism”, Journal of the Western Mystery Tradition (marzec 2013), standardowa współczesna rozbiórka twierdzenia o starożytnym rodowodzie.

Anna Kingsford i Edward Maitland (tłum.), The Virgin of the World (Londyn, poł. lat 80. XIX w.), wstęp, najbliższy znany poprzednik „zasad”.

The Digital Ambler, „PSA/FAQ: The Kybalion is Not a Hermetic Text” (7 lipca 2023), gruntowne FAQ praktyka; nie spieramy się z niczym istotnym w nim.

ESOTERICA (dr Justin Sledge), eseje wideo o Kybalionie i o tym, co jest hermetyczne, argument naukowy, przed kamerą.

Kybalion w Project Gutenberg (#14209), darmowy, domena publiczna.

Manifesty różokrzyżowców (1614-1616)

Allgemeine vnd General Reformation... Beneben der Fama Fraternitatis, Kassel, 1614 [ok. 1614], 152 s.; Drezno, SLUB, Soc.secr.260.k: SLUB Digitale Sammlungen (domena publiczna). Podajemy strony druku; numer obrazu to strona plus cztery.

Philippus a Gabella, Secretioris philosophiae consideratio brevis... una cum Confessione Fraternitatis R. C., Kassel: Wilhelm Wessel, 1615: kopia cyfrowa BSB (NoC-NC 1.0), obrazy 1, 2, 13, 15-16, 32 i 61. Motto i twierdzenia I-III (karta 12): John Dee, Monas hieroglyphica, Antwerpia, 1564, Internet Archive, egz. Wellcome.

[Johann Valentin Andreae], Chymische Hochzeit: Christiani Rosencreütz. Anno 1459, Strasburg: spadkobiercy Lazarusa Zetznera, 1616: kopia cyfrowa BSB (NoC-NC 1.0), obrazy 7, 11 i 79.

Johann Valentin Andreae, Vita ab ipso conscripta, wyd. F. H. Rheinwald, Berlin, 1849, s. 10: Internet Archive.

The Fame and Confession of the Fraternity of R: C:, z przedmową Thomasa Vaughana, Londyn: Giles Calvert, 1652: Internet Archive, egz. Getty; rekord Biblioteki Kongresu.

Arthur Edward Waite, The Real History of the Rosicrucians, Londyn: G. Redway, 1887, s. 35, 64-99: Internet Archive, egz. z Toronto.

Manifesty Różokrzyżowców: „Fama fraternitatis”, „Confessio fraternitatis”, tł. z niem. Jerzy Prokopiuk, Max Bojarski, oprac. Tadeusz Cegielski, „Ars Regia” R. 9, nr 15/16 (2006), s. 45-73: rekord BN.

Jan van Rijckenborgh, Wieluń: Rozekruis Pers: Alchemiczne gody Chrystiana Różokrzyża, cz. 1, 2005 (BN), cz. 2, 2007 (BN), cz. 1, 2021, przekład pośredni z niem., z tekstem Andreaego (BN); Wołanie Braterstwa Różokrzyża, 2010 (BN); Wyznanie Braterstwa Różokrzyża, 2009 (BN). Roland Edighoffer, Różokrzyżowcy, Warszawa: Volumen, 1998 (BN).

Johann Valentin Andreae, Gesammelte Schriften, t. 3: Rosenkreuzerschriften, wyd. Roland Edighoffer, Stuttgart-Bad Cannstatt: frommann-holzboog, 2010, ISBN 978-3-7728-1429-7; t. 3,1: Kommentar zu den Rosenkreuzerschriften, Wilhelm Schmidt-Biggemann i Volkhard Wels, 2024, ISBN 978-3-7728-2821-8: strona wydawcy.

Joscelyn Godwin, Christopher McIntosh i Donate Pahnke McIntosh (tłum.), Rosicrucian Trilogy, Newburyport, MA: Weiser Books, 2016, ISBN 978-1-57863-609-9: rekord Biblioteki Kongresu.

Frances A. Yates, The Rosicrucian Enlightenment, Londyn: Routledge & Kegan Paul, 1972 (cytowana tylko jako autorka własnej tezy).

Helmut Zander, recenzja tomu Rosenkreuz als europäisches Phänomen im 17. Jahrhundert (Amsterdam, 2002) i książki Haralda Lamprechta Neue Rosenkreuzer (Getynga, 2004), s. 644-645: PDF, Uniwersytet we Fryburgu.

Michael Maier, Symbola aureae mensae duodecim nationum, hoc est Hermaea seu Mercurii festa, Frankfurt: Jennis, 1617: Internet Archive, egz. BNCR w Rzymie (domena publiczna); Maier, Silentium post clamores, Frankfurt: Jennis, 1617: Internet Archive, egz. Wellcome. Ezechiel Foxcroft (tłum.), The Hermetick Romance, Londyn: A. Sowle, 1690: Internet Archive, egz. Getty. Rok rejestracji AMORC (1915): strona historii zakonu (wszystkie linki sprawdzone 6 listopada 2026).

Mowa święta<br>(Corpus Hermeticum III)

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII. Books (Londyn: Robert White dla Thomasa Brewstera i Gregory’ego Moule’a, 1650), spis treści („3. The holy Sermon. 36”) i „The Third Book Called The Holy Sermon”, wersety 1-11, s. 36-39; egzemplarz sfilmowany dla Early English Books i egzemplarz Wellcome Collection, oba w Internet Archive, dostęp 3 listopada 2026. Źródło cytatów oznaczonych jako Everard, które podajemy w naszym przekładzie. Przekład polski tej wersji: Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska (Sandomierz: Armoryka, 2012), rekord Biblioteki Narodowej 2767742; egzemplarza nie widzieliśmy, o podstawie przekładu piszemy za Tylak (2021, s. 29 i przyp. 73).

Gustav Parthey (red.), Hermetis Trismegisti Poemander (Berlin: Nicolai, 1854), cap. 3, grecki nagłówek logos hieros i łaciński „Hermetis Trismegisti Sermo Sacer”, s. 31; skan w Internet Archive.

John David Chambers (przeł.), The Theological and Philosophical Works of Hermes Trismegistus, Christian Neoplatonist (Edynburg: T. & T. Clark, 1882), spis treści i rozdział III, „Sacred Discourse”, s. 24-29 (uwagi o Septuagincie s. 24, „seed of the reproduction” s. 26); egzemplarz University of California w Internet Archive.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II: Sermons (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), spis treści; „Corpus Hermeticum (II.) The General Sermon”, s. 58; „Corpus Hermeticum III. (IV.) The Sacred Sermon of Hermes”, s. 75-77, z przypisami; komentarz s. 78-84 (tytuł i Reitzenstein s. 78, „sutra style” s. 79, Epifaniusz s. 79-81, Księga Rodzaju 1,2 s. 81, „in the air” i „heads of topics” s. 82, palingeneza s. 83, potop s. 83-84); skan w Internet Archive. Źródło cytatów oznaczonych jako Mead, które podajemy w naszym przekładzie.

Walter Scott (red. i przeł.), Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), s. 31 (wydanie Ficina z 1471 roku, Corp. I-XIV), s. 43 przyp. 3 (Everard przekłada tekst Patriziego w porządku Patriziego), Libellus III, tekst grecki z aparatem s. 144, 146, 148, angielski s. 145, 147, 149 (przypisy: s. 145 przyp. 3 o stanie tekstu, s. 147 przyp. 7 o zaginionym opisie stworzenia człowieka); skan w Internet Archive.

Walter Scott, Hermetica, t. II: Notes on the Corpus Hermeticum (Oksford: Clarendon Press, 1925), Libellus III, s. 110-134: swobodne poprawki i zamknięta całość s. 110; Księga Rodzaju i Corp. III w kolumnach s. 110-112; fizyka stoików s. 112; Sanchuniaton s. 112-117; judeo-stoicyzm, data i nagłówek s. 117-118; tytuł s. 118-119; przesunięte rośliny s. 127; brak przetrwania duszy i odnowa przez zastąpienie s. 130-131; skan w Internet Archive.

Christian Wildberg, „The Genesis of a Genesis: Corpus Hermeticum, Tractate III”, w: Lance Jenott i Sarit Kattan Gribetz (red.), Jewish and Christian Cosmogony in Late Antiquity, Texts and Studies in Ancient Judaism 155 (Tybinga: Mohr Siebeck, 2013); teza według streszczenia Todda Berzona, Bryn Mawr Classical Review 2014.10.12; metoda pokazana w konspekcie Wildberga „Corpus Hermeticum III: Hieros Logos” (tekst według Nocka i Festugière’a z zaznaczonymi podejrzanymi interpolacjami, przekład, przyp. 5 do §3), dostęp 4 listopada 2026. Samego artykułu nie widzieliśmy.

A. D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. I: Traités I-XII (Paryż: Les Belles Lettres, 1945): krytyczny tekst grecki CH III z przekładem francuskim; katalog BnF. Na tym tekście opiera się przekład polski: Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach „Corpus Hermeticum” na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), „Święta mowa Hermesa”, tekst grecki s. 216 i 218, przekład s. 217 i 219, przyp. 19-22; rekord Biblioteki Narodowej 1000001055516; otwarty dostęp w Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego, dostęp 4 listopada 2026. Źródło cytatów oznaczonych jako Tylak.

Brian P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius in a New English Translation, with Notes and Introduction (Cambridge: Cambridge University Press, 1992), „Corpus Hermeticum III”, s. 13-14; strona rozdziału ze streszczeniem w Cambridge Core, dostęp 3 listopada 2026.

Marsilio Ficino (przeł.), Mercurii Trismegisti Liber de potestate et sapientia Dei (Treviso: Gerardus de Lisa, 1471): CH I-XIV po łacinie, według opisu Scotta 1924, t. I, s. 31; egzemplarz Biblioteca Nazionale Centrale di Firenze w Internet Archive.

Transkrypcje w zwykłym tekście, sprawdzone 4 listopada 2026: wersja Meada w Gnosis Archive; Everarda w The Alchemy Web Site. Cytaty na tej stronie pochodzą ze skanów, nie z tych transkrypcji.

Musaeum Hermeticum

Musaeum Hermeticum (Frankfurt, 1678) - skany w Internet Archive (egzemplarz Getty) i na e-rara.ch.

A. E. Waite (ed.), The Hermetic Museum (London, 1893).

Lawrence M. Principe, The Secrets of Alchemy (Chicago, 2013) - o czytaniu alchemii barokowej.

Bibliographia Paracelsica, hasła BP.Alchemica.1625-03, 1678-01 i 1678-02 (Theatrum Paracelsicum, dostęp 27 października 2026): wydania, numery VD17 i kopie cyfrowe.

Opisy katalogowe i skany wymienionych egzemplarzy: SLUB Drezno; e-rara (ETH-Bibliothek Zürich, Stiftung der Werke von C.G. Jung); MDZ Monachium (Staats- und Stadtbibliothek Augsburg, Bawarska Biblioteka Państwowa); Wellcome Collection; Science History Institute; Internet Archive (Getty Research Institute, University of Glasgow Library); Google Books (egzemplarz Deutsches Museum); Sacred Texts (transkrypcja przekładu Waite'a, t. I-II). Dostęp 27 października 2026.

O duszy skrępowanej przez ciało<br>(Corpus Hermeticum XVIII)

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II: Sermons (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), „Corpus Hermeticum (XVIII.) [The Encomium of Kings]”, s. 288-298, komentarz „The Apology of a Poemandrist”, s. 298-303; skan w Internet Archive. Źródło cytatów z Meada, które podajemy w naszym przekładzie.

Walter Scott (red. i przeł.), Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), s. 16-44 (lista pism, rękopisy, wydania drukowane), Libellus XVIII, s. 274-285; skan w Internet Archive.

Walter Scott, Hermetica, t. II: Notes on the Corpus Hermeticum (Oksford: Clarendon Press, 1925), Libellus XVIII, s. 461-482; skan w Internet Archive.

R. Reitzenstein, Poimandres: Studien zur griechisch-ägyptischen und frühchristlichen Literatur (Lipsk: Teubner, 1904), tekst grecki CH XVIII s. 355-360, uwagi Keila s. 370-374 (rok 302 na s. 374); skan w Internet Archive.

Louis Ménard (przeł.), Hermès Trismégiste: traduction complète (Paryż, 1866), Livre IV, części II i III, s. 293-300 (Walens: s. 299 przyp. 1); skan w Internet Archive.

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII. Books (Londyn, 1650), spis treści i s. 215 (koniec 17. księgi); mikrofilm egzemplarza w serii Early English Books i egzemplarz Wellcome Collection, Internet Archive. Bez CH XVIII. Polski przekład z Everarda, także bez CH XVIII: Hermes Mercurius Trismegistus, Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska (Sandomierz: Wydawnictwo Armoryka, 2012); że jest to przekład z Everarda i że w miejscu XVI-XVIII ma inne teksty, odnotowuje Tylak (2021, s. 29 przyp. 73).

John David Chambers (przeł.), The Theological and Philosophical Works of Hermes Trismegistus, Christian Neoplatonist (Edynburg: T. & T. Clark, 1882), spis treści; skan w Internet Archive. Bez CH XVIII.

A. D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. II: Traités XIII-XVIII, Asclepius (Paryż: Les Belles Lettres, 1945); spis treści w katalogu biblioteki DAI, dostęp 4 listopada 2026. Na tekście Nocka (Paryż, 1960) opiera się polski przekład z tekstem greckim: Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach „Corpus Hermeticum” na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), podstawa przekładu s. 31, CH XVIII s. 320-327 (nagłówki s. 321 i 325); otwarty dostęp w Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego, dostęp 4 listopada 2026.

Brian P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge: Cambridge University Press, 1992), „Corpus Hermeticum XVIII”, s. 63-66; strona rozdziału i jego początek w Cambridge Core, dostęp 4 listopada 2026.

O myśleniu i postrzeganiu<br>(Corpus Hermeticum IX)

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus (Londyn, 1650), „The Thirteenth Book. Of Sense and Understanding”, w. 1-55, s. 168-178.

Gustav Parthey (red.), Hermetis Trismegisti Poemander (Berlin: Nicolai, 1854), cap. 9, s. 60-67.

John David Chambers (przeł.), The Theological and Philosophical Works of Hermes Trismegistus (Edynburg: T. & T. Clark, 1882), rozdz. IX, s. 50-55.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), „Corpus Hermeticum IX. (X.) On Thought and Sense”, s. 129-136; komentarz s. 136-140. Źródło cytatów z Meada, które podajemy w naszym przekładzie.

Walter Scott (red. i przeł.), Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924): s. 31; Libellus IX, s. 178-187.

Walter Scott, Hermetica, t. II: Notes on the Corpus Hermeticum (Oksford: Clarendon Press, 1925), Libellus IX, s. 202-225.

A. D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. I: Traités I-XII (Paryż: Les Belles Lettres, 1945); katalog BnF. Tekst grecki Nocka z polskim przekładem: Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach Corpus Hermeticum na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), CH IX s. 246-251; rekord Biblioteki Narodowej 1000001055516.

Brian P. Copenhaver, Hermetica (Cambridge University Press, 1992), „Corpus Hermeticum IX”, s. 27-29; początek przeczytany w Cambridge Core 4 listopada 2026.

M. David Litwa, Hermetica II: The Excerpts of Stobaeus, Papyrus Fragments, and Ancient Testimonies (Cambridge University Press, 2018); spis treści w Cambridge Core, dostęp 4 listopada 2026.

Picatrix

Maribel Fierro, 'Batinism in al-Andalus. Maslama b. Qasim al-Qurtubi (d. 353/964), author of the Rutbat al-Hakim and the Ghayat al-Hakim (Picatrix)', Studia Islamica 84 (1996), s. 87-112, autorstwo; doi:10.2307/1595996.

Godefroid de Callataÿ, „Magia en al-Andalus: Rasa’il Ikhwan al-Safa’, Rutbat al-hakim y Ghayat al-hakim (Picatrix)”, Al-Qantara 34, nr 2 (2013), s. 297-344, DOI (dostęp otwarty): daty 343-348 AH w rękopisach (s. 309), starsze datowanie i identyfikacja autora (s. 311-313), fragmenty wspólne z Braćmi Czystości i Rolnictwem nabatejskim (s. 330-331).

David Pingree (wyd.), Picatrix: The Latin Version of the Ghayat al-Hakim (Londyn: Warburg Institute, 1986; Studies of the Warburg Institute 39): przedmowa J. B. Trappa (Ritter 1933, Ritter i Plessner 1962); wstęp, s. xv, przyp. 2 (Villegas 1982), 3 (nazwa) i 7 (Perrone Compagni 1977), s. xvi, przyp. 10 (tłumacze), s. xvi-xvii i tabl. 3-18 (rękopis krakowski BJ 793); prolog, s. 1-2; spisy rozdziałów ksiąg I-IV; bezpłatny PDF w Warburg Library Commons.

Hellmut Ritter i Martin Plessner (tłum.), ‘Picatrix’: Das Ziel des Weisen von Pseudo-Magriti (Londyn: Warburg Institute, 1962; Studies of the Warburg Institute 27): wstęp, s. xxii (Buqratis oddany jako Picatrix, wątpliwości co do Hippokratesa); księga IV, rozdz. 7, którego tytuł podaje Abu Bakra Ibn Wahszijję jako tłumacza czarów i talizmanów Nabatejczyków, a pierwsze zdanie rozdziału przywołuje jego księgę zatytułowaną Rolnictwo (s. 366); bezpłatny PDF w Warburg Library Commons (oba PDF-y Warburga sprawdzone 30 października 2026).

Joanna Komorowska, „Picatrix Latinus: kilka słów wprowadzenia”, „Terminus” 17, z. 1 (2015), s. 147-199, dostęp otwarty: przekład księgi I z edycji Pingree’go, z prologiem wersji łacińskiej (s. 153); ocena w streszczeniu; wpływ na Ficina, Pica i Agrippę (s. 147); dziewiętnaście rękopisów łacińskich, w tym BJ 793 (s. 148).

Hashem Atallah i Geylan Holmquest (tłum.), William Kiesel (red.), Picatrix: Ghayat al-Hakim, The Goal of the Wise, 2 t. (Seattle: Ouroboros Press, 2002-2008), z arabskiego: opis w katalogu MedCat.

Emma C. Clarke, John M. Dillon i Jackson P. Hershbell (tłum.), Iamblichus: De mysteriis (Atlanta: Society of Biblical Literature, 2003): I.12, II.11.

Dan Attrell i David Porreca (tłum.), Picatrix: A Medieval Treatise on Astral Magic (University Park: Penn State UP, 2019), przekład z łacińskiej edycji Pingree’go; we wstępie rozdział „The Picatrix, Social History, and Material Culture”, s. 16-26: tabela 1, cele rytuałów według kategorii (s. 17); tabela 6, rytuały lecznicze i zdrowotne (s. 22); tabela 8, rytuały dotyczące relacji z ludźmi, z uwagą, że rytuałów skierowanych do zwierzchników jest więcej niż miłosnych (s. 23).

Michael D. Bailey, recenzja: Attrell i Porreca, Picatrix, The Medieval Review 19.09.12 (2019), IU ScholarWorks (dostęp otwarty): streszcza zestawienie tłumaczy i zauważa, że liczone osobno zabiegi o przychylność zwierzchników i magia miłosna ustąpiłyby leczeniu i zdobywaniu wiedzy.

Andrea Franchetto, recenzja: Attrell i Porreca, Picatrix, Correspondences 8, nr 1 (2020), s. 121-127, PDF (dostęp otwarty): na s. 123 cytuje tłumaczy o rytuałach zjednujących zwierzchników (s. 23 książki); przypisy 1-2 (s. 121-122): zachowane fragmenty przekładu kastylijskiego (Vat. Reg. lat. 1283a, wyd. Alfonso D’Agostino, Astromagia, 1992) oraz przekłady: Rossiego (1999); Bakhouche, Fauquier i Pérez-Jean (2003); Greera i Warnocka (2011), wszystkie z łaciny Pingree’go.

Christopher Warnock, strona o Picatrix w serwisie renaissanceastrology.com/picatrix.html (sprawdzone 30 października 2026): przekład Greera i Warnocka z łaciny ukazuje się w kilku wydaniach, między innymi jako Liber Atratus (wydanie podstawowe w miękkiej oprawie), The Illustrated Picatrix (ilustrowane wydanie Liber Atratus w twardej oprawie) i Liber Rubeus.

Poimandres

Copenhaver, Hermetica (1992) - CH I z komentarzem.

A. D. Nock (wyd.), A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. I: Traités I-XII, Paryż: Les Belles Lettres (Collection des Universités de France), 1945: grecki tekst CH I i numeracja paragrafów 1-32.

R. Reitzenstein, Poimandres: Studien zur griechisch-ägyptischen und frühchristlichen Literatur, Lipsk: Teubner, 1904, s. 328-338: grecki tekst CH I w tych samych 32 paragrafach; skan w Internet Archive.

Ola Wikander, „Old Testament Prototypes for the Hermetic Trishagion in Poimandres 31 - and Support for an Old Conjecture”, Greek, Roman, and Byzantine Studies 53 (2013), s. 579-590: P. Berol. 9794 jako schrystianizowany wariant hymnu; wolny dostęp.

Berlin Papyrus Database, P. 9794: Sammlung altchristlicher Gebete, datowanie: połowa lub koniec IV wieku n.e.; dostęp 28 października 2026.

Tablica Szmaragdowa

Julius Ruska, Tabula Smaragdina (1926), studium fundamentalne.

Kevin van Bladel, The Arabic Hermes (2009).

The Newton Project / Cambridge Digital Library: Keynes MS 28.

Tablica Szmaragdowa,<br>klauzula po klauzuli

Steele, R. & Singer, D. W., ‘The Emerald Table’, Proceedings of the Royal Society of Medicine 21 (1928), pp. 485-501: the standard scholarly treatment of the Latin text and its Arabic background; freely available via PubMed Central.

Ruska, J., Tabula Smaragdina: Ein Beitrag zur Geschichte der hermetischen Literatur (Heidelberg: Carl Winter, 1926): the study that established the Arabic origin.

Principe, L. M., The Secrets of Alchemy (Chicago: University of Chicago Press, 2013): on how alchemists actually read instructions of this kind.

Umysł do Hermesa<br>(Corpus Hermeticum XI)

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn: Theosophical Publishing Society, 1906), „Corpus Hermeticum XI. (XII.) Mind unto Hermes”, s. 175-189, komentarz s. 190-198; skan w Internet Archive. Źródło cytatów oznaczonych nazwiskiem Meada, które podajemy w naszym przekładzie, oraz uwag o §13, §17, §19, Cyrylu i Filonie.

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII Books (Londyn, 1650), Księga 10, „The Minde to Hermes”, §120 (s. 133), §126-127 (s. 134), §135; egzemplarz Wellcome Collection w Internet Archive, strony sprawdzone 29 października 2026. Po polsku: Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska (Sandomierz: Wydawnictwo Armoryka, 2012), przekład z wersji Everarda.

A. D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. I: Traités I-XII (Paryż: Les Belles Lettres, 1945): tekst grecki CH XI i numeracja paragrafów. Tekst grecki według Nocka z polskim przekładem: Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach Corpus Hermeticum na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), CH XI s. 268-279, s. 29 (o przekładzie Pietruszczaka); otwarty dostęp w Repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego.

Brian P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge: Cambridge University Press, 1992), CH XI z przypisami.

Clement Salaman, Dorine van Oyen, William D. Wharton i Jean-Pierre Mahé (przeł.), The Way of Hermes (Londyn: Duckworth, 1999).

G. Parthey (red.), Hermetis Trismegisti Poemander (Berlin, 1854), s. 85-99 (CH XI, według Meada); skan w Internet Archive.

R. Reitzenstein, Poimandres (Lipsk: Teubner, 1904), s. 238; skan w Internet Archive.

Walter Scott (red. i przeł.), Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924).

Frances A. Yates, Giordano Bruno and the Hermetic Tradition (Londyn: Routledge and Kegan Paul, 1964).

Że Bóg jest zarazem niewidzialny i najbardziej jawny<br>(Corpus Hermeticum V)

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII. Books (Londyn: Robert White dla Thomasa Brewstera i Gregory’ego Moule’a, 1650), spis treści („5. That God is not manifest, and yet most manifest. 62”) i „The Fifth Book”, wersety 1-49, s. 62-71; egzemplarz sfilmowany dla Early English Books i egzemplarz Wellcome Collection, oba w Internet Archive, dostęp 4 listopada 2026. Źródło cytatów oznaczonych „Everard”. Przekład polski z tego wydania: Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska (Sandomierz: Armoryka, 2012), 130 s., rekord Biblioteki Narodowej 2767742; CH V to w nim Księga 5; egzemplarza nie widzieliśmy.

Gustav Parthey (red.), Hermetis Trismegisti Poemander (Berlin: Nicolai, 1854), cap. 5, tekst grecki z łacińskim nagłówkiem „Hermetis Trismegisti ad filium suum Tat, quod immanifestus deus manifestissimus sit”, s. 41-48; skan w Internet Archive.

John David Chambers (przeł.), The Theological and Philosophical Works of Hermes Trismegistus, Christian Neoplatonist (Edynburg: T. & T. Clark, 1882), rozdział V, „That the Invisible God is most Manifest”, s. 36-42 („pregnant” z greckim kuein, s. 40); egzemplarz Uniwersytetu Kalifornijskiego w Internet Archive.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II: Sermons (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), „Corpus Hermeticum V. (VI.) Though Unmanifest God is Most Manifest”, s. 99-106, z przypisami (s. 100 przyp. 3, s. 102 przyp. 4 o Laktancjuszu, s. 104 przyp. 1-2); komentarz s. 106-109 (tytuł i „Those to Tat” s. 106, gra słów i maja s. 106-107, Timajos 29E i „Higher Pantheism” s. 108, hymn i glosa kopisty s. 108); skan w Internet Archive. Źródło cytatów oznaczonych „Mead”.

Walter Scott (red. i przeł.), Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), s. 31 (wydanie Ficina z 1471 roku, Corp. I-XIV), Libellus V, tekst grecki z aparatem s. 156, 158, 160, 162, 164, angielski s. 157, 159, 161, 163, 165 (przypisy: s. 159 przyp. 2, s. 163 przyp. 1); skan w Internet Archive.

Walter Scott, Hermetica, t. II: Notes on the Corpus Hermeticum (Oksford: Clarendon Press, 1925), s. 154 („oczy serca” w CH IV 11b wobec „oczu umysłu” w CH V 2); Libellus V, s. 155-168: zawartość s. 155; źródła, stoicki argument z porządku świata i brak wpływu chrześcijańskiego s. 156; data, tytuł i „misterium” s. 157; Amon s. 158; platonizm bez wpływu indyjskiego s. 159 przyp. 1; usunięte Jedno s. 160; obraz Boga i CH XI s. 161; nieporządek s. 162; Laktancjusz s. 163; Panajtios s. 164; kuein i kinein s. 165; hymn obok CH I, CH XIII i końca Asclepiusa oraz ofiara s. 166; „Ja jestem Tobą” s. 167; egipski ton i glosa s. 168; skan w Internet Archive.

A. D. Nock (red.) i A.-J. Festugière (przeł.), Corpus Hermeticum, t. I: Traités I-XII (Paryż: Les Belles Lettres, 1945): krytyczny tekst grecki CH V z przekładem francuskim; katalog BnF. Z tego tekstu (w wydaniu z 1960 roku) przełożyła CH V na polski Aneta Tylak: „Corpus Hermeticum V”, Collectanea Philologica 15 (2012), s. 103-108, wstęp i przekład, podstawa tekstu s. 104, rekord Biblioteki Narodowej 3629173, artykuł w otwartym dostępie; ten sam przekład z tekstem greckim w: Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach „Corpus Hermeticum” na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), s. 226-233, rekord Biblioteki Narodowej 1000001055516, repozytorium Uniwersytetu Łódzkiego; oba przeczytane 4 listopada 2026.

Brian P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius in a New English Translation, with Notes and Introduction (Cambridge: Cambridge University Press, 1992), „Corpus Hermeticum V”, s. 18-20; strona rozdziału i jego początek w Cambridge Core, dostęp 4 listopada 2026.

Clement Salaman, Dorine van Oyen i William D. Wharton (przeł.), The Way of Hermes: The Corpus Hermeticum, z The Definitions of Hermes Trismegistus to Asclepius w przekładzie Jeana-Pierre’a Mahé (Londyn: Duckworth, 1999), 124 s., ISBN 0-7156-2939-5, OCLC 42360158; zawartość według katalogu Wellcome Collection, liczba stron i numer OCLC według rekordu Open Library, dostęp do obu 4 listopada 2026. Egzemplarza nie widzieliśmy.

Że dobro jest w samym Bogu<br>(Corpus Hermeticum VI)

John Everard (przeł.), The Divine Pymander (Londyn, 1650), spis treści i „The Sixth Book”, w. 1-31, s. 72-79; skany: egzemplarz EEB, egzemplarz Wellcome; numery stron według egzemplarza EEB. Polski przekład z tego wydania: Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska, seria Święte Księgi, Święte Teksty 23 (Sandomierz: Armoryka, 2012).

Gustav Parthey (red.), Hermetis Trismegisti Poemander (Berlin, 1854), cap. 6, s. 48-53; skan.

John David Chambers (przeł.), The Theological and Philosophical Works of Hermes Trismegistus (Edynburg, 1882), rozdz. VI, s. 42-45; skan.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn, 1906), s. 110-114, komentarz s. 115-119; skan.

Walter Scott (red. i przeł.), Hermetica, t. I (Oksford, 1924), s. 27 przyp. 1 i s. 164-171; t. II (1925), przypisy s. 169-180; skany: t. I, t. II.

A. D. Nock i A.-J. Festugière, Corpus Hermeticum, t. I (Paryż: Les Belles Lettres, 1945); rekord BnF. Z tego tekstu przekładają po polsku Wincenty Myszor, „Corpus Hermeticum VI i VII: wstęp, przekład z greckiego, komentarz”, Studia Theologica Varsaviensia 16/2 (1978), s. 241-247, i Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach „Corpus Hermeticum” na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), s. 234-239.

Brian P. Copenhaver, Hermetica (Cambridge University Press, 1992), s. 21-23; Cambridge Core, początek przeczytany 4 listopada 2026.

Że nic z tego, co jest, nie ginie<br>(Corpus Hermeticum VIII)

John Everard (przeł.), The Divine Pymander of Hermes Mercurius Trismegistus, in XVII. Books (Londyn, 1650), „The Sixteenth Book”, wersety 1-26, s. 201-206; mikrofilm egzemplarza z serii Early English Books i egzemplarz Wellcome Collection, oba w Internet Archive, dostęp 4 listopada 2026. Polski przekład tego wydania: Boski Pymander, przeł. Agata Staszewska (Sandomierz: Armoryka, 2012).

Gustav Parthey (red.), Hermetis Trismegisti Poemander (Berlin: Nicolai, 1854), cap. 8, tekst grecki i łaciński, s. 56-59; skan w Internet Archive.

John David Chambers (przeł.), The Theological and Philosophical Works of Hermes Trismegistus, Christian Neoplatonist (Edynburg: T. & T. Clark, 1882), rozdział VIII, s. 47-50 (przypis s. 50-51 przyp. 1); skan w Internet Archive.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II: Sermons (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), „Corpus Hermeticum VIII. (IX.)”, s. 124-127 (przypisy s. 124 przyp. 2, s. 126 przyp. 5), komentarz s. 127-128; skan w Internet Archive.

Walter Scott (red. i przeł.), Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), s. 31 (Ficino), 40 i 43 przyp. 3 (porządek Patriziego, Everard), 83 (Stobajos), Libellus VIII, tekst grecki z aparatem s. 174, 176, 178, angielski s. 175, 177, 179 (przyp. 9 s. 177); skan w Internet Archive.

Walter Scott, Hermetica, t. II: Notes on the Corpus Hermeticum (Oksford: Clarendon Press, 1925), Libellus VIII, s. 188-201 (źródła s. 189; data, Epiktet i zaginiony ustęp s. 190; zdanie w nawiasach s. 195; jaskinia s. 197-198; powrót s. 199; sympatheia s. 200; nieśmiertelność jednostki s. 201); skan w Internet Archive.

Brian P. Copenhaver, Hermetica (Cambridge: Cambridge University Press, 1992), „Corpus Hermeticum VIII”, s. 25-26; strona rozdziału i jego początek w Cambridge Core, dostęp 4 listopada 2026. Z tego samego tekstu Nocka i Festugière’a przełożyły traktat na polski Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach „Corpus Hermeticum” na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), CH VIII s. 242-245, i Agata Ewa Sowińska, „[Hermes Trismegistos] O tym, że żaden z bytów nie ginie… (Corpus Hermeticum VIII)”, Vox Patrum 79 (2021), s. 541-552, DOI 10.31743/vp.12276; oba czytane 4 listopada 2026.

M. David Litwa (red. i przeł.), Hermetica II: The Excerpts of Stobaeus, Papyrus Fragments, and Ancient Testimonies (Cambridge: Cambridge University Press, 2018), ISBN 978-1-107-18253-0; spis treści w Cambridge Core, dostęp 4 listopada 2026.

Postaci

Aleister Crowley

The Equinox I/1 (Londyn, 21 marca 1909), od redakcji, s. 1-3: skan; I/7 (marzec 1912), „The Temple of Solomon the King”, s. 365, 384-386 i faksymile rękopisu naprzeciw s. 386: numer i skan.

„Liber L. vel Legis”, The Equinox I/10 (Londyn: Wieland, wrzesień 1913), s. 11-33: skan; spis treści; broszura z 1938 roku: rekord.

Biblioteka Kongresu: The Book of Thoth ([Londyn]: O.T.O., 1944), LCCN 45017396; rekord wzorcowy Crowleya z wariantami nazwiska.

Manon Hedenborg White, „Ordo Templi Orientis”, World Religions and Spirituality Project, 10 kwietnia 2022: wrldrels.org.

Museum of Freemasonry, Londyn, zbiór Złotego Brzasku, GBR 1991 GD: opis w AIM25.

Dokumenty z Cefalù, w transkrypcji bez skanów: list Crowleya do konsula brytyjskiego w Tunisie, 25 sierpnia 1923; policja z Palermo, 6 czerwca 1936; Opactwo Thelemy.

John Bull (Londyn), artykuły o Crowleyu z lat 1910-1930: lista z datami, tylko transkrypcje.

The Times (Londyn), 14 kwietnia 1934, „«Black Magic» Libel Action Fails”: transkrypcja; 26 lipca 1934, „Mr. Aleister Crowley Bound Over”: transkrypcja; West London Observer, 12 maja 1933: transkrypcja.

Veronica Simpson, recenzja wystawy Tarot: Origins & Afterlives, Warburg Institute, Studio International, 4 marca 2025: studiointernational.com.

Rabelais, Gargantua, rozdz. 57, wyd. Marty-Laveaux (Paryż, 1868): Wikisource.

Colin Duggan, „Perennialism and Iconoclasm: Chaos Magick”, w: Asprem i Granholm (red.), Contemporary Esotericism (2012), s. 91-112: streszczenie.

Wikipedia, „Aleister Crowley bibliography”, dla druku z 1909 roku.

Prawo autorskie: Duke, Public Domain Day 2026; GOV.UK, how long copyright lasts.

Arnold z Villanovy (Arnau de Vilanova)

Arnau DB, cyfrowy korpus Arnolda z Villanovy (Universitat Autònoma de Barcelona), strony „His origins”, „Timeline”, „Translations and rewrites”, „Galenism”, „Aphorisms”, „Theoretical medicine and natural philosophy”, „Practical medicine”, „Was Arnau de Vilanova an alchemist?”, „A false alchemist”, „The pseudo-Arnaldian alchemical corpus”, „The myth of Arnau de Vilanova”, „Natural magic and astrology”, „Dubious writings”, „Arnau in the early modern press” i „Basic bibliography”: webs.uab.cat/arnau/en/ (wersja hiszpańska: dostęp 29 października 2026, wersja angielska: 12 listopada 2026; licencja CC BY-NC-ND).

Juan Antonio Paniagua Arellano, „Arnau de Vilanova”, w: Diccionario Biográfico Español (Real Academia de la Historia), wersja online w Historia Hispánica (po hiszpańsku): historia-hispanica.rah.es/biografias/44963-arnau-de-vilanova (dostęp 29 października 2026).

Arnaldi de Villanova Opera Medica Omnia (Barcelona, 1975-), zwłaszcza t. II, Aphorismi de gradibus, wyd. M. R. McVaugh (1975), t. X.1, Regimen sanitatis ad regem Aragonum, wyd. L. García-Ballester, M. R. McVaugh i P. Gil-Sotres (1996); t. XIII, Speculum medicine, wyd. M. R. McVaugh; t. XVII, Translatio libri Albuzale de medicinis simplicibus, wyd. A. Labarta, J. Martínez Gázquez, M. R. McVaugh, D. Jacquart i L. Cifuentes; oraz t. VII.1, Epistola de reprobacione nigromantice ficcionis (De improbatione maleficiorum), wyd. Sebastià Giralt (2005); katalog Edicions de la Universitat de Barcelona.

Arnaldi de Villanova Opera Theologica Omnia, t. III (2004), IV (2007) i V (2014), wyd. J. Perarnau; t. XIV (2019), wyd. J. Mensa.

Antoine Calvet, Les œuvres alchimiques attribuées à Arnaud de Villeneuve: grand œuvre, médecine et prophétie au Moyen-Âge, przedmowa Sebastià Giralta (Paryż i Mediolan: S.É.H.A. i Archè, 2011; Textes et travaux de Chrysopœia, 11).

MedCat (Sciencia.cat), hasła Sebastià Giralta (dzieła 4563, 4556, 4564 i 4554; wydanie lyońskie, imp. 245) i Lluísa Cifuentesa (dzieło 3158): Rosarius philosophorum (4563), Flos florum (4556), Semita semitae (4564), Epistola super alchimia ad regem Neapolitanum (4554), Rosarius abbreviatus (3158); hasło wydania lyońskiego z 1504 roku: imp. 245 (dostęp 29 października 2026).

Giuliana Camilli, „Il Rosarius philosophorum attribuito ad Arnaldo da Villanova nella tradizione alchemica del Trecento”, Arxiu de Textos Catalans Antics 14 (1995), s. 175-208, revistes.iec.cat.

José Rodríguez Guerrero, „Pedro Arnaldo de Vilanova (s. XIV¹), médico, cirujano, alquimista y socius del magister Testamenti”, Azogue 9 (2019-2023), s. 5-38, revistaazogue.com.

Geoffrey Chaucer, The Canon’s Yeoman’s Tale, w: Walter W. Skeat (wyd.), The Complete Works of Geoffrey Chaucer, t. IV, wyd. 2 (Oksford: Clarendon Press, 1900), wersy G 1428-1434; Project Gutenberg, nr 22120 (domena publiczna).

Edgar H. Duncan, „Chaucer and »Arnald of the Newe Town«: A Reprise”, Interpretations 9 (1977), s. 7-11.

Lindy Brady i Andrew Rabin, „»Arnold of the Newe Toun« Revisited: A Note on the Sources of the Canon’s Yeoman’s Tale”, Notes and Queries 65 (2018), s. 174-177, doi:10.1093/notesj/gjy009.

Hec sunt opera Arnaldi de Villanova (Lyon: François Fradin, 1504), egzemplarz Bayerische Staatsbibliothek, 2 Med.g. 5, urn:nbn:de:bvb:12-bsb10147895-9 (NoC-NC 1.0).

De alchimia opuscula complura veterum philosophorum (Frankfurt: Cyriacus Jacobus, 1550), egzemplarz części I w SLUB Dresden, Chem.362,misc.1, digital.slub-dresden.de/id280366256 (Public Domain Mark 1.0).

C. G. Jung, Die Psychologie der Übertragung (Zurych: Rascher, 1946), o drzeworytach Rosarium philosophorum.

Balinas

Julius Ruska, Tabula Smaragdina (1926); Paul Kraus (1943); Ursula Weisser - studium krytyczne Sirr al-khaliqa (1980).

Paul Kraus, Jâbir ibn Hayyân: Contribution à l’histoire des idées scientifiques dans l’Islam, t. I, Le corpus des écrits jâbiriens (Kair 1943), s. lvii-lviii, oraz t. II, Jâbir et la science grecque (Kair 1942), s. 1, 272-283, 302-303 (Mémoires de l’Institut d’Égypte 44-45); skany w Internet Archive: t. I, t. II.

Mohammad Karimi Zanjani Asl, „Sirr al-khaliqa and its influence in the Arabic and Persianate world: ‘Awn b. al-Mundhir’s commentary and its unknown Persian translation”, Al-Qantara 37.2 (2016), s. 435-473, doi:10.3989/alqantara.2016.015 (dostęp otwarty).

Ursula Weisser (wyd.), Kitab sirr al-khaliqa wa-san‘at al-tabi‘a (Aleppo: Institute for the History of Arabic Science, 1979); Ursula Weisser, Das „Buch über das Geheimnis der Schöpfung” von Pseudo-Apollonios von Tyana (Berlin: De Gruyter, 1980; Ars medica III.2).

E.J. Holmyard, „The Emerald Table”, Nature 112, nr 2814 (6 października 1923), s. 525-526; E.J. Holmyard (wyd.), The Arabic Works of Jâbir ibn Hayyân, t. I (Paryż: Geuthner, 1928).

‘Abd al-Rahman Badawi (wyd.), al-Usul al-yunaniyya li-l-nazariyyat al-siyasiyya fi l-islam (Kair 1954), z arabskim tekstem Sirr al-asrar; Mahmoud Manzalaoui, „The Pseudo-Aristotelian Kitâb Sirr al-asrâr: Facts and Problems”, Oriens 23-24 (1974), s. 147-257.

Robert Steele (wyd.), Secretum secretorum cum glossis et notulis, Opera hactenus inedita Rogeri Baconi V (Oksford: Clarendon Press, 1920), s. 115-117; transkrypcja: Arabic and Latin Corpus, oprac. Leandra Fuchs, red. Dag Nikolaus Hasse i in. (Würzburg).

Françoise Hudry (wyd.), „Le De secretis nature du ps.-Apollonius de Tyane, traduction latine par Hugues de Santalla du Kitâb sirr al-halîqa”, Chrysopoeia 6 (1997-1999 [2000]), s. 1-154; recenzja: Jean-Marc Mandosio, Archivum Latinitatis Medii Aevi 62 (2004), s. 317-321, Persée.

Jean-Marc Mandosio, „La création verbale dans l’alchimie latine du Moyen Âge”, Archivum Latinitatis Medii Aevi 63 (2005), s. 137-147, Persée.

Robert Steele i Dorothea Waley Singer, „The Emerald Table”, Proceedings of the Royal Society of Medicine 21.3 (styczeń 1928), s. 485-501, PubMed Central.

U.S. National Library of Medicine, Islamic Medical Manuscripts, opis katalogowy „Kitâb Sirr al-asrâr” (MS A 57), o dwóch przekładach łacińskich (dostęp 27 października 2026).

Frances Yates

J. B. Trapp, „Frances Amelia Yates 1899-1981”, Proceedings of the British Academy 120 (2003), s. 527-554 (bezpłatny PDF Akademii Brytyjskiej).

Archiwum Instytutu Warburga, spuścizna Frances A. Yates (sygnatura GB 1370 WIA, około 120 pudeł: dzienniki, dokumenty rodzinne, notatki, wykłady, korespondencja i fotografie; dostęp po umówieniu): opis zespołu w katalogu AIM25.

Frances A. Yates, Giordano Bruno and the Hermetic Tradition (Londyn: Routledge and Kegan Paul; Chicago: University of Chicago Press, 1964); spis rozdziałów na stronie University of Chicago Press; skan biblioteczny w Internet Archive (wypożyczenie).

Frances A. Yates, The Art of Memory (Londyn: Routledge and Kegan Paul, 1966); spis rozdziałów na stronie University of Chicago Press; skan biblioteczny w Internet Archive (wypożyczenie). Wydanie polskie: Sztuka pamięci, przeł. Witold Radwański, posłowie Lech Szczucki (Warszawa: PIW, 1977).

Rhetorica ad Herennium III.16.28-20.33, przeł. ang. Harry Caplan (Loeb Classical Library, 1954): tekst w domenie publicznej w LacusCurtius.

Martin Dresler i in., „Mnemonic Training Reshapes Brain Networks to Support Superior Memory”, Neuron 93:5 (2017), s. 1227-1235; bezpłatny maszynopis autorski w PubMed Central.

Robert S. Westman, J. E. McGuire, Hermeticism and the Scientific Revolution: Papers Read at a Clark Library Seminar, March 9, 1974 (Los Angeles: William Andrews Clark Memorial Library, 1977); rekord katalogowy w Wellcome Collection.

Brian P. Copenhaver, „Iamblichus, Synesius and the Chaldaean Oracles in Marsilio Ficino’s De vita libri tres: Hermetic Magic or Neoplatonic Magic”, w: James Hankins i in. (red.), Supplementum Festivum (Binghamton: MRTS, 1987), s. 441-455; oraz „Hermes Trismegistus, Proclus and the Question of a Philosophy of Magic in the Renaissance”, w: Ingrid Merkel, Allen G. Debus (red.), Hermeticism and the Renaissance (Waszyngton: Folger Books, 1988), s. 79-111 (strony według jego własnej bibliografii; skan tomu, wypożyczenie).

Nicholas H. Clulee, John Dee’s Natural Philosophy: Between Science and Religion (Londyn: Routledge, 1988); skan biblioteczny w Internet Archive (wypożyczenie).

Hilary Gatti, Giordano Bruno and Renaissance Science (Ithaca: Cornell University Press, 1999); skan biblioteczny w Internet Archive (wypożyczenie).

Wouter J. Hanegraaff, „Beyond the Yates Paradigm: The Study of Western Esotericism between Counterculture and New Complexity”, Aries 1:1 (2001), s. 5-37; DOI.

Wouter J. Hanegraaff, „How Hermetic was Renaissance Hermetism?”, Aries 15:2 (2015), s. 179-209; kopia w wolnym dostępie na stronie Uniwersytetu Amsterdamskiego.

Wouter J. Hanegraaff, Esotericism and the Academy (Cambridge UP, 2012), s. 322-334, o sporze wokół jej tezy (strony według Hanegraaff 2015, przyp. 4).

Dilwyn Knox, „Giordano Bruno”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (poprawiona wersja z 12 marca 2024), rozdz. 11 i bibliografia; online.

Brian Vickers (red.), Occult and Scientific Mentalities in the Renaissance (Cambridge UP, 1984), ze wstępem Vickersa, s. 1-56: studia o Dee, Keplerze, Baconie, Mersennie, Newtonie i innych, sprawdzające, na ile nauki tajemne zasiliły rewolucję naukową; spis treści i opis w Cambridge Core; skan biblioteczny w Internet Archive (wypożyczenie).

G.R.S. Mead

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes (1906), skany w Internet Archive.

Brian P. Copenhaver, Hermetica (1992), standard, który go zastąpił.

Clare Goodrick-Clarke i Nicholas Goodrick-Clarke, G.R.S. Mead and the Gnostic Quest (Berkeley: North Atlantic Books, 2005), podstawowa biografia z wyborem jego pism.

G.R.S. Mead, Pistis Sophia (1896); Fragments of a Faith Forgotten (1900); Echoes from the Gnosis (1906-08).

Wikipedia (angielska), hasło „G. R. S. Mead”, wersja z 23 lipca 2026 (dostęp 28 października 2026).

A Cambridge Alumni Database (ACAD), wpis MT881GR: Mead, George Robert Stow (dostęp 28 października 2026).

Theosophy Wiki, hasła „G. R. S. Mead” (wersja z 25 czerwca 2025) i „The Quest Society” (wersja z 7 listopada 2018), kopie w Internet Archive (dostęp 28 października 2026).

IAPSOP, The Quest (1909-1930), opis czasopisma według bazy danych Pata Deveneya (dostęp 28 października 2026).

Library of Congress Name Authority File, rekord n50042172: Mead, G. R. S. (George Robert Stow), 1863-1933; rekord odsyła do VIAF 166616 (dostęp 28 października 2026).

A.D. Nock, A.-J. Festugière, Corpus Hermeticum, 4 t. (Paryż: Les Belles Lettres, 1945-1954).

H.J. Rose, „Hermes Restitutus”, recenzja: A.D. Nock, A.-J. Festugière, Hermès Trismégiste, t. I-II, Paryż: Les Belles Lettres, 1945, The Classical Review 61 (1947), s. 102-104.

H.J. Rose, „The Hermetica Completed”, recenzja: A.-J. Festugière, A.D. Nock, Hermès Trismégiste, t. III-IV, Paryż: Les Belles Lettres, 1954, The Classical Review, nowa seria 5 (1955), s. 275-276.

Giordano Bruno

Dilwyn Knox, „Giordano Bruno”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (pierwsza wersja 2018, gruntowna rewizja 12 marca 2024).

Giovanni Aquilecchia, „Bruno, Giordano”, Dizionario Biografico degli Italiani, t. 14 (1972), Treccani (dostęp 1 listopada 2026).

Saverio Ricci, „Le procès de Giordano Bruno par l’Inquisition”, Lexicon Philosophicum 2 (2014), s. 97-125, doi:10.19283/lph-20142.400.

Frances A. Yates, Giordano Bruno and the Hermetic Tradition (Londyn: Routledge and Kegan Paul; Chicago: University of Chicago Press, 1964); czytać jako historiografię; egzemplarz biblioteczny.

Robert S. Westman, „Magical Reform and Astronomical Reform: The Yates Thesis Reconsidered”, w: Robert S. Westman, J. E. McGuire, Hermeticism and the Scientific Revolution (Los Angeles: William Andrews Clark Memorial Library, 1977), rekord biblioteczny; argument podajemy za streszczeniem Pietry (2024).

Lucas Augusto Pietra, „A construção da »Tese Yates«: a constituição de um paradigma entre a história da ciência e a história intelectual (1964-1974)”, Temporalidades 15, nr 2 (2024), s. 691-716, tu s. 707-708, strona czasopisma.

Hilary Gatti, Giordano Bruno and Renaissance Science (Ithaca: Cornell University Press, 1999), strona wydawcy.

Wouter J. Hanegraaff, „How Hermetic was Renaissance Hermetism?”, Aries 15 (2015), s. 179-209, tu s. 180-181, doi:10.1163/15700593-01502001.

Alberto A. Martínez, „Giordano Bruno and the heresy of many worlds”, Annals of Science 73, nr 4 (2016), s. 345-374, doi:10.1080/00033790.2016.1193627; tenże, „Was Giordano Bruno Burned at the Stake for Believing in Exoplanets?”, blogi Scientific American, 19 marca 2018, online.

John William Draper, History of the Conflict between Religion and Science (Nowy Jork: D. Appleton, 1874), rozdz. 6, Internet Archive.

Turismo Roma (Roma Capitale), „Campo de’ Fiori”, turismoroma.it (dostęp 1 listopada 2026).

Corey S. Powell, „Did ‘Cosmos’ Pick the Wrong Hero?”, Discover, blog Out There, 10 marca 2014, online.

Paul Raeburn, „Has ‘Cosmos’ foundered on the tomb of Giordano Bruno?”, Knight Science Journalism @MIT, 14 marca 2014, online.

Helena Bławatska

H. P. Blavatsky, Isis Unveiled, 2 t. (Nowy Jork: J. W. Bouton, 1877), t. I, s. 24, 33, 35, 307, 507, 624-625; t. I, t. II. Liczenie słów i przekład cytatów nasze.

H. P. Blavatsky, The Secret Doctrine, t. I (Londyn: Theosophical Publishing Company, 1888), s. xxii; skan.

H. S. Olcott, Old Diary Leaves (Nowy Jork: Putnam, 1895), skan; seria druga (Londyn, 1900), skan; seria trzecia (1904), s. 96-97, 222-223, skan.

„Report of the Committee appointed to investigate phenomena connected with the Theosophical Society”, Proceedings of the SPR 3 (1885), s. 201-400; skan.

Leslie Price, „The Hodgson Report on Theosophy”, Psi Encyclopedia (SPR, 2016, aktualizacja 2026); online.

Vernon Harrison, H. P. Blavatsky and the SPR (Pasadena: Theosophical University Press, 1997), przedruk „J’Accuse”, Journal of the SPR 53 (1986), s. 286-310; online.

W. E. Coleman, „The Sources of Madame Blavatsky’s Writings”, w: V. S. Solovyoff, A Modern Priestess of Isis (Londyn: Longmans, 1895), s. 353-366; skan.

Sylvia Cranston, HPB (Nowy Jork: Putnam, 1993), rozdz. 12, wyjątek „Was Blavatsky a Plagiarist?”; online; autorka życzliwa Bławatskiej.

Edward Maitland, Anna Kingsford, t. II, wyd. 3 (Londyn: Watkins, 1913), s. 186-187, 195; skan.

G. R. S. Mead, Thrice-Greatest Hermes (Londyn: Theosophical Publishing Society, 1906), II, s. 16-17, 360 (skan), III, s. 17-21 (skan); W. Scott, Hermetica I (Oksford, 1924), s. 41 (skan).

Éliphas Lévi, Dogme et rituel de la haute magie, II (Paryż: Baillière, 1861), s. 167; skan.

J.-J. Champollion-Figeac, Égypte ancienne (Paryż: Firmin Didot, 1839), s. 139-143; skan.

Rekordy sprawdzone 12-13 listopada 2026: Biblioteka Kongresu (daty życia); S. Brazier, Women in World History, Encyclopedia.com; Wikipedia; D. Guy, „Christmas Humphreys”, Tricycle, 2000, online.

Hermes Trismegistos

Fowden, The Egyptian Hermes (1986).

van Bladel, The Arabic Hermes (2009).

Copenhaver, Hermetica (1992), wstęp: przydomek i jego wczesne greckie poświadczenie.

Casaubon, De rebus sacris et ecclesiasticis exercitationes XVI (1614).

Hrabia Saint-Germain

Horace Walpole do Horace’a Manna, Arlington Street, 9 grudnia 1745, w: C. D. Yonge (wyd.), Letters of Horace Walpole, t. I (Londyn: T. Fisher Unwin; Nowy Jork: G. P. Putnam’s Sons, 1890); Project Gutenberg #12073.

Wolter do Fryderyka II, 15 kwietnia 1760, list 4094, Œuvres complètes de Voltaire (Paryż: Garnier), t. 40, s. 352-353; Wikisource (dostęp 30 października 2026).

Giacomo Casanova, Histoire de ma vie, autograf, Bibliothèque nationale de France, NAF 28604 (sygnatura w katalogu BnF; wersja cyfrowa w Gallice); przekład angielski: The Memoirs of Jacques Casanova de Seingalt, tłum. Arthur Machen (Londyn, 1894), rozdziały „Paris and Holland” III, „Return to Paris” VI, „Holland and Germany” X i „Flight from London to Berlin” XVI w Project Gutenberg #2981.

Charles-Henri, baron de Gleichen, Souvenirs, wyd. Paul Grimblot (Paryż: Léon Techener fils, 1868), rozdz. XI „Saint-Germain”, s. 120-134; Project Gutenberg #37762, opracowany na podstawie skanów BnF Gallica.

Karol, landgraf heski, Mémoires de mon temps (Kopenhaga: J. H. Schultz, 1861), s. 132-136; Internet Archive (egzemplarz University of Toronto).

Gustav Berthold Volz (wyd.), Der Graf von Saint-Germain. Das Leben eines Alchimisten. Nach großenteils unveröffentlichten Urkunden, przekład niemiecki Friedrich von Oppeln-Bronikowski (Drezno: Paul Aretz, 1923): wstęp, s. 5-43; dokumenty dotyczące Londynu (s. 119-121), Francji (s. 122-143), misji haskiej z 1760 roku (s. 144-220), Tournai (s. 225-287), Lipska i Drezna (s. 304-337), Berlina (s. 338-349) i Szlezwiku (s. 353-362); „Saint-Germains Tod in Eckernförde”, s. 363-367; Project Gutenberg #68838, którego wydanie HTML zaznacza cytowane tu numery stron wydania z 1923 roku.

IMSLP: Musique raisonnée selon le bon sens aux dames angloises (Londyn: John Walsh, około 1749) i The Favourite Songs in L’Inconstanza delusa (Londyn: John Walsh), skany British Library (dostęp 30 października 2026).

Charles Burney, A General History of Music, from the Earliest Ages to the Present Period, t. IV (Londyn: nakładem autora, 1789), s. 452; Internet Archive (egzemplarz Bayerische Staatsbibliothek zdigitalizowany przez Google).

David Hunter, „Monsieur le Comte de Saint-Germain: The Great Pretender”, The Musical Times 144, nr 1885 (2003), s. 40 nn.; doi:10.2307/3650726 (JSTOR).

Catalogue général des manuscrits des bibliothèques publiques des départements, t. II (Paryż: Imprimerie impériale, 1855), Troyes, nr 2400, „La très-sainte Trinosophie”; CCFr (dostęp 30 października 2026).

Getty Research Institute, Finding aid for the Manly Palmer Hall collection of alchemical manuscripts, 1500-1825, nr 950053, pudła 34-35; PDF (dostęp 30 października 2026).

A Parallel French and English Text of the Most Holy Trinosophia of the Comte de St.-Germain, wstęp i komentarz Manly Hall (Los Angeles: Phoenix Press, 1933); opis katalogowy z danych Harvard Library w Open Library (dostęp 30 października 2026).

H. P. Bławatska, The Theosophical Glossary, wyd. G. R. S. Mead (Londyn: Theosophical Publishing Society, 1892), s. 308-309; Internet Archive (przedruk fotograficzny, Los Angeles: Theosophy Company, 1930).

Isabel Cooper-Oakley, The Comte de St. Germain: the secret of kings (Mediolan: G. Sulli-Rao, 1912), s. 17, 65-66, 108-109, 153-154; Internet Archive.

Bibliothèque nationale de France, rekord wzorcowy „Adhémar, Gabrielle-Pauline d’ (1735?-18..)”, ark:/12148/cb10034931h; Centre de recherche du château de Versailles, „Dames du palais de Marie-Antoinette 1774-1789” (2012), charge nr 6, PDF (oba: dostęp 30 października 2026).

Aleksander Puszkin, Dama pikowa („Pikowaja dama”), Bibliotieka dla cztienija, 1834, t. II, s. 109-140; tekst rosyjski w Wikisource; przekład angielski: „The Queen of Spades”, tłum. T. Keane, Wikisource (oba: dostęp 30 października 2026).

Alice A. Bailey, Initiation, Human and Solar (Nowy Jork: Lucifer Publishing, 1922), s. 58-59, Internet Archive; C. W. Leadbeater, The Masters and the Path (Adyar: Theosophical Publishing House, 1925), s. 11, Internet Archive.

Tim Rudbøg, „I AM Activity”, World Religions and Spirituality Project, 9 sierpnia 2016, chronologia; wrldrels.org (dostęp 30 października 2026).

United States v. Ballard, 322 U.S. 78 (1944), uzasadnienie autorstwa sędziego Douglasa; Legal Information Institute (dostęp 30 października 2026).

Hanna Sonkajärvi, „Circulation of Military Knowledge: The French and Danish Military Reforms of Comte de Saint-Germain in the Late 18th Century”, Almanack, nr 38 (2024); doi:10.1590/2236-463338ea00324 (otwarty dostęp).

Wikipedia (angielska), „Count of St. Germain”, wersja z 9 października 2026, przywołana wyłącznie z powodu podawanych tam dat (dostęp 30 października 2026).

Isaac Casaubon

Isaac Casaubon, De rebus sacris et ecclesiasticis exercitationes XVI. Ad Cardinalis Baronii Prolegomena in Annales (Londyn: Ex officina Nortoniana apud Ioan. Billium, 1614), Exercitatio I, część X, s. 70-87; Internet Archive (skan Google Books).

Mercurii Trismegisti Poemander, seu de potestate ac sapientia divina. Aesculapii definitiones ad Ammonem regem, wyd. Adrien Turnèbe (Paryż: Turnebus, 1554), greckie editio princeps, s. 97-98; Internet Archive (Johns Hopkins University, Bibliotheca Fictiva).

Isaac Casaubon, Ephemerides, wyd. John Russell, 2 t. (Oksford: University Press, 1850), t. II, s. 942, 1064-1065; Internet Archive (egzemplarz University of Toronto).

Mark Pattison, Isaac Casaubon, 1559-1614, wyd. 2 (Oksford: Clarendon Press, 1892), s. 3, 27-28, 64, 88-89, 139, 144-145, 175-178, 188-189, 268, 274-277, 284, 309, 315, 335, 415-418, 475-480; Internet Archive (egzemplarz Cornell University). Na s. 417 Pattison podaje gregoriańską datę śmierci jako 12 lipca; przy dziesięciu dniach różnicy w 1614 roku wypada 11 lipca. Pochówek: Westminster Abbey, „Isaac Casaubon” (dostęp 31 października 2026).

Matteo Campagnolo, „Isaac Casaubon étudiant de Théodore de Bèze”, w: «Koryphaioi andri»: mélanges offerts à André Hurst, Recherches et Rencontres 22 (Genewa: Droz, 2005), s. 717-726; Droz.

Ralph Cudworth, The True Intellectual System of the Universe (Londyn: Richard Royston, 1678), ks. I, rozdz. 4, s. 319-327; Internet Archive.

Walter Scott (wyd.), Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), s. 15-16, 24, 29, 33-34, 41-43, 92, 276, Internet Archive; t. II (1925), s. 34, przypis do Corpus Hermeticum I.10, Internet Archive.

Anthony Grafton, „Protestant versus Prophet: Isaac Casaubon on Hermes Trismegistus”, Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 46 (1983), s. 78-93, doi:10.2307/751115; przedruk w: tegoż, Defenders of the Text (Cambridge, MA: Harvard University Press, 1991), s. 145-161. Anthony Grafton i Joanna Weinberg, przy współpracy Alastaira Hamiltona, „I have always loved the Holy Tongue”: Isaac Casaubon, the Jews, and a Forgotten Chapter in Renaissance Scholarship (Cambridge, MA: Belknap Press of Harvard University Press, 2011); strona wydawcy, z której cytujemy opis (także w księgarni Labyrinth Books).

Martin Mulsow (red.), Das Ende des Hermetismus. Historische Kritik und neue Naturphilosophie in der Spätrenaissance, Religion und Aufklärung 9 (Tybinga: Mohr Siebeck, 2002), w tym Martin Mulsow, „Reaktionärer Hermetismus vor 1600? Zum Kontext zu den Debatten um die Datierung von Hermes Trismegistos im Veneto”, s. 161-188 (tytuł i strony według jego wykazu publikacji); strona wydawcy. Recenzje: Maximilian Bergengruen, „Ende ohne Ende”, literaturkritik.de, 1 lipca 2004; Martin Mulsow, recenzja książki Ralpha Häfnera Götter im Exil, IASLonline, 11 lipca 2005, przyp. 9 (kopia). O Petawiuszu: Esteban Law, „Die Kritik am Corpus Hermeticum im 17. Jh. und die Folgen”, Bochumer Philosophisches Jahrbuch für Antike und Mittelalter 26 (2023), s. 152-180, doi:10.1075/bpjam.00105.law (streszczenie po angielsku).

Frances A. Yates, Giordano Bruno and the Hermetic Tradition (Londyn: Routledge and Kegan Paul; Chicago: University of Chicago Press, 1964), rozdz. XXI, „After Hermes Trismegistus was Dated”, s. 398; przekład francuski Marca Rollanda, Giordano Bruno et la tradition hermétique (Paryż, 1988), s. 465-466, gdzie ten ustęp cytuje Campagnolo 2005. Przekładu polskiego katalog Biblioteki Narodowej nie notuje (dostęp 31 października 2026).

Garth Fowden, The Egyptian Hermes: A Historical Approach to the Late Pagan Mind (Cambridge: Cambridge University Press, 1986; Princeton: Princeton University Press, 1993), przedmowa i cz. II, „The Way of Hermes”; opis wydawcy.

Jean-Pierre Mahé, Hermès en Haute-Égypte, 2 t. (Québec: Presses de l’Université Laval, 1978-1982).

Richard Jasnow i Karl-Theodor Zauzich, The Ancient Egyptian Book of Thoth: A Demotic Discourse on Knowledge and Pendant to the Classical Hermetica, 2 t. (Wiesbaden: Harrassowitz, 2005); nowy przekład: Conversations in the House of Life (Wiesbaden: Harrassowitz, 2014), strona wydawcy.

Christian H. Bull, The Tradition of Hermes Trismegistus: The Egyptian Priestly Figure as a Teacher of Hellenized Wisdom (Lejda: Brill, 2018), doi:10.1163/9789004370845.

Przekłady polskie: Aneta Tylak, Bóg - świat - człowiek w traktatach Corpus Hermeticum na tle greckiej tradycji filozoficznej (Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2021), s. 18-19 (wstęp), 242-243 (CH VIII.1), 250-251 (CH IX.8); doi:10.18778/8220-500-8 (otwarty dostęp, CC BY-NC-ND 4.0). Wincenty Myszor, „Poimandres. Wstęp, przekład, komentarz”, Studia Theologica Varsaviensia 15/1 (1977), s. 205-216, BazHum; „Corpus Hermeticum IV. Wstęp, przekład z greckiego, komentarz”, 16/1 (1978), s. 189-196, BazHum; „Corpus Hermeticum VI i VII”, 16/2 (1978), s. 241-247, i „Corpus Hermeticum XIII”, 17/1 (1979), s. 245-256, oba w BazHum.

[Walenty Smalc jako Andreas Reuchlinius], Ad Isaacum Casaubonum paraenesis, cujus occasionem praebuit ipsius ad epistolam cardinalis Perronii responsio ([Raków?]: [Sebastian Sternacki?], 1614), 11 s., 4°; Biblioteka Narodowa, SD XVII.3.2304 adl., rekord w katalogu (dostęp 31 października 2026).

Israel Regardie

Israel Regardie, The Golden Dawn, t. 1 (The Aries Press, Chicago, 1937): strona tytułowa zeskanowana w Internet Archive.

Israel Regardie, The Golden Dawn, t. 4 (The Aries Press, Chicago, 1940), Internet Archive.

Encyclopedia.com, Regardie, (Francis) Israel (1907-1985): biografia i bibliografia.

Britannica, Hermetic Order of the Golden Dawn: założenie, struktura, rozpad.

John Dee

Deborah E. Harkness, John Dee's Conversations with Angels: Cabala, Alchemy, and the End of Nature (Cambridge University Press, 1999), Cambridge Core.

Nicholas H. Clulee, John Dee's Natural Philosophy: Between Science and Religion (Londyn: Routledge, 1988).

Stephen Clucas (red.), John Dee: Interdisciplinary Studies in English Renaissance Thought (Dordrecht: Springer, 2006).

Håkan Håkansson, Seeing the Word: John Dee and Renaissance Occultism, rozprawa doktorska, Uniwersytet w Lund (Ugglan, Minervaserien 2, 2001), opis i streszczenie.

Christopher L. Whitby, John Dee's Actions with Spirits: 22 December 1581 to 23 May 1583, rozprawa doktorska, University of Birmingham (1982), otwarty dostęp, t. I: Kelley i jego pierwsze sesje (s. 43-44), Księga Henocha, 48 wezwań i język anielski (s. 141-149), wraz z cytowaną tam pracą Donalda C. Laycocka, The Complete Enochian Dictionary (Londyn, 1978).

Frances A. Yates, The Occult Philosophy in the Elizabethan Age (Londyn: Routledge & Kegan Paul, 1979); Peter J. French, John Dee: The World of an Elizabethan Magus (Londyn: Routledge and Kegan Paul, 1972).

Julian Roberts i Andrew G. Watson (red.), John Dee's Library Catalogue (Londyn: The Bibliographical Society, 1990), rekord w Open Library.

John Dee, przedmowa do The Elements of Geometrie of the Most Auncient Philosopher Euclide of Megara, przeł. H. Billingsley (Londyn: John Daye, 1570), transkrypcja w Project Gutenberg.

John Dee, Monas Hieroglyphica (Antwerpia: Willem Silvius, 1564), egzemplarz Wellcome Collection, domena publiczna (strona tytułowa; twierdzenie 24; przedmowa, punkt 14).

John Dee, „The Compendious Rehearsall” (9 listopada 1592), w: James Crossley (red.), Autobiographical Tracts of Dr. John Dee (Chetham Society, 1851), skan w Internet Archive.

J. O. Halliwell (red.), The Private Diary of Dr. John Dee, and the Catalogue of His Library of Manuscripts (Londyn: Camden Society, 1842), transkrypcja w Project Gutenberg.

Meric Casaubon (red.), A True & Faithful Relation of What Passed for Many Yeers between Dr. John Dee ... and Some Spirits (Londyn: D. Maxwell dla T. Garthwaita, 1659), egzemplarz Getty Research Institute w Internet Archive.

British Library, Sloane MS 3188, rozmowy Johna Dee z aniołami, 1581-1583, opis katalogowy (dostęp 1 listopada 2026).

British Museum, 1966,1001.1, Dr Dee's Magical Mirror, opis w katalogu zbiorów (dostęp 1 listopada 2026).

Royal College of Physicians, Scholar, courtier, magician: the lost library of John Dee (wystawa, 2016; dostęp 1 listopada 2026); Katie Birkwood, „Code making and code breaking: John Dee and the art of cryptography”, blog RCP Museum, 6 maja 2016.

Mordechai Feingold, „John Dee”, Encyclopaedia Britannica, aktualizacja z 2 października 2026.

Museum of Freemasonry, Londyn, GBR 1991 GD, The Hermetic Order of the Golden Dawn, its members and related bodies, opis w AIM25 (dostęp 1 listopada 2026).

Richard Deacon (Donald McCormick), John Dee: Scientist, Geographer, Astrologer and Secret Agent to Elizabeth I (Londyn: Muller, 1968), rekord w Open Library.

Westminster Abbey, Elizabeth I: koronacja 15 stycznia 1559 (dostęp 1 listopada 2026).

Korneliusz Agryppa (Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim)

Vittoria Perrone Compagni, „Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (pierwsza publikacja 15 lutego 2017, istotna zmiana 28 marca 2025), plato.stanford.edu/entries/agrippa-nettesheim; wraz z pracami Keefera (1988), Zambelli (2000), Bowena (1972), Korkowskiego (1976) i Weeksa (1993) przywołanymi w tekście.

Cornelius Agrippa, De occulta philosophia libri tres, wyd. Vittoria Perrone Compagni (Lejda, Nowy Jork i Kolonia: Brill, 1992; Studies in the History of Christian Thought 48), ze wstępem po angielsku.

Henricus Cornelius Agrippa, De occulta philosophia libri tres ([Kolonia: Johannes Soter], 1533), [12] + 362 s., folio: egzemplarz Wellcome Library i egzemplarz McGill University Library, Internet Archive; przedruk lyoński, Beringos, egzemplarz Uniwersytetu Complutense w Madrycie.

Henry Cornelius Agrippa, Three Books of Occult Philosophy, przeł. „J. F.” (Londyn: R. W. dla Gregory’ego Moule’a, 1651), egzemplarz Wellcome Library, Internet Archive (Public Domain Mark); transkrypcja z przypisami Josepha H. Petersona, Twilit Grotto: Esoteric Archives, księga I, księga II i księga III, z „Censure” z De vanitate w angielskim przekładzie wydanym razem z przekładem z 1651 roku.

Henricus Cornelius Agrippa, Operum pars posterior (Lyon: Beringos Fratres, [ok. 1600]): Epistolarum ad familiares libri septem, księga I, listy 3, 10 i 11; Orationes decem, II, „In praelectionem Hermetis Trismegisti, de potestate et sapientia Dei”, s. 1077-1080 dla cytowanych miejsc; egzemplarz Duke University Libraries, Internet Archive.

Henricus Cornelius Agrippa, De incertitudine et vanitate scientiarum et artium, atque excellentia Verbi Dei declamatio (Antwerpia: [J. Grapheus?], 1531), 159 kart: egzemplarz Wellcome Library, Internet Archive (Public Domain Mark). Pierwsze wydanie: Antwerpia, Graphaeus, 1530.

Henricus Cornelius Agrippa, In Artem brevem Raymundi Lullii commentaria (Kolonia: J. Soter, 1533), [102] karty: egzemplarz Wellcome Library, Internet Archive.

[Pseudo-Agryppa], Henrici Cornelii Agrippae Liber quartus de occulta philosophia, seu de cerimoniis magicis. Cui accesserunt Elementa magica Petri de Abano (1559): egzemplarz Biblioteca Nazionale Centrale di Roma, Internet Archive (Public Domain Mark).

Paolo Giovio, Elogia veris clarorum virorum imaginibus apposita, quae in musaeo Ioviano Comi spectantur (Wenecja: Michele Tramezzino, 1546), elogium „Henricus Cornelius Agrippa”: egzemplarz Biblioteca Nazionale Centrale di Roma, Internet Archive (Public Domain Mark).

Johann Weyer, De praestigiis daemonum, et incantationibus ac veneficiis libri sex, 6. wydanie rozszerzone (1583), ks. II, rozdz. 5, „De libris quibusdam magicis”, kol. 161-166 (wydanie numerowane kolumnami): Internet Archive.

Charles G. Nauert Jr., Agrippa and the Crisis of Renaissance Thought (Urbana: University of Illinois Press, 1965).

Marc van der Poel, Cornelius Agrippa, the Humanist Theologian and His Declamations (Lejda, Nowy Jork i Kolonia: Brill, 1997).

Christopher I. Lehrich, The Language of Demons and Angels: Cornelius Agrippa’s Occult Philosophy (Lejda i Boston: Brill, 2003).

Frances A. Yates, Giordano Bruno and the Hermetic Tradition (Londyn: Routledge and Kegan Paul, 1964), rozdz. 7, „Cornelius Agrippa’s Survey of Renaissance Magic”.

Lodovico Lazzarelli

Wouter J. Hanegraaff & Ruud M. Bouthoorn, Lodovico Lazzarelli (1447-1500): The Hermetic Writings and Related Documents (Tempe, Arizona: Arizona Center for Medieval and Renaissance Studies, 2005); rekord Open Library.

Guido Arbizzoni, „Lazzarelli, Ludovico”, Dizionario Biografico degli Italiani, t. 64 (2005), Treccani (dostęp 4 listopada 2026).

Simona Foà, „Giovanni da Correggio”, Dizionario Biografico degli Italiani, t. 55 (2001), Treccani (dostęp 4 listopada 2026).

Wouter J. Hanegraaff, „How Hermetic was Renaissance Hermetism?”, Aries 15 (2015), s. 179-209, tu s. 180, 182, 195-196, 200 i 205-206; PDF w otwartym dostępie, DOI.

Wouter J. Hanegraaff, „The Real Hermetic Tradition (Lodovico Lazzarelli and Giovanni da Correggio)”, wpis na blogu, 24 października 2020, tekst online.

Paul Oskar Kristeller, „Marsilio Ficino e Lodovico Lazzarelli”, Annali della R. Scuola Normale Superiore di Pisa, s. 2, 7 (1938), s. 237-262; przedruk w: tenże, Studies in Renaissance Thought and Letters (Rzym, 1956).

Claudio Moreschini, Dall’Asclepius al Crater Hermetis (Piza, 1985), s. 203-265: pełny tekst łaciński Crater (za Arbizzonim 2005; nie widzieliśmy).

Christopher S. Celenza, „Marsilio Ficino”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (pierwsza wersja 2011, gruntowna rewizja 28 maja 2024), rozdz. 3.1; tekst online.

Dawid Nowakowski, „Hermetyczna wizja zbawienia. Lodovico Lazzarelli (1447-1500) na tle kultury włoskiego odrodzenia”, Odrodzenie i Reformacja w Polsce 56 (2012), s. 135-159; DOI.

Marsilio Ficino

Christopher S. Celenza, „Marsilio Ficino”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (pierwsza wersja 2011, gruntowna rewizja 28 maja 2024); tekst online.

Cesare Vasoli, „Ficino, Marsilio”, Dizionario Biografico degli Italiani, t. 47 (Rzym: Istituto della Enciclopedia Italiana, 1997): data urodzin z listu samego Ficina, przekład ukończony w kwietniu 1463 z rękopisu Laur. 71.33, druk w Treviso 18 grudnia 1471, De vita i zarzut magii, Plotyn z 7 maja 1492, śmierć 1 października 1499; tekst online.

Dale Kent, „Medici, Cosimo de’”, Dizionario Biografico degli Italiani, t. 73 (2009): śmierć Cosima w willi w Careggi 1 sierpnia 1464; tekst online.

Walter Scott, Hermetica, t. I (Oxford: Clarendon Press, 1924): s. 20 (Laurentianus 71.33, Corp. I-XIV, sprowadzony z Macedonii), s. 31-33 (wydanie z Treviso, przedmowa Ficina, późniejsze wydania), s. 41 (Casaubon, 1614); skan w Internet Archive.

Arnaldo Della Torre, Storia dell’Accademia platonica di Firenze (Florencja: G. Carnesecchi e figli, 1902): s. 18 (XVI-wieczne odczytanie formalnej akademii), s. 467 (przedmowa Ficina do Plotyna), s. 543 (dedykacja dla Cosima i data z kwietnia 1463); skan w Internet Archive.

Wouter J. Hanegraaff, „How Hermetic was Renaissance Hermetism?”, Aries 15 (2015), s. 179-209, tu s. 181 (brak magii w traktatach przełożonych przez Ficina), s. 184-186 (wydania z 1471 i 1472), s. 189-195 (lektura Ficina; Lazzarelli), s. 205-206 (wnioski); PDF, DOI.

Maurizio Campanelli, „Marsilio Ficino’s portrait of Hermes Trismegistus and its afterlife”, Intellectual History Review 29:1 (2019), s. 53-71: przekład sporządzony w 1463 na prośbę Cosima de’ Medici, ponad 40 rękopisów i 24 wydania drukowane Pimandra do końca XVI wieku (abstrakt); DOI.

James Hankins, „Cosimo de’ Medici and the ‘Platonic Academy’”, Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 53 (1990), s. 144-162, DOI; „The Myth of the Platonic Academy of Florence”, Renaissance Quarterly 44:3 (1991), s. 429-475, DOI.

Arthur Field, The Origins of the Platonic Academy of Florence (Princeton: Princeton University Press, 1988); opis wydawcy.

Glasgow Incunabula Project: Marsilio Ficino, De vita libri tres, z Apologią (Florencja: Antonio di Bartolommeo Miscomini, 3 grudnia 1489), ISTC if00158000; opis w katalogu.

Marsilio Ficino, przedmowa (Argumentum) do Pimandra: Hermes w czasach Mojżesza, władca Egipcjan i pierwszy autor teologii; początek cytuje Scott 1924, t. I, s. 31; XV-wieczny druk w zbiorach Source Library.

Florian Ebeling, The Secret History of Hermes Trismegistus (Cornell UP, 2007), s. 59-60.

Brian P. Copenhaver, „Hermes Trismegistus, Proclus and the Question of a Philosophy of Magic in the Renaissance”, w: I. Merkel, A. Debus (red.), Hermeticism and the Renaissance: Intellectual History and the Occult in Early Modern Europe (Washington: Folger Books, 1988), s. 79-111. Tę tezę streszcza sam Copenhaver (przełożone przez Ficina pisma hermetyczne nie mówią o magii, a filozoficzną podstawę magii Ficino wziął od neoplatoników, takich jak Plotyn i Proklos) w rozmowie z Peterem Adamsonem, History of Philosophy without any gaps, odcinek 367 (28 lutego 2021); zapis rozmowy (po angielsku).

Joanna Komorowska, „Picatrix Latinus: kilka słów wprowadzenia”, „Terminus” 17, z. 1 (2015), s. 147-199, tu s. 147-148: wpływ Picatrix na Ficina, Pica i Agrippę (s. 147), wersja łacińska i dwór Alfonsa X (s. 148); dostęp otwarty.

David Pingree (red.), Picatrix: The Latin Version of the Ghayat al-Hakim (Londyn: Warburg Institute, 1986; Studies of the Warburg Institute 39): łaciński prolog (księgę przełożono z arabskiego na hiszpański z rozkazu króla Alfonsa i ukończono w 1256 roku); wstęp, s. xv, przyp. 7 (wpływ Picatrix na renesans włoski, z odesłaniem do pracy V. Perrone Compagni z 1977 roku); bezpłatny PDF w Warburg Library Commons.

Riccardo Chiaradonna, Adrien Lecerf, „Iamblichus”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (pierwsza wersja 2019, gruntowna rewizja 7 listopada 2023), rozdz. 1.2; tekst online.

Emma C. Clarke, John M. Dillon, Jackson P. Hershbell (tłum.), Iamblichus: De mysteriis (Atlanta: Society of Biblical Literature, 2003), wstęp, s. xiii i xlviii; PDF na stronie wydawcy.

Nicolas Flamel

Étienne-François Villain, Histoire critique de Nicolas Flamel et de Pernelle sa femme (Paryż: G. Desprez, 1761), Internet Archive (egzemplarz Getty Research Institute) i drugi egzemplarz.

Trois traictez de la philosophie naturelle non encore imprimez, z Livre des figures hiéroglyphiques przypisaną Nicolasowi Flamelowi (Paryż: Guillaume Marette, 1612), Science History Institute, QD25 .A763 1612, digital.sciencehistory.org/works/mtgsst0 (Public Domain Mark 1.0); wariant (Paryż: wdowa po M. Guillemot, 1612), Wellcome Collection.

Trois traictez de la philosophie naturelle, przedruk (Paryż, 1659), egzemplarz BIU Santé, archive.org/details/BIUSante_05058.

Nicholas Flammel, His Exposition of the Hieroglyphicall Figures, przeł. Eirenaeus Orandus (Londyn: T. S. for Thomas Walkley, 1624), Internet Archive.

La métallique transformation (Lyon: Pierre Rigaud, 1618), z przypisanym Flamelowi Sommaire philosophique, Internet Archive.

Albert Poisson, Nicolas Flamel, sa vie, ses fondations, ses oeuvres (Paryż, 1893), Internet Archive.

Newton Project, „The Book of Nicholas Flamel conteining The explication of the Hieroglyphical Figures”, rekord ALCH00076, newtonproject.ox.ac.uk (dostęp 29 października 2026).

Didier Kahn, „Un témoin précoce de la naissance du mythe de Flamel alchimiste: le Livre Flamel (fin du XVe siècle)”, Chrysopoeia V (1992-1996), s. 387-429; odwołanie przytoczone w publis-shs.univ-rouen.fr.

Nigel Wilkins, Nicolas Flamel: des livres et de l’or (Paryż: Imago, 1993), ISBN 2-902702-77-9.

Medievalists.net, artykuł o wystawie „Nicolas Flamel, alchimiste de papier” (październik 2026), medievalists.net (dostęp 29 października 2026).

Ville de Paris, strona wystawy „Nicolas Flamel, alchimiste de papier”, Musée de Cluny, 13 października 2026 - 24 stycznia 2027, paris.fr; oraz „Sept choses à savoir sur la tour Saint-Jacques”, paris.fr (dostęp 29 października 2026).

Wikipedia (wersja angielska), „Nicolas Flamel”, en.wikipedia.org/wiki/Nicolas_Flamel (dostęp 29 października 2026), tylko w punktach wskazanych w tekście: Pontoise, wcześniejsze małżeństwa Pernelle, płyta nagrobna zamówiona w 1410 roku, data śmierci według Wilkinsa i stanowisko Mary i Richarda Rouse’ów.

Sortiraparis, „The Nicolas Flamel mystery: where is the tomb of Paris’s most famous alchemist hidden?”, sortiraparis.com (odkupienie płyty nagrobnej w 1839 roku).

Tom Fischer, „Quel alchimiste pour les écrivains romantiques français? Le cas Nicolas Flamel”, publis-shs.univ-rouen.fr (dostęp 29 października 2026).

Paracelsus (Theophrastus von Hohenheim)

Urs Leo Gantenbein, „Paracelsus”, w: Historisches Lexikon der Schweiz (HLS), wersja z 2006 roku, zmieniona 27 września 2010: hls-dhs-dss.ch/de/articles/012196 (dostęp 29 października 2026; licencja CC BY-SA).

Universitat de València, IHCD, „Paracelso (1493-1541)” (po hiszpańsku): uv.es/ihcd/Farmacologia/bioparacelso.html (dostęp 29 października 2026).

Karl Sudhoff (wyd.), Theophrast von Hohenheim gen. Paracelsus, Sämtliche Werke, I. Abteilung, 14 tomów (1922-1933); t. 8 (1924), Paragranum, s. 133-221: Internet Archive, egzemplarz Wellcome Library; t. 11 (Monachium i Berlin: R. Oldenbourg, 1928), Septem Defensiones, s. 123-160, i De natura rerum, s. 307-403: Internet Archive, egzemplarz Wellcome Library (rekordy oznaczone InC 1.0).

Johannes Huser (wyd.), Bücher und Schrifften (Bazylea, 1589-1591); przedruk strasburski z 1616 roku, egzemplarz Getty Research Institute: Internet Archive.

Theatrum Paracelsicum, Bibliographia Paracelsica Nova: Books by Paracelsus 1527 to 1599: theatrum-paracelsicum.com (dostęp 29 października 2026).

Theatrum Paracelsicum, hasła o dziełach: De natura rerum, Apocalypsis Hermetis, De tinctura physicorum, De magia veterum (Arbatel), Auslegung über Tabulam Smaragdinam Hermetis Trismegisti; biografia Paracelsusa z przypisami J. Tellego i W. Kühlmanna: Biographies/Paracelsus (dostęp 29 października 2026).

Adam von Bodenstein, dedykacja dla doży i rządu Wenecji, Bazylea, „quarto Kal. Februar.” [29 stycznia] 1560, w: Paracelsus, Libri quatuor de vita longa (1560); wydanie J. Paulusa w Theatrum Paracelsicum: tekst łaciński; W. Kühlmann i J. Telle (red.), Corpus Paracelsisticum 1, nr 6.

Urs Leo Gantenbein, „Real or Fake? New Light on the Paracelsian De natura rerum”, Ambix 67, nr 1 (2020), s. 4-29, DOI 10.1080/00026980.2020.1720339.

Akihito Murase, „The Homunculus and the Paracelsian Liber de imaginibus”, Ambix 67, nr 1 (2020), s. 47-61, DOI 10.1080/00026980.2020.1720359.

Didier Kahn i Hiro Hirai (red.), Pseudo-Paracelsus: Forgery and Early Modern Alchemy, Medicine and Natural Philosophy (Lejda: Brill, 2022), DOI 10.1163/9789004503380.

Joachim Telle, „Johann Huser in seinen Briefen”, w: Parerga Paracelsica (1991), s. 220.

Wilhelm Kühlmann i Joachim Telle (red.), Oswaldus Crollius, Alchemomedizinische Briefe 1585 bis 1597 (Stuttgart, 1998), s. 201-202.

Jeffrey K. Aronson, „When I use a word... Nothing is not a poison”, The BMJ Opinion, 9 sierpnia 2019: blogs.bmj.com.

Bibliographia Paracelsica, hasło BP.Alchemica.1625-03 (Musaeum Hermeticum, Frankfurt, Lucas Jennis, 1625): Theatrum Paracelsicum.

Zurich Paracelsus Project (Universität Zürich): paracelsus.uzh.ch, o Neue Paracelsus-Edition (dostęp 29 października 2026).

Pico della<br>Mirandola

Brian P. Copenhaver, „Giovanni Pico della Mirandola”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (pierwsza wersja 2008, gruntowna rewizja 21 sierpnia 2024).

Brian P. Copenhaver, Magic and the Dignity of Man (Harvard UP, 2019).

S. A. Farmer, Syncretism in the West: Pico’s 900 Theses (1486), tekst łaciński, przekład i komentarz (Medieval & Renaissance Texts & Studies, 1998).

Brian P. Copenhaver (wyd. i przekł.), 900 Conclusions, I Tatti Renaissance Library 100 (Harvard University Press, 2025).

Borghesi, Papio & Riva (red.), Pico della Mirandola: Oration on the Dignity of Man (Cambridge UP, 2012).

Ramon Llull (Rajmund Lull)

Ernesto Priani, „Ramon Llull”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (pierwsza publikacja 2017, wersja poprawiona 24 lutego 2025), plato.stanford.edu/entries/llull.

„Ramon Llull”, Gran Enciclopèdia Catalana, wydanie internetowe (po katalońsku), enciclopedia.cat.

Michela Pereira, „Per una història de l’alquímia a la Catalunya medieval”, w: J. Vernet i R. Parés (red.), La ciència en la història dels Països Catalans, t. 1 (Walencja: Institut d’Estudis Catalans i Universitat de València, 2004), s. 455-482; PDF w Base de Dades Ramon Llull.

Michela Pereira, The Alchemical Corpus Attributed to Raymond Lull (Londyn: The Warburg Institute, 1989; Warburg Institute Surveys and Texts 18); skan w Base de Dades Ramon Llull.

Michela Pereira, „Catalogue of the alchemical works attributed to Raimond Lull”, internetowa aktualizacja katalogu z 1989 roku, Instituto Brasileiro de Filosofia e Ciência Raimundo Lúlio: wstęp i hasła.

Michela Pereira i Barbara Spaggiari, Il «Testamentum» alchemico attribuito a Raimondo Lullo. Edizione del testo latino e catalano dal manoscritto Oxford, Corpus Christi College 244 (Tavarnuzze, Florencja: SISMEL Edizioni del Galluzzo, 1999; Millennio medievale 14).

Raymundi Lulli... Testamentum duobus libris universam artem chymicam complectens; item eiusdem Compendium animae transmutationis artis metallorum (Kolonia: Joannes Byrckmann, 1566), egzemplarz biblioteki Uniwersytetu w Sewilli, A Res. 25/6/26, Internet Archive; wydania: Kolonia, 1573 (Internet Archive), i Frankfurt, 1630, Fasciculus aureus (BIU Santé w Internet Archive).

Jean-Jacques Manget, Bibliotheca chemica curiosa, t. I (Genewa: Chouët, 1702), egzemplarz Wellcome Collection, Internet Archive.

Arnau Vives, recenzja: Francesc J. Gómez, „L’alquímia en Llull, Llull en l’alquímia”, Studia Lulliana 58 (2018), s. 223-224, Dipòsit Digital de la UB.

José Rodríguez Guerrero (red.), Azogue 9 (2019-2023), numer specjalny o pseudolullowskim korpusie alchemicznym, ze wstępem Micheli Pereiry; ISSN 1575-8184; revistaazogue.com.

Anthony Bonner, „El lul·lisme alquímic i cabalístic i les edicions de Llàtzer Zetzner”, Randa 22, PDF w Base de Dades Ramon Llull.

Stefania Buosi Moncunill, El Testament alquímic pseudolul·lià en un manuscrit inèdit català del segle XVI, còpia autògrafa de Jaume Mas, rozprawa doktorska, Universitat de Barcelona, 2023, TDX.

Arthur Edward Waite (wyd.), The Hermetic Museum, Restored and Enlarged, t. II (Londyn, 1893): „The Testament of Cremer”.

Raimundi Lulli Opera Latina (ROL), w serii Corpus Christianorum Continuatio Mediaevalis (Turnhout: Brepols), strona serii; Ars generalis ultima, wyd. A. Madre, ROL XIV, CCCM 75 (1986).

Lola Badia (kier.), Xavier Bonillo, Eugènia Gisbert i Montserrat Lluch (wyd.), Ramon Llull, Llibre de meravelles, t. 1, księgi I-VII (Palma: Patronat Ramon Llull, 2011; NEORL 10), rekord MedCat.

Ramon Llull, Arbre de sciència, wyd. Salvador Galmés, 3 t. (Palma: Comissió Editora Lul·liana, 1917, 1923 i 1926; ORL XI-XIII), rekord MedCat.

Frances A. Yates, „The Art of Ramon Lull: An Approach to It through Lull’s Theory of the Elements”, Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 17 (1954), s. 115-173, doi:10.2307/750135; Frances A. Yates, The Occult Philosophy in the Elizabethan Age (1979), rozdział „Medieval Christian Cabala: The Art of Ramon Lull”.

Saverio Campanini, „Una fonte trascurata sul rapporto tra qabbalah e combinatoria lulliana in Pico della Mirandola: il commento alle preghiere di Yehudah Ibn Malka”, Studia Lulliana 55 (2015), s. 83-127, IBDigital (UIB).

Marco Matteoli, „Ars combinatoria and Ars memoriae in Giordano Bruno”, PDF, o trzech lullowskich książkach Bruna (1582, 1587 i 1588).

Anthony Bonner (kier.), Base de Dades Ramon Llull, Centre de Documentació Ramon Llull, Universitat de Barcelona, ub.edu/llulldb (licencja CC BY-NC-SA 4.0).

Thot

Martin A. Stadler, "Thoth," UCLA Encyclopedia of Egyptology (2012), eScholarship (dostęp 1 listopada 2026).

Garth Fowden, The Egyptian Hermes (Cambridge UP, 1986).

Richard Jasnow & Karl-Theodor Zauzich, The Ancient Egyptian Book of Thoth: A Demotic Discourse on Knowledge and Pendant to the Classical Hermetica, t. 1-2 (Wiesbaden: Harrassowitz, 2005), strona wydawcy (dostęp 1 listopada 2026).

The Global Egyptian Museum, hasło słownika „Ogdoad” (dostęp 28 października 2026).

The Global Egyptian Museum, hasło słownika „Hermopolis” (dostęp 1 listopada 2026).

Herodot, Dzieje 2.67, przekład angielski A. D. Godleya (Loeb Classical Library, 1920), Perseus Digital Library (dostęp 29 października 2026).

Platon, Fajdros 274c-275b, przekład angielski Harolda Northa Fowlera, Plato I, Loeb Classical Library 36 (Londyn: Heinemann, 1913).

J. D. Ray, The Archive of Hor, Texts from Excavations 2 (Londyn: Egypt Exploration Society, 1976): tekst 19 i dodatek o tytułach Thota.

Sally Wasef i współautorzy, „Mitogenomic diversity in Sacred Ibis Mummies sheds light on early Egyptian practices”, PLOS ONE 14(11): e0223964 (2019), doi:10.1371/journal.pone.0223964.

Kevin van Bladel, recenzja: Jasnow i Zauzich, The Ancient Egyptian Book of Thoth, Bryn Mawr Classical Review 2006.05.19.

D. M. Burns, „A New Volume of Perfect Words”, recenzja przekładu Litwy Hermetica II, Aries 21 (2021), s. 271-278, tu s. 277-278 (doi:10.1163/15700593-02102003).

Joachim Friedrich Quack, „Die Initiation zum Schreiberberuf im Alten Ägypten”, Studien zur Altägyptischen Kultur 36 (2007), s. 249-295, oraz „Ein ägyptischer Dialog über die Schreibkunst und das arkane Wissen”, Archiv für Religionsgeschichte 9 (2007), s. 259-294 (repozytorium Uniwersytetu w Heidelbergu); cytowane za Stadlerem (2012) i Burnsem (2021).

Library of Congress, Copyright Office, Catalog of Copyright Entries, New Series, Part 1, Group 2, t. 36 (1939), poz. 43954, „Emerald-tablets of Thoth-the-Atlantean”: skan w Internet Archive.

Catalog of Copyright Entries, Third Series, Part 1B, t. 2 (1948), Doreal, „An interpretation of the emerald tablets; with the two tablets not printed previously”: skan w Internet Archive.

UC Santa Barbara Library, Department of Special Research Collections, Brotherhood of the White Temple, Inc. collection (ARC Mss 57), inwentarz (dostęp 1 listopada 2026).

Maurice Doreal, The Emerald Tablets of Thoth-the-Atlantean (Brotherhood of the White Temple, 1939), przedmowa; czytana w późniejszym przedruku.

Jeb J. Card, „‘Older than brooding Egypt or the contemplative Sphinx’: Egypt and the Mythic Past in Alternative Egyptology and the Fiction of H. P. Lovecraft”, Journal of History and Cultures 10 (2019), s. 22-44, tu s. 26-27 (archiwalna kopia numeru).

Hymn homerycki do Hermesa 1-3, przekład angielski Hugh G. Evelyn-White (1914), Project Gutenberg.

William Walker Atkinson

Who’s Who in America, t. 6, 1910-1911 (Chicago: A. N. Marquis), hasło „Atkinson, William Walker, author”, s. 56-57; Internet Archive.

Who’s Who in America, t. 7, 1912-1913 (Chicago: A. N. Marquis & Company, 1912), hasło „Atkinson, William Walker”, s. 62-63 („Also, anonymously” na s. 63); Internet Archive.

Who’s Who in America, t. 9, 1916-1917 (Chicago: A. N. Marquis), hasło „Atkinson, William Walker”, s. 76; Internet Archive.

Library of Congress, Catalogue of Copyright Entries, Part 1: Books, Group 1, nowa seria, t. 5 (Waszyngton, 1908), s. 38, nr 15439 (The Kybalion, rejestracja 13 czerwca 1908); Internet Archive.

Three Initiates, The Kybalion: A Study of the Hermetic Philosophy of Ancient Egypt and Greece (Chicago: The Yogi Publication Society, Masonic Temple, 1908), strona tytułowa i jej odwrocie; egzemplarz Harold B. Lee Library, Brigham Young University, Internet Archive.

Philip Deslippe, „The Hidden Sage: William Walker Atkinson & His Legacy”, New Dawn, numer specjalny, t. 13, nr 5 (2019), s. 63-70; PDF autora.

Philip Deslippe (red. i wstęp), The Kybalion: The Definitive Edition (Nowy Jork: Jeremy P. Tarcher/Penguin, 2011), ISBN 978-1-58542-874-8.

William Walker Atkinson, The Law of the New Thought (Chicago: The Psychic Research Company, 1902); Internet Archive.

William Walker Atkinson, Thought Vibration, or The Law of Attraction in the Thought World (Chicago: New Thought Publishing Co., prawa z 1906; druk The Library Shelf, 1908); Internet Archive.

Yogi Ramacharaka, Hatha Yoga, or The Yogi Philosophy of Physical Well-Being (Chicago: Yogi Publication Society, 1904); Internet Archive.

Theron Q. Dumont, The Solar Plexus or Abdominal Brain (Chicago: Advanced Thought Publishing Co., b.d.); Internet Archive.

Bibliothèque nationale de France, hasło wzorcowe „Three initiates” (FRBNF13195437) i rekord FRBNF41108357 (Le Kybalion, „traduit de l’anglais en 1917 par M. André Durville”, przedruk, Montélimar, 2007); catalogue.bnf.fr.

Library of Congress Name Authority File, „Three Initiates, 1862-1932”, n2008026919 (rekord z 14 kwietnia 2008, później poprawiany; powołuje się na Wikipedię, 2008 i 2021, oraz stronę internetową o Kybalionie, 2005); id.loc.gov.

Zosimos z Panopolis

Michèle Mertens, Les alchimistes grecs, t. IV.1: Zosime de Panopolis, Mémoires authentiques (Les Belles Lettres, 1995).

Garth Fowden, The Egyptian Hermes (Cambridge UP, 1986).

Kyle Fraser, "Baptised in Gnôsis: The Spiritual Alchemy of Zosimos of Panopolis", Dionysius 25.

Éliphas Lévi (Alphonse-Louis Constant)

Bibliothèque nationale de France, rekord wzorcowy „Constant, Alphonse (1810-1875)”: catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb118975447 (dostęp 30 października 2026).

Bibliothèque nationale de France, rekordy bibliograficzne: Dogme et rituel de la haute magie, G. Baillière, 1856 (cb30265163b) i 1861 (cb30265164p); Histoire de la magie, 1860 (cb30265167q); La clef des grands mystères, 1861 (cb30265157d); La science des esprits, 1865 (cb302651740); La Bible de la liberté, 1841 (cb330784426) i jej Procès, 1841 (cb314608835); rekord wzorcowy Claude Vignon (Noémi Cadiot, 1828-1888) (cb12333037n); Le livre des splendeurs, 1894 (cb30265170m); Le grand arcane, 1898 (cb30265166c).

Éliphas Lévi, Dogme et rituel de la haute magie, wyd. 2, 2 t. (Paryż: Germer Baillière, 1861): t. 1 archive.org/details/bub_gb_lxQRrFze2A0C, t. 2 archive.org/details/bub_gb_LBMUb7rZNVYC (egzemplarze Biblioteca Nazionale di Napoli, Public Domain Mark 1.0); także University of Michigan i Wellcome Library.

Éliphas Lévi, Histoire de la magie (Paryż: G. Baillière, 1860), tekst w Project Gutenberg, nr 21013.

Éliphas Lévi, La clef des grands mystères (Paryż: G. Baillière, 1861), egzemplarz Library of Congress: archive.org/details/leclefdesgrandsm00lvil.

Julian Strube, „The ‘Baphomet’ of Eliphas Lévi: Its Meaning and Historical Context”, Correspondences 4 (2016), s. 37-79: correspondencesjournal.com, PDF w UvA-DARE (CC BY-NC 4.0). Tego samego autora Sozialismus, Katholizismus und Okkultismus im Frankreich des 19. Jahrhunderts (Berlin i Boston: De Gruyter, 2016), cytowane za artykułem.

Arthur Edward Waite (przeł.), Transcendental Magic, its Doctrine and Ritual (Londyn: George Redway, 1896): archive.org/details/transcendentalma00leviuoft.

Antoine Court de Gébelin, Monde primitif, t. VIII (Paryż, 1781), z „Recherches sur les Tarots”, podpisanymi „M. le C. de M***”, od s. 395 (cytujemy s. 396 i 400): archive.org/details/mondeprimitifana08cour_0 (egzemplarz Getty Research Institute).

Israel Regardie, The Golden Dawn, t. 1 (Chicago: The Aries Press, 1937): wykład historyczny zakonu cytowany we wstępie (s. 16) i tabela „Attribution of the Tarot Trumps” (s. 139). Rekord dzieła (4 t., 1937-1940) w katalogu Library of Congress; nie znamy autoryzowanej kopii cyfrowej.

Papus, The Tarot of the Bohemians (Londyn: Chapman and Hall, 1892), egzemplarz Cornell University Library: archive.org/details/cu31924028930571.

Aleister Crowley (przeł.), „The Key of the Mysteries”, dodatek do The Equinox, t. I, nr 10 (Londyn: Wieland & Co., wrzesień 1913): nota tłumacza (s. v-vi) i wstęp (s. vii-ix). Skan numeru z dodatkiem w aleistercrowleytimeline.com.

Paul Chacornac, Éliphas Lévi, rénovateur de l’occultisme en France (1810-1875) (Paryż: Librairie générale des sciences occultes, Chacornac frères, 1926), XVIII-300 s. (rekord BnF), s. 191-192 i 200-201, oraz André Combes, historia loży La Rose du Parfait Silence (1813-1993), s. 15: oba cytujemy za francuskimi wyciągami z angielskim przekładem Trevora W. McKeowna (2001) w freemasonry.bcy.ca; książek nie przeglądaliśmy.

Jules Thomas, Procès de « La Bible de la liberté », recueilli à l’audience (Paryż: Pilout, 1841), 24 s.: kopia cyfrowa w repozytorium OAR@UM Uniwersytetu Maltańskiego, um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/118461; rekord BnF cb314608835.

Angielskie wydania Dogme et rituel de la haute magie, rekordy Library of Congress: 10016966 (Chicago: de Laurence, Scott & Co., 1910), 39000492 (Nowy Jork: E. P. Dutton, 1938), 77268062 (Londyn: Rider, 1958), 72016629 (Nowy Jork: S. Weiser, 1970) i 2016040845 (Nowy Jork: TarcherPerigee, 2017) (dostęp 12 listopada 2026).

Idee

Alchemia hermetyczna

Walter Scott (wyd. i tłum.), Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), wstęp, s. 1, 29; skan w Internet Archive (dostęp 31 października 2026).

M. Berthelot i Ch.-Ém. Ruelle, Collection des anciens alchimistes grecs, 2e livraison: Les œuvres de Zosime, texte grec et traduction française (Paryż: Georges Steinheil, 1888): tekst grecki s. 245 (Final Count, czyli Rachunek ostateczny, §8); przekład francuski s. 221-223 (O przyrządach i piecach, rozdział o literze omega, §§1-5) i s. 236 (Rachunek ostateczny, §8); skan w Internet Archive (egzemplarz Uniwersytetu w Toronto, dostęp 31 października 2026).

Paul Kraus, Jâbir ibn Hayyân: Contribution à l’histoire des idées scientifiques dans l’Islam, t. II: Jâbir et la science grecque (Kair, 1942; Mémoires de l’Institut d’Égypte 45), s. 274-275, 302-303; skan w Internet Archive.

Mohammad Karimi Zanjani Asl, „Sirr al-khaliqa and its influence in the Arabic and Persianate world: ‘Awn b. al-Mundhir’s commentary and its unknown Persian translation”, Al-Qantara 37.2 (2016), s. 435-473, tu s. 443-444, z przekładem fragmentu wydania: Ursula Weisser (wyd.), Sirr al-khaliqa wa-san‘at al-tabi‘a (Aleppo, 1979), s. 7; doi:10.3989/alqantara.2016.015 (otwarty dostęp).

De transfiguratione metallorum, et occulta, summaque antiquorum philosophorum medicina, libellus; Morieno Romano ... auctore (Hanau: Wilhelm Antonius, 1593), sig. A2 (nota drukarza), s. 6-9 (przedmowa pod imieniem Roberta z Chester, mowa Morienusa), s. 58 (kolofon); skan w Wellcome Collection (Public Domain Mark, dostęp 31 października 2026).

Ahmad Y. al-Hassan, „The Arabic Original of Liber de compositione alchemiae: The Epistle of Maryânus, the Hermit and Philosopher, to Prince Khâlid ibn Yazîd”, Arabic Sciences and Philosophy 14.2 (2004), s. 213-231, tu s. 213; doi:10.1017/S0957423904000086, Cambridge Core; tekst autora w sieci: History of Science and Technology in Islam (bez paginacji).

Louis Charles Karpinski, Robert of Chester’s Latin Translation of the Algebra of al-Khowarizmi (Nowy Jork: Macmillan, 1915), wstęp, s. 30 i przyp. 1 (kolofon Morienusa); skan w Internet Archive (egzemplarz University of Connecticut).

Marion Dapsens i Sébastien Moureau, „The Four Signs of the Art: Edition and Translation of an Alchemical Epistle Attributed to Ḫālid b. Yazīd and its Latin Translation”, Arabica 68 (2021), s. 557-627, tu s. 558-559; kopia w repozytorium UCLouvain.

Robert Steele (wyd.), Secretum secretorum cum glossis et notulis, Opera hactenus inedita Rogeri Baconi V (Oksford: Clarendon Press, 1920), s. 99, 115-117; transkrypcja w Arabic and Latin Corpus, red. Dag Nikolaus Hasse i in. (Würzburg). O Filipie z Trypolisu i dwóch przekładach łacińskich: U.S. National Library of Medicine, Islamic Medical Manuscripts, hasło o Sirr al-asrar (dostęp 31 października 2026).

In hoc volumine De alchemia continentur haec (Norymberga: Johannes Petreius, 1541), karta tytułowa i s. 363-373 (Tablica i komentarz Hortulanusa); Bayerische Staatsbibliothek, Res/4 Alch. 28 (VD16 J 15), skan w MDZ (dostęp 31 października 2026).

Musaeum Hermeticum omnes sopho-spagyricae artis discipulos fidelissime erudiens (Frankfurt: Lucas Jennis, 1625); SLUB Dresden, Chem.359,misc.1, SLUB Digitale Sammlungen (Public Domain Mark).

The Newton Project, opis w katalogu ALCH00017: Isaac Newton, przekład i transkrypcja Tabula Smaragdina z notami, Keynes MS 28, King’s College w Cambridge, z datowaniem B. J. T. Dobbs (The Janus Faces of Genius, s. 271-277); Newton Project (dostęp 31 października 2026).

N. Bailey, An Universal Etymological English Dictionary, wyd. 2, ze znacznymi uzupełnieniami (Londyn: E. Bell, J. Darby i in., 1724), hasła „Hermetick”, „Hermetick-Art”, „Hermetical-Philosophy”, „Hermetical Seal”; skan w Internet Archive.

[Mary Anne Atwood], A Suggestive Inquiry into the Hermetic Mystery (Londyn: Trelawney Saunders, 1850), karta tytułowa i s. 153; skan w Internet Archive (egzemplarz Wellcome Library).

O współczesnym sporze: Garth Fowden, The Egyptian Hermes: A Historical Approach to the Late Pagan Mind (Cambridge: Cambridge University Press, 1986; wydanie broszurowe Princeton University Press, 1993), cytat z opisu wydawcy, Princeton University Press (dostęp 1 listopada 2026); Mike A. Zuber, Spiritual Alchemy from the Age of Jacob Boehme to Mary Anne Atwood, 1600-1900, rozprawa doktorska (Uniwersytet Amsterdamski, 2017), streszczenie i s. 23, repozytorium UvA-DARE (otwarty dostęp), streszczający: Lawrence M. Principe i William R. Newman, „Some Problems with the Historiography of Alchemy”, w: William R. Newman i Anthony Grafton (red.), Secrets of Nature: Astrology and Alchemy in Early Modern Europe (Cambridge, MA: MIT Press, 2001), s. 385-431.

Po polsku, według katalogu Biblioteki Narodowej (data.bn.org.pl, dostęp 1 listopada 2026): Roman Bugaj, Michał Sędziwój (1566-1636): życie i pisma (Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN, 1968); Michał Sędziwój, Traktat o kamieniu filozoficznym, z łaciny przełożył, wstępem i komentarzem opatrzył Roman Bugaj, Biblioteka Problemów 164 (Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971), oryginał: De lapide philosophorum tractatus duodecim (1604); Roman Bugaj, Hermetyzm (Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991). Angielski przekład wydania Musaeum Hermeticum z 1678 roku pod redakcją A. E. Waite’a: The Hermetic Museum, Restored and Enlarged (Londyn, 1893), t. I, przedmowa do wydania angielskiego (o Sędziwoju i Setonie); skan w Internet Archive (egzemplarz University of Glasgow Library).

Gnoza

Copenhaver, Hermetica (1992): CH I, VII, X, XIII. Cambridge University Press.

G. R. S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn, 1906), Internet Archive; W. Scott, Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), Internet Archive.

Fowden, The Egyptian Hermes (1986): „droga Hermesa”.

W. J. Hanegraaff, „Altered states of knowledge: the attainment of gnōsis in the Hermetica”, International Journal of the Platonic Tradition 2 (2008), s. 128-163, Brill, wolna kopia; Hermetic Spirituality and the Historical Imagination (Cambridge University Press, 2022), Cambridge Core.

R. van den Broek, Gnostic Religion in Antiquity (2013), Cambridge Core; M. A. Williams, Rethinking „Gnosticism” (Princeton, 1996), Open Library; K. L. King, What Is Gnosticism? (Harvard, 2003), wydawca.

U. Bianchi (red.), Le origini dello gnosticismo (Lejda: Brill, 1967), katalog; P.-H. Poirier, Laval théologique et philosophique 39 (1983), s. 221-230, Érudit.

Liddell, Scott i Jones, Greek-English Lexicon, hasło gnōsis, Logeion; 1 Tm 6,20, tekst grecki; Euzebiusz, Historia kościelna V.7.1, New Advent; Słownik języka polskiego PWN, hasło „gnoza”.

Hermetyczny Zakon Złotego Brzasku

Museum of Freemasonry (Londyn), zbiór GBR 1991 GD, „The Hermetic Order of the Golden Dawn, its members and related bodies”, opis w AIM25 (historia, zakres i zawartość, proweniencja; dostęp 30 października 2026).

Ellic Howe, The Magicians of the Golden Dawn: A Documentary History of a Magical Order 1887-1923, przedmowa Gerald Yorke (Londyn: Routledge & Kegan Paul, 1972), wpis w Open Library; chronione prawem autorskim, cytowane ze stronami (s. xxv; rozdz. 1, „Suspect Documents”, s. 1-25; s. 35-37, 48-52, 69-75, 113, 135, 166-169, 193, 206, 208-211, 218, 225-228, 242, 252-253 i 295).

Dennis Denisoff, „The Hermetic Order of the Golden Dawn, 1888-1901”, BRANCH: Britain, Representation and Nineteenth-Century History, red. Dino Franco Felluga (styczeń 2013), branchcollective.org.

R. A. Gilbert, The Golden Dawn: Twilight of the Magicians, przedmowa Israel Regardie (Wellingborough: The Aquarian Press, 1983), wpis w Open Library; chronione prawem autorskim, cytowane ze stronami (s. 79 i 81).

R. A. Gilbert, The Golden Dawn Scrapbook: The Rise and Fall of a Magical Order (York Beach, Maine: Samuel Weiser, 1997), wpis w Open Library; chronione prawem autorskim, cytowane ze stroną (s. 196).

Warburg Institute (University of London), kolekcja Geralda Yorke’a, katalog NS 1-49, NS 2: fotokopie szyfrowego rękopisu (k. 1-57) i transkrypcja (k. 1-58), PDF katalogu (dostęp 30 października 2026).

Sally Davis, Hermetic Order of the Golden Dawn: Biographies of Members, wersja 6 (Zenodo, 7 kwietnia 2024), DOI 10.5281/zenodo.10938903, CC BY-NC-ND 4.0, zenodo.org.

W. Wynn Westcott (red.), Collectanea Hermetica, t. II: The Pymander of Hermes (Londyn: Theosophical Publishing Society, 1894), przedmowa; egzemplarz Harvardu zdigitalizowany przez Google w Internet Archive.

S. L. MacGregor Mathers (przeł.), Kabbala Denudata. The Kabbalah Unveiled, przekład trzech ksiąg Zoharu (Londyn: George Redway, 1887), strona tytułowa; egzemplarz Wellcome Library w Internet Archive (domena publiczna).

Proceedings of the Old Bailey, sesja z 16 grudnia 1901, sygn. t19011216-79 (Frank Dutton Jackson i Editha Loleta Jackson), oldbaileyonline.org (dostęp 30 października 2026).

The Occult Review, t. X, nr 6 (Londyn: William Rider & Son, grudzień 1909), „Notes of the Month”, s. 300-301, i A. E. Waite, „The Tarot: A Wheel of Fortune”, s. 307 i n., Internet Archive (IAPSOP).

Victoria and Albert Museum, „Rider-Waite-Smith deck”, karta The Fool, nr E.423-1934, collections.vam.ac.uk (dostęp 30 października 2026).

Israel Regardie, The Golden Dawn: An Account of the Teachings, Rites and Ceremonies of the Order of the Golden Dawn, 4 t. (Chicago: The Aries Press, 1937-1940): t. 1 (wykład historyczny, s. 16; wstęp, s. 17-21) i t. 2 (nagłówek „The Stella Matutina or Golden Dawn”); egzemplarze dodane do Internet Archive przez użytkowników (prawa niesprawdzone; cytowane tylko jako odnośnik).

Heritage New Zealand Pouhere Taonga, „Whare Ra”, nr na liście 4407, kategoria 1, heritage.org.nz (dostęp 30 października 2026).

National Library of Ireland, „W.B. Yeats Occult papers, c. 1890-1937”, Collection List No. 60, opis w katalogu, kopia w Internet Archive z 2015 roku.

Arthur Conan Doyle, Memories and Adventures (Boston: Little, Brown and Company, 1924), rozdz. XV, Project Gutenberg nr 66991.

NobelPrize.org, „William Butler Yeats, Facts”, nobelprize.org (dostęp 30 października 2026).

Amnesty International, „Greece: Golden Dawn verdict sends a clear message against the politics of demonization across Europe”, komunikat prasowy, 7 października 2020, amnesty.org (dostęp 12 listopada 2026).

Hermetyzm<br>i jego sąsiedzi

Copenhaver, Hermetica (1992), wstęp o środowisku filozoficznym.

Garth Fowden, The Egyptian Hermes (1986).

Wouter J. Hanegraaff, Esotericism and the Academy (2012), o prisca theologia i perenializmie.

A. D. Nock, A.-J. Festugière (wyd.), Corpus Hermeticum, t. 1-4, Paryż: Les Belles Lettres, 1945-1954: standardowa numeracja traktatów i paragrafów użyta w tabeli porównawczej (CH I.9-11, I.22, I.24-26, IV.6, VII.2-3, VIII.1-2, IX.4, XIII.1-3; Asklepiusz 8 i 10); tę samą numerację ma angielski przekład Briana P. Copenhavera (Cambridge University Press, 1992).

Wincenty Myszor, „Poimandres: wstęp, przekład, komentarz”, Studia Theologica Varsaviensia 15 (1977), nr 1, s. 205-216: polski przekład CH I z numeracją paragrafów; PDF w BazHum.

Wincenty Myszor, „Corpus Hermeticum VI i VII: wstęp, przekład z greckiego, komentarz”, Studia Theologica Varsaviensia 16 (1978), nr 2, s. 241-247: ciało jako „grób, który obnosisz” w CH VII.2; na s. 241 (z przyp. 1) CH VI i VII należą razem z CH I, IV, XIII i ewentualnie X do grupy traktatów dualistycznych, stąd w tabeli CH VII to jeden z gnostycko brzmiących wyjątków; PDF w BazHum.

Wincenty Myszor, „Corpus Hermeticum XIII: wstęp, przekład z greckiego, komentarz”, Studia Theologica Varsaviensia 17 (1979), nr 1, s. 245-256: polski przekład traktatu o odrodzeniu; na s. 245 CH I, IV, VI i VII jako pisma z przewagą tendencji dualistycznych, często zaliczane do pism hermetyczno-gnostyckich; PDF w BazHum.

Biblioteka z Nag Hammadi. Kodeksy I i II, przekład i komentarz Wincenty Myszor, Katowice: Księgarnia św. Jacka, 2008: polski przekład kodeksu II, a w nim Apokryfonu Jana (NHC II,1).

G. R. S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II, Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906: przekład angielski w domenie publicznej, z numeracją paragrafów; skan w Internet Archive.

Laktancjusz, Divinae institutiones IV.6: cytat z zaginionego greckiego tekstu Asklepiusza 8 (widzialny drugi bóg, który wydał się stwórcy piękny; w Asklepiuszu to kosmos, a Laktancjusz odnosi te słowa do Syna); przekład angielski Williama Fletchera, Ante-Nicene Fathers, t. 7, Buffalo: Christian Literature Publishing Co., 1886; tekst w New Advent.

Ireneusz z Lyonu, Adversus haereses I.24.1 (Saturnin w Syrii, Bazylides w Aleksandrii) i III.4.3 (Walentyn w Rzymie); przekład angielski Alexandra Robertsa i Williama Rambauta, Ante-Nicene Fathers, t. 1, Buffalo: Christian Literature Publishing Co., 1885; tekst w New Advent: I.24, III.4.

James M. Robinson (red.), The Nag Hammadi Library in English, wyd. 3, gruntownie poprawione, San Francisco: Harper & Row, 1988: Apokryfon Jana (NHC II,1), Pierwsza Apokalipsa Jakuba (NHC V,3) i trzy traktaty hermetyczne kodeksu VI (NHC VI,6-8).

Marvin Meyer (red.), The Nag Hammadi Scriptures: The International Edition, Nowy Jork: HarperOne, 2007, z tymi samymi oznaczeniami kodeksów i traktatów.

R. McL. Wilson, „Nag Hammadi and the New Testament”, New Testament Studies 28 (1982), nr 3, s. 289-302, tu s. 289: papirusy użyte do wzmocnienia okładki kodeksu VII noszą daty 341, 346 i 348 r., więc ten kodeks powstał nie wcześniej niż w 348 r.; DOI.

Roelof van den Broek, „Gnosticism and Hermetism in Antiquity: Two Roads to Salvation”, w: R. van den Broek, Wouter J. Hanegraaff (red.), Gnosis and Hermeticism from Antiquity to Modern Times, Albany: State University of New York Press, 1998: interpretacja, według której gnostycyzm i hermetyzm to pokrewne, ale odrębne drogi do zbawienia.

Homunculus w alchemii

Karl Sudhoff (red.), Theophrast von Hohenheim gen. Paracelsus, Sämtliche Werke, I. Abteilung, 14 t. (1922-1933): t. 3 (1930), Vom langen Leben, s. 221-245 (fragment o homunculusie z wosku: s. 243), De vita longa, s. 247-292 (księga III, rozdz. 4: s. 274) i fragmenty niemieckie, s. 293-308, Internet Archive; t. 11 (1928), przedmowa Sudhoffa (datowana na lipiec 1926), s. XXXI-XXXIII, i De natura rerum, s. 307-403, Internet Archive; t. 14 (1933), De homunculis, s. 325-336, Internet Archive; egzemplarze Wellcome Library (InC 1.0).

Theatrum Paracelsicum, rekordy: De natura rerum, Liber de imaginibus, De longa vita (Vom langen Leben), De vita longa, De homunculis i Apocalypsis Hermetis (dostęp 30 i 31 października 2026).

Amadeo Murase, „The Homunculus and the Paracelsian Liber de imaginibus”, Ambix 67, nr 1 (2020), s. 47-61, DOI 10.1080/00026980.2020.1720359; streszczenie w OpenAlex.

Urs Leo Gantenbein, „Real or Fake? New Light on the Paracelsian De natura rerum”, Ambix 67, nr 1 (2020), s. 4-29, DOI 10.1080/00026980.2020.1720339; streszczenie autorskie w OpenAlex.

Hiro Hirai, „Into the Forger’s Library: The Genesis of De natura rerum in Publication History”, Early Science and Medicine 24 (2019), s. 485-503, DOI 10.1163/15733823-02456p05; streszczenie w OpenAlex.

Marcellin Berthelot i Charles-Émile Ruelle, Collection des anciens alchimistes grecs (Paryż: Steinheil, 1887-1888), t. II-III, Zosimos, „Sur la vertu”, lekcja I (przekład: t. III, s. 117-119), Internet Archive (domena publiczna).

Maaike van der Lugt, „»Abominable mixtures«: the Liber vaccae in the medieval West, or the dangers and attractions of natural magic”, Traditio 64 (2009), s. 229-277, DOI 10.1017/S0362152900002312; początek artykułu i cytowane przypisy (2, 3, 9, 12, 15, 46, 67, 99 i 133) można przeczytać w Cambridge Core.

Giovanni Pico della Mirandola, Disputationes adversus astrologiam divinatricem, księga I, w: Opera omnia (Bazylea: Heinrich Petri, 1557), s. 419, Internet Archive, egzemplarz Biblioteca Nazionale Centrale di Roma (Public Domain Mark).

William R. Newman, Promethean Ambitions: Alchemy and the Quest to Perfect Nature (Chicago: University of Chicago Press, 2004), rozdz. 4, „Artificial Life and the Homunculus”, strona wydawcy.

Mary Baine Campbell, „Artificial Men: Alchemy, Transubstantiation, and the Homunculus”, Republics of Letters 1, nr 2 (2010), Stanford.

Arnau DB (Universitat Autònoma de Barcelona), „El mito de Arnau de Vilanova”, webs.uab.cat/arnau (dostęp 30 października 2026).

Nicolaas Hartsoeker, Essay de dioptrique (Paryż, 1694), art. 88-91, s. 227-230 (rysunek: s. 230), Internet Archive, egzemplarz Wellcome Library (Public Domain Mark).

Johann Wolfgang von Goethe, Faust. Der Tragödie zweiter Teil (1832), akt II, „Laboratorium”, tekst w Project Gutenberg, nr 2230 (domena publiczna); pierwsze wydanie: Goethe’s Werke. Vollständige Ausgabe letzter Hand, t. 41 (Stuttgart i Tybinga: Cotta, 1832), strona tytułowa i spis treści („Vollendet im Sommer 1831”) w skanie w Wikisource. Petra Lutz, „Faust II im Pappelholzschrank”, Klassisch modern (Klassik Stiftung Weimar), 2025, s. 8-13, PDF (kopia w Internet Archive). Po angielsku: Faust, przeł. Bayard Taylor, część druga, akt II, scena II, „Laboratory”, Wikisource.

Wilder Penfield i Edwin Boldrey, „Somatic motor and sensory representation in the cerebral cortex of man as studied by electrical stimulation”, Brain 60 (1937), s. 389-443, DOI 10.1093/brain/60.4.389; G. D. Schott, „Penfield’s homunculus: a note on cerebral cartography”, Journal of Neurology, Neurosurgery and Psychiatry 56 (1993), s. 329-333, DOI 10.1136/jnnp.56.4.329.

Charlton T. Lewis i Charles Short, A Latin Dictionary (Oksford: Clarendon Press, 1879), hasło „homunculus”, s. 860, Internet Archive.

Chilango, „VIDEO: ruso crea una extraña criatura con su semen”, 7 czerwca 2016, chilango.com.

Apple TV, „Apple TV to premiere season one of captivating comedy »Small Prophets« on Wednesday, October 7”, komunikat prasowy, 28 sierpnia 2026, apple.com.

Jak na górze, tak na dole

Ursula Weisser (wyd.), Buch über das Geheimnis der Schöpfung (Kitab sirr al-khaliqa), Aleppo 1979: najstarszy arabski tekst Tablicy.

Julius Ruska, Tabula Smaragdina (Heidelberg 1926).

E.J. Holmyard, „The Emerald Table”, Nature 112 (1923).

Hugo z Santalli, De secretis naturae, łaciński przekład Kitab sirr al-khaliqa (XII wiek), wyd. Françoise Hudry, Chrysopoeia 6 (1997-1999): brzmienie „superiora de inferioribus”.

Robert Steele, Dorothea Waley Singer, „The Emerald Table”, Proceedings of the Royal Society of Medicine 21 (1928): tekst łaciński.

Isaac Newton, przekład Tablicy, Keynes MS 28, King’s College, Cambridge (koniec XVII wieku).

H.P. Blavatsky, Isis Unveiled (Nowy Jork: J.W. Bouton, 1877), t. 1, s. 35.

Three Initiates, The Kybalion (Chicago: Yogi Publication Society, 1908).

Copenhaver, Hermetica (1992): odpowiedniość i człowiek jako mikrokosmos w Corpus i Asklepiuszu.

Kabała hermetyczna:<br>Drzewo Życia<br>warstwa po warstwie

Sefer Yetzirah 1:1-2 i nota Sefarii o datowaniu, sefaria.org; Sefer Yetsirah w wydaniu Rittangela z Trzydziestoma dwiema ścieżkami mądrości (Amsterdam, 1642), Library of Congress, po angielsku w przekładzie W. W. Westcotta (1893), Internet Archive.

„The Zohar and Kabbalah”, Encyclopaedia Judaica, z uzupełnieniami Melili Hellner-Eshed, Jewish Virtual Library.

Brian Copenhaver, „Giovanni Pico della Mirandola”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (rew. 2024), plato.stanford.edu.

„Reuchlin, Johannes” i „Kabbalah”, Encyclopaedia Judaica, wyd. 2 (2007), w serwisie Encyclopedia.com: Reuchlin, Kabbalah; Reuchlin, De arte cabalistica (Hagenau: Anshelm, 1517), Library of Congress.

Vittoria Perrone Compagni, „Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (rew. 2025), plato.stanford.edu; Agryppa, De occulta philosophia, ks. II, rozdz. 13 (przekład angielski z 1651), Esoteric Archives.

Athanasius Kircher, Oedipus Aegyptiacus, t. II, cz. 1 (Rzym, 1653), klasa IV, rozdz. 9, Internet Archive.

J. H. Chajes, The Kabbalistic Tree (Penn State UP, 2022), recenzja Avinoama J. Stillmana, Jewish Review of Books (wiosna 2023); Marvin J. Heller, „R. Joseph ben Abraham Gikatilla”, Sephardic Horizons 15:1.

Christian Knorr von Rosenroth, Kabbala denudata, 2 t. (Sulzbach, 1677-1678; Frankfurt, 1684), Library of Congress; t. 1 w Internet Archive.

Éliphas Lévi, Dogme et rituel de la haute magie, wyd. 2 (Paryż, 1861), t. 2, Internet Archive.

S. L. MacGregor Mathers, The Kabbalah Unveiled (Londyn: George Redway, 1887), Internet Archive.

Museum of Freemasonry w Londynie, zbiór Złotego Brzasku (GBR 1991 GD), katalog AIM25.

[Aleister Crowley], 777 (Londyn, 1909), tabela I, kol. XIV, Open Library; tabele z 1909 roku w faksymile w 777 Revised (1955), Internet Archive.

Rekordy Library of Congress: Israel Regardie, The Golden Dawn (Chicago, 1937-1940), 37022371; Dion Fortune, The Mystical Qabalah (Londyn, 1935), 35019556; J. F. C. Fuller, The Secret Wisdom of the Qabalah (Londyn, 1937), 38018594; Gershom Scholem, Major Trends in Jewish Mysticism (Jerozolima, 1941), 43014074.

A. E. Waite, The Pictorial Key to the Tarot (1910), transkrypcja w Internet Archive; Aleister Crowley, The Book of Thoth (1944), rekord Harvard Library.

Kaduceusz

F. H. Garrison, „The Use of the Caduceus in the Insignia of the Army Medical Officer”, Bulletin of the Medical Library Association 9.2 (październik 1919), s. 13-16; PubMed Central, PMC234831 i skan w Internet Archive (dostęp 31 października 2026). O sir Williamie Buttsie: Charles Trice Martin, „Butts, Sir William”, w: Leslie Stephen (red.), Dictionary of National Biography, t. 8 (Londyn: Smith, Elder, 1886), s. 103-104, skan w Internet Archive (dostęp 1 listopada 2026).

Homer, Odyseja 24.1-4, przekład angielski A. T. Murraya, Loeb Classical Library (Londyn: Heinemann; Cambridge, MA: Harvard University Press, 1919), w Perseus Digital Library; Hugh G. Evelyn-White (tłum.), Hesiod, the Homeric Hymns and Homerica, Loeb Classical Library (Londyn: Heinemann; Nowy Jork: Macmillan, 1914), Hymn homerycki do Hermesa (IV), w. 529-530, s. 401, skan w Internet Archive (dostęp do obu: 31 października 2026).

H. G. Liddell, R. Scott i H. S. Jones, A Greek-English Lexicon, s.v. κηρύκειον („a herald’s wand”, z odesłaniem do Herodota 9.100 i Tukidydesa 1.53; przysłowie z Focjusza), w lsj.gr; Tukidydes 1.53 w przekładzie angielskim Richarda Crawleya, Project Gutenberg (dostęp do obu: 31 października 2026).

Hyginus, De astronomia 2.7 i 2.14: Bernhard Bunte (red.), Hygini Astronomica (Lipsk: T. O. Weigel, 1875), s. 43-44 i 51-52, skan w Internet Archive; Owidiusz, Metamorfozy 15.654-659: Frank Justus Miller (tłum.), Metamorphoses, t. II, Loeb Classical Library (Londyn: Heinemann, 1916), s. 410-411, skan w Internet Archive (dostęp do obu: 31 października 2026).

Makrobiusz, Saturnalia 1.19.16-18 i 1.20.1-2: Franz Eyssenhardt (red.), Macrobius, wyd. 2 (Lipsk: Teubner, 1893), s. 111-112, skan w Internet Archive (dostęp 31 października 2026). O dacie autora: Alan Cameron, „The Date and Identity of Macrobius”, Journal of Roman Studies 56 (1966), s. 25-38, doi:10.2307/300131.

The Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork: brązowa głowica kerykeionu (laski herolda), grecka, koniec VI-początek V wieku p.n.e., 1989.281.57; terakotowy lekytos przypisywany Malarzowi Titonosa, attycki, około 480-470 p.n.e., 25.78.2; posąg Gudei, neosumeryjski, około 2090 p.n.e., 59.2 (opisy i zdjęcia w domenie publicznej z otwartych danych muzeum, dostęp 31 października 2026). Harvard Art Museums, Cambridge, MA: denar M. Plaetoriusa Cestianusa, Rzym, 69-57 p.n.e., RRC 405/5, 1976.79.1016 (opis i zdjęcie, dostęp 1 listopada 2026).

A. L. Frothingham, „Babylonian Origin of Hermes the Snake-God, and of the Caduceus I”, American Journal of Archaeology 20.2 (1916), s. 175-211 (waza Gudei i jej data, s. 181-183), skan w Internet Archive (dostęp 31 października 2026).

Erazm z Rotterdamu (red.), Novum Instrumentum omne (Bazylea: Johann Froben, luty 1516), kolofon z sygnetem Frobena, Universitätsbibliothek Basel, BibG B 3; e-rara, doi:10.3931/e-rara-2849, skan [991] (dostęp 31 października 2026).

E. S. Roberts (red.), The Works of John Caius, M.D., ze wspomnieniem Johna Venna (Cambridge: University Press, 1912): wspomnienie Venna, s. 18-19; Caius, Annales Collegii Medicorum, s. 42; skan w Internet Archive (dostęp 31 października 2026).

War Department, Regulations for the Army of the United States, 1857 (Nowy Jork: Harper & Brothers, 1857), par. 1400, s. 439-440; skan egzemplarza National Library of Medicine w Internet Archive (dostęp 31 października 2026). Rok 1851 dla odznaki podoficerów szpitalnych cytowany za: William K. Emerson, Encyclopedia of United States Army Insignia and Uniforms (Norman: University of Oklahoma Press, 1996); tej książki nie widzieliśmy.

George Bohigian, „The Caduceus vs. Staff of Aesculapius: One Snake or Two?”, Missouri Medicine 116.6 (2019), s. 476-477; PubMed Central, PMC6913859 (dostęp 31 października 2026); w sprawie decyzji armii z 1902 roku powołuje się na: R. A. Wilcox i E. M. Whitham, „The Symbol of Modern Medicine: Why One Snake Is More Than Two”, Annals of Internal Medicine 138.8 (2003), s. 673-677; tego artykułu nie widzieliśmy.

Claus Hamann i MaryKate Martelon, „Branding Asklepios and the Traditional and Variant Serpent Symbol Display Among Health Professional Schools in the United States, Puerto Rico, and Canada: A Cross-Sectional Survey”, JMIR Medical Education 2.1 (2016), e6, doi:10.2196/mededu.5515; artykuł cytuje: Walter J. Friedlander, The Golden Wand of Medicine: A History of the Caduceus Symbol in Medicine (Nowy Jork: Greenwood Press, 1992); tej książki nie widzieliśmy.

World Health Organization, „The WHO logo and emblem” (dostęp 31 października 2026).

Walter Scott (red. i tłum.), Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924), Asclepius III.37, s. 359, skan w Internet Archive; Michael Maier, Atalanta fugiens (Oppenheim: Hieronymus Galler dla Johanna Theodora de Bry, 1618), emblemat I oraz rozprawy I i XXV, s. 15 i 110, skan egzemplarza Getty Research Institute w Internet Archive (dostęp do obu: 31 października 2026).

Słownik języka polskiego PWN, hasła „kaduceusz” i „eskulap”, sjp.pwn.pl; Michael A. Izard, „Laska Eskulapa i Kaduceusz jako symbole medyczne”, Nowotwory. Journal of Oncology 58.3 (2008), s. 272-274, Via Medica (dostęp do wszystkich: 31 października 2026).

Polskie przekłady według katalogu Biblioteki Narodowej (dostęp 31 października 2026): Homer, Odyseja, przeł. Lucjan Siemieński (Warszawa: S. Lewental, 1876) i Jan Parandowski (Warszawa: Czytelnik, 1953); Włodzimierz Appel, Hymny homeryckie (Toruń: Algo, 2001); Tukidydes, Wojna peloponeska, przeł. Kazimierz Kumaniecki (Warszawa: Czytelnik, 1953); Owidiusz, Przemiany, przeł. Bruno Kiciński (Warszawa, 1825-1826) i Metamorfozy, przeł. Anna Kamieńska i Stanisław Stabryła (Wrocław: Ossolineum, 1995); Makrobiusz, Saturnalia: uczty i rozmowy, t. 1, przeł. Tomasz Sapota (Wrocław: ISKŚiO UWr, 2019); Pseudo-Apulejusz, Asklepiusz czyli Rozmowa z Hermesem Trismegistosem, przeł. Kazimierz Pawłowski (Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002). Linki do opisów w sekcji „Po polsku”.

Medytacja hermetyczna

Copenhaver, Hermetica (1992): CH XIII.2, 7-9, 12, 16-20, 22; Asklepiusz 41.

Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (London and Benares: Theosophical Publishing Society, 1906): CH I.29-32, s. 18-20; CH X.5-6, s. 144-145; CH XI.19-20, s. 186-188, i komentarz, s. 195; CH XIII, s. 219-233; Asklepiusz 41, s. 388-390; skan w Internet Archive; CH XIII także na gnosis.org.

Deslippe (red.), The Kybalion: The Definitive Edition (2011).

Three Initiates, The Kybalion (Chicago: Yogi Publication Society, 1908), rozdz. III, „Mental Transmutation”, s. 44-45; Wikisource.

Brashler, Dirkse i Parrott, wstęp do Prayer of Thanksgiving, w: Robinson (red.), The Nag Hammadi Library in English, wyd. 3 (1988), s. 328; NHC VI,6 = 52,1-63,32, VI,7 = 63,33-65,7.

James Brashler, Peter A. Dirkse i Douglas M. Parrott (przeł.), The Discourse on the Eighth and Ninth (NHC VI,6) i The Prayer of Thanksgiving (NHC VI,7), Gnostic Society Library: VI,6, VI,7.

Mahé, wstęp do Prayer of Thanksgiving (NHC VI,7), w: Meyer (red.), The Nag Hammadi Scriptures (2007).

Laktancjusz, Divinae institutiones VI.25, przeł. William Fletcher, Ante-Nicene Fathers, t. 7 (Buffalo, 1886); New Advent.

Israel Regardie, The Golden Dawn, t. 1 (Chicago: Aries Press, 1937), „First Meditation”, s. 105; rekord w Open Library.

Franz Bardon, Der Weg zum wahren Adepten: Ein Lehrgang in 10 Stufen. Theorie u. Praxis (Freiburg im Breisgau: Bauer, 1956), rekord Niemieckiej Biblioteki Narodowej i spis treści; Initiation into Hermetics, przeł. A. Radspieler (Kettig über Koblenz: Osiris-Verlag, 1962), rekord w Open Library.

Mit Theutha

Platon, Fajdros 274b-276e, tekst grecki: John Burnet (red.), Platonis Opera, t. II, Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis (Oksford: Clarendon Press; przedmowa datowana na marzec 1901), z aparatem krytycznym (274d: koniektura Postgate’a; lekcje Stobajosa i Hermiasza); skan w Internet Archive (dostęp 29 października 2026). Na tym tekście opiera się nasz przekład cytatów.

Benjamin Jowett (tłum.), The Dialogues of Plato, wyd. 3, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1892), s. 483-485; skan w Internet Archive (dostęp 29 października 2026). Domena publiczna.

Harold North Fowler (tłum.), Plato I: Euthyphro, Apology, Crito, Phaedo, Phaedrus, Loeb Classical Library 36 (Londyn: Heinemann; Nowy Jork: Macmillan, strona tytułowa MCMXIII = 1913), s. 560-565; skan w Internet Archive (dostęp 29 października 2026). Przekład w domenie publicznej w USA, a od 2026 roku także w UE.

Perseus Digital Library, Tufts University: Platon, Fajdros 274-276, tekst grecki (tekst 1999.01.0173) i angielski, tłum. Fowler (tekst 1999.01.0174); Platon, Fileb 18b, tłum. Fowler; Herodot, Dzieje 2.67, tekst grecki i tłum. A. D. Godley (Loeb, 1920). Teksty cyfrowe oznaczone CC BY-SA 3.0 US (dostęp 29 października 2026).

Cyceron, De natura deorum 3.56, tekst łaciński w The Latin Library, która nie podaje swojego wydania i drukuje Theyt. Tekst krytyczny: H. Rackham (tłum.), Cicero, De natura deorum; Academica, Loeb Classical Library 268 (pierwodruk 1933), s. 340, aparat: Theuth Baiter, Theyn rękopisy; skan w Internet Archive dodruku z 1967 roku (oba dostęp 29 października 2026).

H. G. Liddell, R. Scott i H. S. Jones, A Greek-English Lexicon, s.v. φάρμακον: znaczenie I, „a drug, whether healing or noxious”; znaczenie II, „remedy, cure”, z cytatem λήθης φάρμακα, o literach, z Eurypidesa fr. 578.1 (numeracja Naucka; zaginiony Palamedes); znaczenie II.2, „a means of producing something”, z cytatem Fajdros 274e i 275a; lsj.gr, dostęp 29 października 2026.

August Nauck (red.), Tragicorum Graecorum Fragmenta, wyd. 2 (Lipsk: Teubner, 1889), Eurypides, Palamedes, fr. 578, s. 542, przekazany przez Stobajosa; nota wstępna na s. 541 datuje sztukę na pierwszy rok 91. olimpiady, powołując się na Eliana, Varia Historia 2.8; skan w Internet Archive (dostęp 29 października 2026).

J. P. Postgate, „On Plato, Phaedrus 274 D”, The Classical Review 15.1 (1901), s. 27, doi:10.1017/S0009840X00029371.

Harvey Yunis (red.), Plato: Phaedrus, Cambridge Greek and Latin Classics (Cambridge: Cambridge University Press, 2011), x + 270 s.; data powstania 370-355 p.n.e. według recenzji Christophera Moore’a, Bryn Mawr Classical Review 2012.07.55.

Lorenzo Valla, De falso credita et ementita Constantini donatione, red. Wolfram Setz (Weimar: Hermann Böhlaus Nachfolger, 1976); G. W. Bowersock (red. i tłum.), On the Donation of Constantine, I Tatti Renaissance Library 24 (Cambridge, MA: Harvard University Press, 2007); data 1440 za recenzją Marca van der Poela, Bryn Mawr Classical Review 2008.01.31.

Isaac Casaubon, De rebus sacris et ecclesiasticis exercitationes XVI (Londyn, 1614), I.10; Anthony Grafton, „Protestant versus Prophet: Isaac Casaubon on Hermes Trismegistus”, Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 46 (1983), s. 78-93.

Brian P. Copenhaver, Hermetica (Cambridge: Cambridge University Press, 1992), wstęp: przydomek „trzykroć wielki” i jego wczesna grecka postać.

Jacques Derrida, „La pharmacie de Platon”, Tel Quel (1968); po angielsku jako „Plato’s Pharmacy” w: Dissemination, tłum. Barbara Johnson (Chicago: University of Chicago Press, 1981). Cytowane wyłącznie jako recepcja.

Neil Postman, Technopoly (Nowy Jork: Knopf, 1992), rozdz. 1, „The Judgment of Thamus”. Cytowane wyłącznie jako recepcja.

Polskie przekłady według katalogu Biblioteki Narodowej (dostęp 29 października 2026): Władysław Witwicki, Platona Fajdros (Lwów i Warszawa: Książnica Polska Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych, 1918); Leopold Regner, Faidros (Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1993) i wydanie Aletheii (Warszawa, 2021); Henryk Podbielski, Fajdros, komentarz Janina Gajda-Krynicka (Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy i Teologia Polityczna, 2022). Wydanie cyfrowe przekładu Witwickiego: Wolne Lektury, Fundacja Nowoczesna Polska, 2019, podstawa tekstu: Platon, Dialogi, t. 2 (Kęty: Antyk, 2005), oznaczone jako domena publiczna (dostęp 29 października 2026).

Nous

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn i Benares: Theosophical Publishing Society, 1906): CH I, II, IV, X, XI i XII, strony jak w tabeli; skan w Internet Archive. Wiersze, które wskazują Scotta, i datowanie traktatów za: Walter Scott, Hermetica, t. I (1924).

Walter Scott, Hermetica, t. I (Oksford: Clarendon Press, 1924): s. 9 (platonizm hermetyków), s. 10 (datowanie traktatów), s. 11 (co odróżnia hermetyków od filozofów), s. 31 (przekład Ficina), s. 115 (CH I.2), s. 320-321 (Asclepius 18 i przypis o sensus); skan w Internet Archive.

Gustav Parthey, Hermetis Trismegisti Poemander (Berlin, 1854): tekst grecki z wersją łacińską poprawioną na podstawie przekładu Ficina (przedmowa, s. VI; CH I.2 na s. 2), a Mead podaje strony Partheya dla każdego traktatu; skan całego wydania w Internet Archive.

A.D. Nock i A.-J. Festugière, Corpus Hermeticum, t. I-II (Paryż: Les Belles Lettres, 1945): standardowe wydanie krytyczne tekstu greckiego, podane jako dalsza lektura; grekę na tej stronie cytujemy za Partheyem.

Brian P. Copenhaver, Hermetica (Cambridge: Cambridge University Press, 1992): współczesny przekład angielski z przypisami; CH I.2 na s. 1 (doi:10.1017/CBO9781107050075.004), CH IV na s. 15-17 (doi:10.1017/CBO9781107050075.007).

John Burnet, Early Greek Philosophy (Londyn: A. & C. Black, 1920), s. 259-260: Anaksagoras, fragment 12; skan w Internet Archive.

Platon, Fajdros 247c, przekład angielski Harolda N. Fowlera (1925), i Timajos 30b i 51e, przekład angielski W.R.M. Lamba (1925), tekst grecki i angielski w Perseus Digital Library: Fajdros, Timajos.

Arystoteles, De Anima, wyd. i przekład angielski R.D. Hicks (Cambridge: Cambridge University Press, 1907), III.5, 430a, s. 135; skan w Internet Archive.

Plotyn, The Divine Mind, being the treatises of the Fifth Ennead, przekład angielski Stephena MacKenny (Londyn: Medici Society, 1926), V.1.6; skan w Internet Archive.

Trzej Wtajemniczeni, The Kybalion (Chicago: Yogi Publication Society, 1908), rozdz. II, s. 26 i 30: zasady mentalizmu i wibracji; skan druku z 1908 roku w Internet Archive.

Hasło „nous”: Oxford Learner’s Dictionaries i Dictionary.com, dostęp 30 października 2026.

Odpowiedniości

Copenhaver, Hermetica (1992): CH VIII; Ascl. 23-24, 37-38.

Fowden, The Egyptian Hermes (1986), rozdz. 1-2: Hermetica techniczne.

Pingree (wyd.), Picatrix: The Latin Version (Warburg Institute, 1986): ks. III, rozdz. 1, s. 91, bezpłatny PDF w Warburg Library Commons.

Faivre, Access to Western Esotericism (Albany: SUNY Press, 1994), strona wydawcy.

Cyceron, De divinatione II.33-34 (44 r. p.n.e.), tekst łaciński, The Latin Library.

Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów VII.140, przekład angielski R. D. Hicksa (1925), Wikisource.

Stanford Encyclopedia of Philosophy, „Stoicism” i „Plotinus” (2024).

Plotyn, Enneady IV.4.32 i 40, przekład angielski Stephena MacKenny, Christian Classics Ethereal Library.

G.R.S. Mead, Thrice-Greatest Hermes (1906), t. II: CH VIII, s. 124-127; Asclepius („The Perfect Sermon”) 24 i 37-38, s. 351, 381-384, Internet Archive.

Augustyn, O państwie Bożym VIII.23, przekład angielski Marcusa Dodsa, New Advent.

Marsilio Ficino, De vita libri tres (Florencja: Antonio Miscomini, 3 grudnia 1489), egzemplarz Uniwersytetu w Liège (DONum); egzemplarz Biblioteca Nazionale Centrale di Firenze, Internet Archive.

Heinrich Cornelius Agrippa, De occulta philosophia libri tres ([Kolonia?], 1533), ks. II, rozdz. 4-14, egzemplarz U.S. National Library of Medicine, Internet Archive; przekład angielski (Londyn, 1651), wyd. Joseph H. Peterson, Esoteric Archives.

Emanuel Swedenborg, De coelo et ejus mirabilibus, et de inferno, ex auditis et visis (1758), Internet Archive; Heaven and Hell, przekład angielski Johna C. Agera (1905), §§87-115, Wikisource.

Charles Baudelaire, „Correspondances”, Les Fleurs du mal (Paryż: Poulet-Malassis et de Broise, 1857), s. 19, Wikisource; szkic o Wiktorze Hugo, L’Art romantique, Wikisource.

Three Initiates, The Kybalion (Chicago: Yogi Publication Society, 1908), rozdz. II, V, VII i VIII, Wikisource.

777 vel Prolegomena symbolica ad systemam sceptico-mysticae viae explicandae (Londyn: Walter Scott Publishing Co., 1909), w nagłówkach stron „Table of correspondences”, rekord Biblioteki Kongresu w Open Library.

Ogdoada i Enneada

Copenhaver, Hermetica (1992): CH I.24-26.

The Discourse on the Eighth and Ninth (NHC VI,6); Bull, The Tradition of Hermes Trismegistos (2018).

Palingeneza

Copenhaver, Hermetica (1992): CH XIII.

Prisca theologia

Copenhaver, Hermetica (1992), wstęp.

Ebeling, The Secret History of Hermes Trismegistus (2007).

D.P. Walker, The Ancient Theology (1972).

Agostino Steuco, De perenni philosophia (1540).

Aldous Huxley, The Perennial Philosophy (1945).

Gemistos Pletho, Traité des lois, wyd. C. Alexandre (Paryż 1858), I.2, s. 30-33.

Marsilio Ficino, Argumentum do Pimandra (Treviso 1471; tekst według druku weneckiego z 1481 roku).

Marsilio Ficino, Platonic Theology, t. 6: Books XVII-XVIII, wyd. M.J.B. Allen i J. Hankins (2006).

Marsilio Ficino, przedmowa do łacińskiego Plotyna (Florencja 1492), w: Plotyn, Opera omnia, wyd. F. Creuzer (Oksford 1835), t. I.

C.S. Celenza, „Marsilio Ficino”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (wersja z 2024).

B. Copenhaver, „Giovanni Pico della Mirandola”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (wersja z 2024).

K. Ierodiakonou i B. Bydén, „Byzantine Philosophy”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (wersja z 2018).

Isaac Casaubon, De rebus sacris et ecclesiasticis exercitationes XVI (Londyn 1614), I.10.

A. Grafton, „Protestant versus Prophet: Isaac Casaubon on Hermes Trismegistus”, Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 46 (1983), s. 78-93.

Ralph Cudworth, The True Intellectual System of the Universe (Londyn 1678).

S. Hutton, „Ralph Cudworth”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (wersja z 2025).

Siedem zasad hermetycznych

Three Initiates, The Kybalion (Chicago: Yogi Publication Society, 1908).

Deslippe (red.), The Kybalion: The Definitive Edition (2011).

Copenhaver, Hermetica (1992): CH I.9, CH XI.

Tarot:<br>rodowód wymyślony<br>i ten prawdziwy

Michael Dummett, The Game of Tarot (London: Duckworth, 1980): standardowa historia przedmiotu; rekord Open Library.

Ronald Decker, Thierry Depaulis & Michael Dummett, A Wicked Pack of Cards: The Origins of the Occult Tarot (London: Duckworth, 1996); rekord Wellcome Collection.

Jonathan Allen, recenzja wystawy Tarocchi: Le origini, le carte, la fortuna (Accademia Carrara, Bergamo, 27 lutego-2 czerwca 2026), The Burlington Magazine 168, nr 1479 (czerwiec 2026), burlington.org.uk (dostęp 1 listopada 2026).

Lombardia Beni Culturali, „Carte da tarocchi”, Accademia Carrara, Bergamo, karta C0120-00044, lombardiabeniculturali.it (dostęp 1 listopada 2026).

Antoine Court de Gébelin, Monde primitif, t. VIII (Paryż, 1781): „Du jeu des tarots” od s. 365, źródło tezy o egipskim pochodzeniu, i „Recherches sur les tarots” autorstwa M. le C. de M*** od s. 395; egzemplarz Getty Research Institute w Internet Archive.

Jean-François Champollion, Lettre à M. Dacier relative à l’alphabet des hiéroglyphes phonétiques (Paris: Firmin-Didot, 1822); katalog BnF.

Etteilla (Jean-Baptiste Alliette), Maniere de se récréer avec le jeu de cartes nommées Tarots, 4 części (Amsterdam i Paryż, 1783-1785), rekord Wellcome Collection; rycina Etteilli z tarotem jako stronicami Księgi Thota (Paryż, lata 80. XVIII wieku?), Wellcome Collection.

Éliphas Lévi, Dogme et rituel de la haute magie, 2 t. (Paris: G. Baillière, 1856), katalog BnF; wyd. 2 (1861), t. 2, „Le livre d’Hermès”, skan w Internet Archive.

Museum of Freemasonry, Londyn, The Hermetic Order of the Golden Dawn, its members and related bodies (GBR 1991 GD), katalog AIM25 (dostęp 1 listopada 2026).

„A Description of the Cards of the Tarot, with their Attributions”, The Equinox I/8 (London, wrzesień 1912), egzemplarz IAPSOP w Internet Archive.

Israel Regardie, The Golden Dawn, t. 1 (Chicago: The Aries Press, 1937): tabela „Attribution of the Tarot Trumps”.

The Occult Review 10, nr 6 (London: William Rider & Son, grudzień 1909): „Notes of the Month”, s. 300-301, i A. E. Waite, „The Tarot: A Wheel of Fortune”, od s. 307; egzemplarz IAPSOP w Internet Archive.

Victoria and Albert Museum, Rider-Waite-Smith deck, „The Fool”, E.423-1934, collections.vam.ac.uk (dostęp 1 listopada 2026).

Aleister Crowley (the Master Therion), The Book of Thoth, The Equinox III/5 (1944), obrazy Frieda Harris; rekord Open Library przedruku z 1969 roku.

Richard Jasnow & Karl-Theodor Zauzich, The Ancient Egyptian Book of Thoth, 2 t. (Wiesbaden: Harrassowitz, 2005), strona wydawcy (dostęp 1 listopada 2026).

Wouter J. Hanegraaff, Esotericism and the Academy (Cambridge UP, 2012): o egiptomanii i wymyślonych rodowodach.

Teurgia

Riccardo Chiaradonna, Adrien Lecerf, „Iamblichus”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (pierwsza publikacja 27 sierpnia 2019, istotna rewizja 7 listopada 2023), rozdz. 2.3 i 6.3.

Jamblich, De mysteriis: tekst grecki (Édouard Des Places) z angielskim przekładem Emmy C. Clarke, Johna M. Dillona i Jacksona P. Hershbella, Iamblichus: De mysteriis, Writings from the Greco-Roman World 4 (Atlanta: Society of Biblical Literature, 2003); cytujemy według ksiąg i rozdziałów oraz stron wydania Gustava Partheya (Berlin 1857), które przekład zachowuje, a cytaty podajemy w naszym przekładzie z tej wersji angielskiej; PDF u wydawcy.

E. R. Dodds, „Theurgy and its Relationship to Neoplatonism”, Journal of Roman Studies 37 (1947), s. 55-69, doi:10.2307/298455; przedruk z drobnymi zmianami jako dodatek II w The Greeks and the Irrational (Berkeley i Los Angeles: University of California Press, 1951), według tego wydania podajemy strony.

Gregory Shaw, Theurgy and the Soul: The Neoplatonism of Iamblichus (University Park: Pennsylvania State University Press, 1995); wydanie drugie, poprawione (Kettering, OH: Angelico Press/Sophia Perennis, 2014), według którego sprawdzono wstęp i rozdział 18.

Ruth Majercik, The Chaldean Oracles: Text, Translation and Commentary, Studies in Greek and Roman Religion 5 (Leiden: Brill, 1989).

Christian H. Bull, The Tradition of Hermes Trismegistus: The Egyptian Priestly Figure as a Teacher of Hellenized Wisdom, Religions in the Graeco-Roman World 186 (Leiden: Brill, 2018); recenzja: Korshi Dosoo, Bryn Mawr Classical Review 2020.02.23.

Proklos, Théologie platonicienne, wyd. i przeł. H. D. Saffrey i L. G. Westerink, t. 1-6 (Paryż: Les Belles Lettres, 1968-1997): I.25, s. 113, w. 6-10.

Brian P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge: Cambridge University Press, 1992): Asclepius 23-24 i 37-38.

Daria Szymańska-Kuta, „Z badań nad neoplatońską interpretacją rytuału teurgicznego (De mysteriis Jamblicha) - wokół zagadnienia działania”, Studia Religiologica 42 (2009), s. 51-65; online. Polskiego przekładu De mysteriis nie znaleźliśmy.

Uroboros, wąż, który gryzie własny ogon

Aurelio J. Fernández García, „Uróboro: la serpiente que se muerde la cola en los textos alquímicos griegos”, Fortunatae 28 (2017-2018), s. 69-79, doi:10.25145/j.fortunat.2018.28.007; PDF w Dialnet.

Marcellin Berthelot i Charles-Émile Ruelle, Collection des anciens alchimistes grecs, 3 t. (Paryż: Steinheil, 1887-1888), zwłaszcza t. I, wstęp, s. 9, 18, 129-137 i 158-159 (ryciny 11 i 34), oraz t. II, s. 21-23 i 80; t. I w Internet Archive (domena publiczna).

Michèle Mertens (red.), Les alchimistes grecs, IV.1: Zosime de Panopolis. Mémoires authentiques (Paryż: Les Belles Lettres, 1995), s. 177-181; cyt. za Fernándezem Garcíą.

H. J. Sheppard, „The Ouroboros and the Unity of Matter in Alchemy: a Study in Origins”, Ambix 10 (1962), s. 83-96.

Erik Hornung, The Ancient Egyptian Books of the Afterlife (Ithaca: Cornell University Press, 1999), s. 38 i 77-78, oraz Conceptions of God in Egypt (1982), s. 163-164; cyt. za Wikipedia, „Ouroboros” (dostęp 29 października 2026).

Alexandre Piankoff, Les chapelles de Tout-Ankh-Amon, II (Kair, 1951), tabl. IV; cyt. za Fernándezem Garcíą.

Horapollon, Hieroglyphica I, 1-2, przeł. A. T. Cory (Londyn, 1840), sacred-texts.com (domena publiczna).

Pistis Sophia, rozdz. 126, przeł. G. R. S. Mead (Londyn, 1921), sacred-texts.com.

Asclepius 1-2, tekst łaciński za: Aneta Tylak, „Corpus Hermeticum XVI”, Collectanea Philologica 17 (2014), s. 29-36, PDF; wydanie krytyczne: A. D. Nock i A.-J. Festugière, Corpus Hermeticum, II (Paryż: Les Belles Lettres, 1945).

Antonella Sannino, „Der Unus-omnia Begriff im Hermetismus des Mittelalters”, Studi Filosofici (2012), streszczenie w unora.unior.it.

Michael Maier, Atalanta fugiens (Oppenheim: Johann Theodor de Bry), emblemat XIV, egzemplarz z 1618 roku w Science History Institute (Public Domain Mark 1.0).

August Kekulé, „Benzolfest: Rede”, Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft 23 (1890), s. 1302-1311.

Günter Paulus Schiemenz, „Neuer Wein in alten Schläuchen? Das Hexagon, das Tetraeder und Legenden um August Kekulé”, Mitteilungen der Fachgruppe Geschichte der Chemie 3 (GDCh, 1989), s. 38-52, PDF, który cytuje: John H. Wotiz i Susanna Rudofsky, „Kekulé’s dream: fact or fiction?”, Chemistry in Britain 20 (1984), s. 720-723; Levi Tansjö, „The Fictitious Kekulé-dream”, Technikatörténeti Szemle 20 (1993), Hungaricana.

C. G. Jung, Mysterium coniunctionis (1955-1956), Collected Works, t. 14; Erich Neumann, Ursprungsgeschichte des Bewusstseins (Zurych, 1949).

Wiktionary, hasło ἰός (dostęp 29 października 2026).

Wielkie Dzieło

Principe, The Secrets of Alchemy (2013).

Newman, "What Have We Learned from the Recent Historiography of Alchemy?", Isis 102:2 (2011).

Ścieżka

Aleksandria: świat,<br>który stworzył pisma hermetyczne

Brian P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius in a New English Translation, with Notes and Introduction (Cambridge University Press, 1992); wstęp, s. xiii-xxxv, bezpłatna próbka od wydawcy (PDF).

Christian H. Bull, The Tradition of Hermes Trismegistus: The Egyptian Priestly Figure as a Teacher of Hellenized Wisdom (Religions in the Graeco-Roman World 186; Leiden: Brill, 2018), doi:10.1163/9789004370845.

Dylan M. Burns, recenzja książki Bulla, International Journal of the Platonic Tradition 19 (2025), s. 103-112, doi:10.1163/18725473-12341566; wolny dostęp w repozytorium UvA-DARE.

Wouter J. Hanegraaff, „Altered States of Knowledge: The Attainment of Gnōsis in the Hermetica”, International Journal of the Platonic Tradition 2 (2008), s. 128-163, doi:10.1163/187254708X335728; wolny dostęp w repozytorium UvA-DARE.

Garth Fowden, The Egyptian Hermes: A Historical Approach to the Late Pagan Mind (Cambridge University Press, 1986).

Walter Scott, Hermetica, t. I (Oxford: Clarendon Press, 1924), s. 9, 29-43, 76-77, 92-94, 359, skan w Internet Archive.

G. R. S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. III (London and Benares: Theosophical Publishing Society, 1906), s. 273-284, skan w Internet Archive.

Hugo Lundhaug i Christian H. Bull (red.), The Nag Hammadi Codices as Monastic Books (Studien und Texte zu Antike und Christentum 134; Tübingen: Mohr Siebeck, 2023), wstęp Christiana H. Bulla i Hugona Lundhauga, s. 1-3, wolny dostęp.

Dylan M. Burns, „The Nag Hammadi Codices and Graeco-Egyptian Magical and Occult Literature”, w: Lundhaug i Bull (red.), The Nag Hammadi Codices as Monastic Books (2023), s. 279-316, wolny dostęp w repozytorium UvA-DARE.

Jitse H. F. Dijkstra, Religious Encounters on the Southern Egyptian Frontier in Late Antiquity (AD 298-642) (rozprawa doktorska, Uniwersytet w Groningen, 2005), s. 30-32, 38, 68, repozytorium Uniwersytetu w Groningen.

Alan K. Bowman, „Egypt”, w: The Cambridge Ancient History, t. X, wyd. 2 (Cambridge University Press, 1996), s. 676-702, doi:10.1017/CHOL9780521264303.025.

August, Res gestae divi Augusti 27, tekst łaciński w The Latin Library.

Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła V.16, przekład angielski A. C. Zenosa (1890), w New Advent.

Berliner Papyrussammlung, „Affidavit”, BGU I 16 (P. 6889), 159-160 n.e., obiekt miesiąca (po angielsku).

Uniwersytet w Bergen, komunikat o obronie doktoratu Christiana H. Bulla 27 czerwca 2014, „En egyptisk gud skriver gresk filosofi” (po norwesku).

Eugene V. Afonasin, recenzja: Corpus Hermeticum, wyd. A. D. Nock i A.-J. Festugière, teksty koptyjskie wyd. I. Ramelli (Mediolan: Bompiani, 2005), Bryn Mawr Classical Review 2007.11.13, w BMCR (po angielsku).

Czym jest hermetyzm?

Brian P. Copenhaver, Hermetica (Cambridge University Press, 1992), wstęp.

Wouter J. Hanegraaff, Esotericism and the Academy (Cambridge, 2012).

Christian H. Bull, The Tradition of Hermes Trismegistos (Brill, 2018).

Czytamy Poimandresa

Copenhaver, Hermetica (1992), CH I z komentarzem.

Kluczowe wersy powyżej to nasze przekłady robocze, sprawdzone z wydaniami krytycznymi, zob. Metoda → Cytaty.

Kim był Hermes Trismegistos?

Garth Fowden, The Egyptian Hermes (Cambridge, 1986).

Kevin van Bladel, The Arabic Hermes (Oxford, 2009).

Copenhaver, Hermetica (1992), wstęp.

Przewodnik

Alchemia operacyjna

The Hermeticum, sformułowanie własne: napisane dla tego serwisu, z praktyki, nie przekład tekstu źródłowego.

Kotwica pojęciowa: Tablica Szmaragdowa (oddzielenie, wzniesienie i powrót).

W Metodzie opisujemy, jak oznaczamy własne sformułowania.

Instrukcja dla<br>współczesnego hermety

The Hermeticum, sformułowanie własne: napisane dla tego serwisu, nie przekład tekstu źródłowego.

Postawa u podstaw za: CH I, XIII; Ogdoada i Enneada; odpowiedniości.

W Metodzie opisujemy, jak oddzielamy własne sformułowania od twierdzeń historycznych.

Współczesny hermeta

Brian P. Copenhaver, Hermetica (Cambridge UP, 1992): CH I, XIII; Asclepius.

Christian H. Bull, The Tradition of Hermes Trismegistus (Brill, 2018): o praktyce hermetycznej jako programie nauczania.

Garth Fowden, The Egyptian Hermes (Cambridge, 1986): o drodze Hermesa jako ścieżce stopniowanej.

Wouter J. Hanegraaff, Esotericism and the Academy (Cambridge UP, 2012): o zmyślonych rodowodach i sposobach ich weryfikacji.

Antoine Faivre, Access to Western Esotericism (SUNY, 1994): odpowiedniość, żywa natura, wyobraźnia, przemiana.

Sprawczość w epoce AI

Czy AI<br>zmyśla?

Kalai, A. T., Nachum, O., Vempala, S. S. i Zhang, E. (2025). Why Language Models Hallucinate. Preprint, arXiv:2509.04664.

Anthropic (2025). Tracing the thoughts of a large language model, 27 marca 2025: anthropic.com.

Sharma, M. i 18 innych (2023). Towards Understanding Sycophancy in Language Models. arXiv:2310.13548.

Ren, R. i 15 innych (2025). The MASK Benchmark: Disentangling Honesty From Accuracy in AI Systems. Preprint, arXiv:2503.03750.

Schoen, B. i 18 innych (2025). Stress Testing Deliberative Alignment for Anti-Scheming Training. Preprint, arXiv:2509.15541.

OpenAI (2025). GPT-5 System Card, 13 sierpnia 2025, tabela 8: PDF.

Walters, W. H. i Wilder, E. I. (2023). Fabrication and errors in the bibliographic citations generated by ChatGPT. Scientific Reports 13, 14045. doi:10.1038/s41598-023-41032-5.

Magesh, V. i 5 innych (2025). Hallucination-Free? Assessing the Reliability of Leading AI Legal Research Tools. Journal of Empirical Legal Studies 22(2), 216-242. doi:10.1111/jels.12413.

European Broadcasting Union i BBC (2025). News Integrity in AI Assistants, październik 2025: PDF.

Mata v. Avianca, Inc., 22-cv-1461 (S.D.N.Y.), Opinion and Order on Sanctions, 22 czerwca 2023: PDF, CourtListener.

Topaz, M. i in. (2026). Biomedical Reference Generation Remains Unreliable across 26 Large Language Models. Preprint, arXiv:2609.14988.

Parasuraman, R. i Riley, V. (1997). Humans and automation. Human Factors 39(2), 230-253. doi:10.1518/001872097778543886.

Wineburg, S. i McGrew, S. (2019). Lateral Reading and the Nature of Expertise. Teachers College Record 121(11), 1-40. doi:10.1177/016146811912101102.

Platon, Fajdros 274c-275b, przekład angielski H. N. Fowlera (Loeb Classical Library): Perseus. Casaubon (1614): zob. Ask for the date (po angielsku).

Dychotomia kontroli:<br>co zależy od Ciebie

W. A. Oldfather (przekład angielski), Epictetus, Loeb Classical Library, t. I (1925), t. II (1928): Encheiridion 1, Diatryby 1.1, 2.5; Wikisource.

P. E. Matheson (przekład angielski), Epictetus: The Discourses and Manual (Oksford: Clarendon Press, 1916), t. II, s. 213; Internet Archive.

George Long (przekład angielski), The Discourses of Epictetus (1877); Wikisource.

Elizabeth Carter (przekład angielski), All the Works of Epictetus (Londyn, 1758; druk dubliński z 1759), s. 387; Wikisource. Porównaj tekst w Internet Classics Archive oraz przekład T. W. Higginsona (wydanie nowe i poprawione, Nowy Jork: Thomas Nelson and Sons, 1890), Wikisource.

Tekst grecki: Epicteti Dissertationes, wyd. H. Schenkl (Lipsk: Teubner, 1916); Perseus. Cyceron, De finibus 3.22, przekład angielski H. Rackhama (Loeb, 1914); Internet Archive.

Margaret Graver, „Epictetus”, Stanford Encyclopedia of Philosophy (2008, wersja poprawiona 2025); plato.stanford.edu.

William B. Irvine, A Guide to the Good Life (Oxford University Press, 2009), rozdz. 5, od s. 85; rekord w Internet Archive (sprawdzone wyszukiwaniem w tekście; całości nie czytaliśmy).

Recenzja książki Irvine’a, Bryn Mawr Classical Review 2009.09.28.

Michael Tremblay (30 stycznia 2021) i Gregory Sadler (14 maja 2025), eseje w serwisie Modern Stoicism.

Quote Investigator, „Quote Origin: Serenity Prayer” (2019, aktualizacja 2025), relacja z ustaleń Freda R. Shapiro.

J. B. Rotter, Psychological Monographs 80(1), 1-28 (1966), doi:10.1037/h0092976 (sprawdzony rekord; tekst płatny).

M. E. L. Brown i współpracownicy, BMC Medical Education 22, 340 (2022), doi:10.1186/s12909-022-03391-x; A. MacLellan i N. Derakshan, Cognitive Therapy and Research 45(4), 730-744 (2021), doi:10.1007/s10608-020-10183-4 (tylko abstrakt; maszynopis autorski w Birkbeck).

G. R. S. Mead, Thrice-Greatest Hermes, t. II (Londyn, 1906), s. 89; Internet Archive.

Arkusz z dwiema kolumnami to nasz własny układ. Nie jest leczeniem i niczego terapeutycznego nie obiecuje.

Działanie<br>w niepewności

Nassim Nicholas Taleb, Fooled by Randomness (Texere, 2001); The Black Swan (Random House, 2007; wyd. 2, 2010); The Bed of Procrustes (Random House, 2010); Antifragile (Random House, 2012); Skin in the Game (Random House, 2018).

Random House, strona wydawcy o Antifragile: opis książki i fragment rozdziału 1, „Between Damocles and Hydra” (dostęp 31 października 2026).

Taleb, N. N. i Douady, R. (2013). Mathematical Definition, Mapping, and Detection of (Anti)Fragility. Quantitative Finance 13(11), 1677-1689, doi:10.1080/14697688.2013.800219; pierwsza wersja z sierpnia 2012, arXiv:1208.1189

Taleb, N. N. i Sandis, C. (2014). The Skin In The Game Heuristic for Protection Against Tail Events. Review of Behavioral Economics 1(1-2). arXiv:1308.0958

Taleb, N. N., Read, R., Douady, R., Norman, J. i Bar-Yam, Y. (2014). The Precautionary Principle (with Application to the Genetic Modification of Organisms). arXiv:1410.5787

Arystoteles, Polityka I.11: historia Talesa i pras do oliwy, przywołana w Antifragile.

Przeniesienie na pracę z AI i cztery ruchy to nasz układ.

Lęk przed AI w pracy

Gallup, sondaż Work and Education z 3-24 sierpnia 2026, raport z 15 września 2026; Gallup Panel, od 2023 do początku 2026 roku, raport z 9 września 2026.

Pew Research Center, sondaż wśród pracowników w USA, 7-13 października 2024, raport z 25 lutego 2025.

APA, sondaż Work in America 2023 (The Harris Poll, 17-27 kwietnia 2023): komunikat z 7 września 2023, za Newswise.

Termin: Johnson i Verdicchio, JASIST 68(9), 2017, doi:10.1002/asi.23867; Alsudays, Frontiers in Psychology 17, 2026, doi:10.3389/fpsyg.2026.1824525.

McNamara i Thornton, Cureus 17(9), 2025, doi:10.7759/cureus.93026; University of Florida, komunikat z 11 lutego 2026.

Niepewność zatrudnienia a zdrowie: De Witte, Pienaar i De Cuyper, Australian Psychologist 51(1), 2016, doi:10.1111/ap.12176; Kim i von dem Knesebeck, Int. Arch. Occup. Environ. Health 89, 2016, doi:10.1007/s00420-015-1107-1.

Prognozy: Frey i Osborne, dokument roboczy z 17 września 2013; Arntz, Gregory i Zierahn, OECD, 2016, doi:10.1787/5jlz9h56dvq7-en; Gmyrek i współpracownicy, MOP (ILO), Working Paper 140, 20 maja 2025, doi:10.54394/HETP0387.

Zmierzone skutki: Gimbel, Kinder, Kendall i Lee, The Budget Lab przy Yale, 1 października 2025; Brynjolfsson, Chandar i Chen, Stanford Digital Economy Lab, wersja poprawiona z 12 sierpnia 2026.

Mechanizmy: Lieberman i współpracownicy, Psychological Science 18(5), 2007, doi:10.1111/j.1467-9280.2007.01916.x; Gollwitzer i Sheeran, Adv. Exp. Soc. Psychol. 38, 2006, doi:10.1016/S0065-2601(06)38002-1; liczby ze streszczenia autorów.

Kiedy szukać pomocy: NHS; NIMH; skierowania w Polsce: pacjent.gov.pl. Telefony kryzysowe: 116sos.pl (116 123); Centrum Wsparcia (800 70 2222); 112 (Komisja Europejska); 988 Lifeline (USA); 9-8-8 (Kanada); NHS 111 (Anglia); Samaritans; Find A Helpline.

Teksty stoickie: Epiktet, Encheiridion 1, przekład angielski Elizabeth Carter (1758; druk z 1759), Wikisource; Marek Aureliusz, Rozmyślania 7.8, przekład angielski George’a Longa (1862), Wikisource.

Arkusz pięciu kroków to nasz własny układ. Nie jest leczeniem i niczego terapeutycznego nie obiecuje. Cytaty z angielskiego przełożyliśmy sami.

Odciążanie poznawcze:<br>czy AI ogłupia?

Risko, E. F. i Gilbert, S. J. (2016). Cognitive offloading. Trends in Cognitive Sciences 20(9), 676-688. doi:10.1016/j.tics.2016.07.002

Sparrow, B., Liu, J. i Wegner, D. M. (2011). Google effects on memory: cognitive consequences of having information at our fingertips. Science 333(6043), 776-778. doi:10.1126/science.1207745

Camerer, C. F. i in. (2018). Evaluating the replicability of social science experiments in Nature and Science between 2010 and 2015. Nature Human Behaviour 2, 637-644. doi:10.1038/s41562-018-0399-z. Raport z replikacji Sparrow i in. (tylko eksperyment 1): Open Science Framework.

Hesselmann, G. (2020). No conclusive evidence that difficult general knowledge questions cause a “Google Stroop effect”. A replication study. PeerJ 8, e10325. doi:10.7717/peerj.10325

Storm, B. C. i Stone, S. M. (2015). Saving-enhanced memory: the benefits of saving on the learning and remembering of new information. Psychological Science 26(2), 182-188. doi:10.1177/0956797614559285

Grinschgl, S., Papenmeier, F. i Meyerhoff, H. S. (2021). Consequences of cognitive offloading: boosting performance but diminishing memory. Quarterly Journal of Experimental Psychology 74(9), 1477-1496. doi:10.1177/17470218211008060

Gerlich, M. (2025). AI tools in society: impacts on cognitive offloading and the future of critical thinking. Societies 15(1), 6, opublikowany 3 stycznia 2025. doi:10.3390/soc15010006. Korekta: Societies 15(9), 252, 10 września 2025, doi:10.3390/soc15090252

Lee, H.-P., Sarkar, A., Tankelevitch, L., Drosos, I., Rintel, S., Banks, R. i Wilson, N. (2025). The impact of generative AI on critical thinking: self-reported reductions in cognitive effort and confidence effects from a survey of knowledge workers. CHI ’25, artykuł 1121. doi:10.1145/3706598.3713778

Kosmyna, N. i in. (2025). Your brain on ChatGPT: accumulation of cognitive debt when using an AI assistant for essay writing task. Preprint, bez recenzji: arXiv:2506.08872 (wersja 1 z 10 czerwca 2025; wersja 2 z 31 grudnia 2025). FAQ autorów: brainonllm.com. Komentarz: Stankovic, M., Hirche, E., Kollatzsch, S. i Doetsch, J. N., preprint: arXiv:2601.00856.

Bastani, H., Bastani, O., Sungu, A., Ge, H., Kabakcı, Ö. i Mariman, R. (2025). Generative AI without guardrails can harm learning: evidence from high school mathematics. PNAS 122(26), e2422633122. doi:10.1073/pnas.2422633122. Korekta: PNAS 122(34), e2518204122, 26 sierpnia 2025, doi:10.1073/pnas.2518204122 (dotyczy tylko afiliacji jednego z autorów).

Budzyń, K. i in. (2025). Endoscopist deskilling risk after exposure to artificial intelligence in colonoscopy: a multicentre, observational study. Lancet Gastroenterology & Hepatology 10(10), 896-903. doi:10.1016/S2468-1253(25)00133-5; streszczenie w PubMed. Korekta: Lancet Gastroenterology & Hepatology 10(11), e12, listopad 2025, doi:10.1016/S2468-1253(25)00294-8 (w analizie wieloczynnikowej w aneksie pominięto jedną zmienną; poprawione oszacowania dotyczą ekspozycji na AI i wieku pacjentów).

Shaw, S. D. i Nave, G. (2026). Thinking, fast, slow, and artificial: how AI is reshaping human reasoning and the rise of cognitive surrender. Preprint, bez recenzji, opublikowany w styczniu 2026. doi:10.31234/osf.io/yk25n_v1

Liu, G., Christian, B., Dumbalska, T., Bakker, M. A. i Dubey, R. (2026). AI assistance reduces persistence and hurts independent performance. Conference on Language Modeling (COLM 2026), opublikowany w OpenReview 8 lipca 2026; tekst także w arXiv:2604.04721 (wersja 1 z 6 kwietnia 2026, preprint; wersja 6 z 13 października 2026).

Slamecka, N. J. i Graf, P. (1978). The generation effect: delineation of a phenomenon. Journal of Experimental Psychology: Human Learning and Memory 4(6), 592-604. doi:10.1037/0278-7393.4.6.592

Bertsch, S., Pesta, B. J., Wiscott, R. i McDaniel, M. A. (2007). The generation effect: a meta-analytic review. Memory & Cognition 35(2), 201-210. doi:10.3758/BF03193441

Kornell, N., Hays, M. J. i Bjork, R. A. (2009). Unsuccessful retrieval attempts enhance subsequent learning. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition 35(4), 989-998. doi:10.1037/a0015729

Richland, L. E., Kornell, N. i Kao, L. S. (2009). The pretesting effect: do unsuccessful retrieval attempts enhance learning? Journal of Experimental Psychology: Applied 15(3), 243-257. doi:10.1037/a0016496

Roediger, H. L. i Karpicke, J. D. (2006). Test-enhanced learning: taking memory tests improves long-term retention. Psychological Science 17(3), 249-255. doi:10.1111/j.1467-9280.2006.01693.x

Platon, Fajdros 274c-275b, przekład angielski Harolda N. Fowlera, tekst w Perseus Digital Library. Data powstania, 370-355 p.n.e.: Harvey Yunis (Cambridge, 2011), według recenzji Christophera Moore’a w Bryn Mawr Classical Review 2012.07.55.

Modern Hermet (The Hermeticum, 2026), rozdział 8, Technologia (otwarty w całości): zdanie o delegacji ćwiczenia.

Ruch na ten tydzień to nasz własny układ. Nie jest terapią i nie obiecuje efektów terapeutycznych ani wzrostu produktywności.

Poczucie sprawczości:<br>co to jest i jak je zachować

Haggard, P. (2017). Sense of agency in the human brain. Nature Reviews Neuroscience 18, 196-207. doi:10.1038/nrn.2017.14

Moore, J. W. (2016). What is the sense of agency and why does it matter? Frontiers in Psychology 7, 1272. doi:10.3389/fpsyg.2016.01272

Gallagher, S. (2000). Philosophical conceptions of the self. Trends in Cognitive Sciences 4(1), 14-21. doi:10.1016/S1364-6613(99)01417-5

Haggard, P., Clark, S. i Kalogeras, J. (2002). Voluntary action and conscious awareness. Nature Neuroscience 5(4), 382-385. doi:10.1038/nn827

Suzuki, K. i trzech współautorów (2019). Intentional binding without intentional action. Psychological Science 30(6), 842-853. doi:10.1177/0956797619842191. Wynik przeciwny: Wiesing, M. i Zimmermann, E. (2024). Consciousness and Cognition 119, 103665. doi:10.1016/j.concog.2024.103665

Kong, G. i czterech współautorów (2024). No evidence in favor of the existence of „intentional” binding. JEP: Human Perception and Performance 50(6), 626-635. doi:10.1037/xhp0001204

Rotter, J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement. Psychological Monographs: General and Applied 80(1), 1-28. doi:10.1037/h0092976

Bandura, A. (1977). Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review 84(2), 191-215. doi:10.1037/0033-295X.84.2.191

Tapal, A. i trzech współautorów (2017). The Sense of Agency Scale. Frontiers in Psychology 8, 1552. doi:10.3389/fpsyg.2017.01552

Berberian, B. i trzech współautorów (2012). Automation technology and sense of control. PLoS ONE 7(3), e34075. doi:10.1371/journal.pone.0034075

Wen, W., Yamashita, A. i Asama, H. (2015). The sense of agency during continuous action. PLoS ONE 10(4), e0125226. doi:10.1371/journal.pone.0125226

Draxler, F. i sześciu współautorów (2024). The AI Ghostwriter Effect. ACM Transactions on Computer-Human Interaction 31(2). doi:10.1145/3637875

Copenhaver, B. P. (2019). Magic and the Dignity of Man. Harvard University Press. Library of Congress

Mead, G.R.S. (1906). Thrice-Greatest Hermes, t. II, s. 89 (Corpus Hermeticum IV, §8; u Meada IV (V), The Cup or Monad). Internet Archive

Sprawczość<br>w epoce AI

Modern Hermet (The Hermeticum, 2026), rozdział 8, Technologia (otwarty w całości), i rozdział 11, Sprawczość. Cytaty na tej stronie pochodzą z tych dwóch rozdziałów.

Parasuraman i Riley (1997) oraz Skitka i współpracownicy (1999) o automation bias, tak jak przywołuje ich rozdział 8.

Hofmann, S. G. i in. (2012). The efficacy of cognitive behavioral therapy: a review of meta-analyses. Cognitive Therapy and Research 36(5), 427-440. doi:10.1007/s10608-012-9476-1

Lieberman, M. D. i in. (2007). Putting feelings into words. Psychological Science 18(5), 421-428. doi:10.1111/j.1467-9280.2007.01916.x

Lally, P. i in. (2010). How are habits formed: modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology 40(6), 998-1009. doi:10.1002/ejsp.674

Brian P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge University Press, 1992): traktat IV, Poimandres i Asklepiusz.

Cztery ruchy to nasz układ. Nie są leczeniem i nie formułują twierdzeń terapeutycznych.

Zanim zapytasz AI

Jak korzystać z AI<br>i nie przestać myśleć

Modern Hermet (The Hermeticum, 2026), rozdział 8, Technologia (otwarty w całości): scena z dwiema ofertami, reguła cytowana na tej stronie, trzy warstwy delegowania i siedmiodniowa karta użycia AI.

N. Gillespie, S. Lockey, T. Ward, A. Macdade, G. Hassed, Trust, attitudes and use of artificial intelligence: A global study 2025 (The University of Melbourne i KPMG, 2025), s. 75-76 (ryc. 44) i 91, doi:10.26188/28822919.

J. Becker, N. Rush, E. Barnes, D. Rein (METR), „Measuring the Impact of Early-2025 AI on Experienced Open-Source Developer Productivity”, arXiv:2507.09089 (preprint, lipiec 2025); METR, „We are Changing our Developer Productivity Experiment Design”, 24 lutego 2026.

H. Bastani, O. Bastani, A. Sungu, H. Ge, Ö. Kabakcı, R. Mariman, „Generative AI without guardrails can harm learning: Evidence from high school mathematics”, PNAS 122(26), e2422633122 (2025), doi:10.1073/pnas.2422633122; pełny tekst w PubMed Central; korekta z sierpnia 2025 dotyczy tylko afiliacji jednego z autorów.

H.-P. Lee, A. Sarkar, L. Tankelevitch, I. Drosos, S. Rintel, R. Banks, N. Wilson, „The Impact of Generative AI on Critical Thinking: Self-Reported Reductions in Cognitive Effort and Confidence Effects From a Survey of Knowledge Workers”, CHI ’25, artykuł 1121 (2025), doi:10.1145/3706598.3713778.

N. Kosmyna i współpracownicy, „Your Brain on ChatGPT: Accumulation of Cognitive Debt when Using an AI Assistant for Essay Writing Task”, arXiv:2506.08872 (preprint; wersja 1 z 10 czerwca 2025, wersja 2 z 31 grudnia 2025).

P. M. Gollwitzer, P. Sheeran, „Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes”, Advances in Experimental Social Psychology 38 (2006), s. 69, doi:10.1016/S0065-2601(06)38002-1.

R. Parasuraman, V. Riley, „Humans and Automation: Use, Misuse, Disuse, Abuse”, Human Factors 39(2), 230-253 (1997), doi:10.1518/001872097778543886; artykuł przeglądowy, przywołuje go rozdział 8.

L. J. Skitka, K. L. Mosier, M. Burdick, „Does automation bias decision-making?”, International Journal of Human-Computer Studies 51(5), 991-1006 (1999), doi:10.1006/ijhc.1999.0252; przywołuje go rozdział 8.

Pięć pytań ułożyliśmy sami: Orientacja przed AI (The Hermeticum, 2026). Nie są terapią i nie składają obietnic terapeutycznych.

Poprawki

Poprawki

Historia zmian serwisu od 14 sierpnia do 29 października 2026, porównana wpis po wpisie; przy każdym wpisie podajemy źródło poprawki.

Jak manifestować

Jak manifestować<br>bez magii

G. Oettingen i D. Mayer (2002), The motivating function of thinking about the future: expectations versus fantasies, Journal of Personality and Social Psychology 83(5), 1198-1212. doi:10.1037/0022-3514.83.5.1198

R. F. Baumeister (1984), Choking under pressure, Journal of Personality and Social Psychology 46(3), 610-620. doi:10.1037/0022-3514.46.3.610

P. Lally i in. (2010), How are habits formed: modelling habit formation in the real world, European Journal of Social Psychology 40(6), 998-1009. doi:10.1002/ejsp.674

Brian P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge University Press, 1992): traktat IV, Poimandres i Asklepios.

A. J. Davis, The Great Harmonia, t. IV (Boston, 1855), s. 41, Internet Archive, najwcześniejsze sprawdzone przez nas użycie zwrotu w odniesieniu do życia i umysłu.

P. Mulford, Your Forces, and How to Use Them (Nowy Jork: F. J. Needham), t. I (maj 1886-maj 1887) i t. II (maj 1887-maj 1888), zwrot jako reguła myślenia.

W. W. Atkinson, Thought Vibration, or the Law of Attraction in the Thought World (Chicago, 1906).

W. D. Wattles, The Science of Getting Rich (Holyoke, Massachusetts: Elizabeth Towne, 1910), Project Gutenberg, książka, na której opiera się Sekret.

Carolyn Steber, ‘What is Reality Transurfing?’, Bustle, 12 maja 2025: bustle.com.

Pięć ruchów to nasz układ. Nie są leczeniem i nie formułują twierdzeń terapeutycznych.

Systemy współczesne

Alan Watts:<br>życie, idee, głosy AI

Alan Watts Org, prowadzona przez jego syna Marka Wattsa: Biography, Our story, Licensing and AI policy, Real Alan Watts Project (czytane 12 listopada 2026); udziela też licencji na jego nagrania.

Rekordy Biblioteki Kongresu, podlinkowane w osi czasu, oraz In My Own Way (Nowy Jork: Pantheon, 1972). Po polsku (rekord BN): Droga zen (Poznań: Rebis, 1997).

Alan Watts, The Way of Zen (Nowy Jork: Pantheon, 1957), wypożyczenie w Internet Archive; cytaty sprawdzone w przedruku Pelican, stąd bez stron. Cytaty w naszym przekładzie.

Wikipedia, Alan Watts, Buddhist Society (za: Robert Bluck, British Buddhism, 2006), Christmas Humphreys (za: Muriel Daw, The Middle Way, 2016), Her (2013 film) (czytane 12 listopada 2026): tylko tam, gdzie mówi o tym tekst.

Encyclopedia.com, hasła o Alanie Wattsie (Encyclopedia of World Biography; Encyclopedia of Occultism and Parapsychology).

The Kybalion (Chicago, 1908), rozdział II, Projekt Gutenberg #14209.

Jesse Barker, „‘Disembedded’ Buddhism in a Techno-Global Cosmology: The Case of Spike Jonze’s Film Her (2013)”, Journal of Global Buddhism 23(1), 2022, s. 1-16, doi.

Louis Nordstrom i Richard Pilgrim, „The Wayward Mysticism of Alan Watts”, Philosophy East and West 30(3), 1980, s. 381-401, doi.

The Stable, 29 lipca 2024, o „Alan Watts - The Awakening”.

Badania podlinkowane w tekście, przeczytane: Mai i współpracownicy, PLOS ONE 18(8), 2023; Barrington, Cooper i Farid, Scientific Reports 15, 2025; Wineburg i McGrew, Teachers College Record 121(11), 2019 (streszczenie).

Carl Jung i alchemia:<br>projekcja, Merkuriusz, dowody

Rekordy: Biblioteka Kongresu 1929, 1942, 1944, 1955-1957; Deutsche Nationalbibliothek 1946; Biblioteka Narodowa, wydania polskie 1993 i 1999. Tylko rekordy.

Streszczenia Collected Works na stronie IAAP: t. 12, 13, 14, 16 (czytane 12 listopada 2026); Junga cytujemy za nimi, w naszym przekładzie.

Daty Eranos: R. Bernardini, Jung a Eranos (Mediolan, 2011), spis treści; C. Wagner, rozprawa doktorska (Cambridge, 2018), abstrakt.

F. Lopes da Silveira, „Before the Golden Flower”, Journal of Analytical Psychology 70(2), 2025, abstrakt.

Rosarium philosophorum (Frankfurt: Cyriacus Jacobus, 1550), skan UW-Madison, domena publiczna.

Atwood 1850 (skan), Hitchcock 1857 (skan), Silberer 1914 (skan): tytuły i rekordy; u Silberera sprawdzona treść.

W. R. Newman, „The Problem of Alchemy”, The New Atlantis 44 (2015), PDF.

Principe i Newman, „Some Problems with the Historiography of Alchemy” (MIT Press, 2001, LoC), cytowane za G.-F. Călianem, Annual of Medieval Studies at CEU (2010), PDF; rozdziału nie czytaliśmy.

M. A. Zuber, Spiritual Alchemy: From Jacob Boehme to Mary Anne Atwood (Nowy Jork: Oxford University Press, 2021), abstrakt (czytany).

Czytane abstrakty: Roesler 2012, 2013; Frattaroli 2006; Lieberman i współpracownicy 2007.

Czy Transerfing jest hermetyczny?

B. P. Copenhaver, Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge University Press, 1992): CH I, IV, XI, XIII i Asclepius.

R. F. Baumeister (1984) oraz G. Oettingen i D. Mayer (2002), w ujęciu ze strony Siedem ruchów, razem z opisanymi tam granicami.

Vadim Zeland, Transerfing rzeczywistości, od 2004. Opis systemu jest nasz; książki są pod ochroną prawa autorskiego i nie są tu odtwarzane.

W serwisie: Transerfing, wpis główny; Pico della Mirandola; karta Provenance.

Uwaga: nie ma recenzowanych prac naukowych o Transerfingu. Powiedziane wprost, a nie zasłonięte wymyślonym autorytetem.

Czy to fizyka kwantowa?

Vadim Zeland, Трансерфинг реальности. Ступень I: Пространство вариантов, Sankt Petersburg: Wies, 2004 (rekord Rosyjskiej Biblioteki Państwowej).

H. Everett III, „‘Relative State’ Formulation of Quantum Mechanics”, Reviews of Modern Physics 29 (3), 1 lipca 1957, s. 454-462 (DOI); B. S. DeWitt, „Quantum mechanics and reality”, Physics Today 23 (9), wrzesień 1970, s. 30-35 (DOI).

Stanford Encyclopedia of Philosophy: L. Vaidman, „Many-Worlds Interpretation of Quantum Mechanics” (wersja z 17 czerwca 2026); J. Barrett, „Everettian Quantum Mechanics” (wersja z 20 czerwca 2023); H. Atmanspacher, „Quantum Approaches to Consciousness” (wersja z 13 maja 2024).

M. Schirber, „Quantum Milestones, 1957: Sprouting Parallel Universes”, Physics 18, 83, Amerykańskie Towarzystwo Fizyczne, 18 kwietnia 2025.

W. Moebs, S. J. Ling, J. Sanny, University Physics, t. 1-3 (Houston: OpenStax, 2016), otwarty podręcznik; sekcje podlinkowane w karcie. Przejścia indukowane: M. A. Jelaszewicz, „Квантовые переходы”, Wielka Encyklopedia Radziecka, wyd. 3.

N. N. Płużnikowa, „«Трансерфинг реальности» и магические практики в культуре”, Izwiestija WGPU nr 9 (63), 2011, s. 28-32 (CyberLeninka); cytowane s. 29 i 30.

V. J. Stenger, „Quantum Quackery”, Skeptical Inquirer 21 (1), 1997, s. 37-40 (online); F. Capra, The Tao of Physics, Berkeley: Shambhala, 1975 (Open Library).

P. N. Spotts, „How quantum physicists ‘review’ the ‘Bleep’ movie”, The Christian Science Monitor, 14 października 2004 (online).

Wyszukiwanie „transurfing” w PubMed, 3 listopada 2026: brak rekordów.

O deklarowanym wykształceniu autora: jego własne słowa w tygodniku „Sobiesiednik”, 23 września 2010 (kopia w archiwum), i na karcie autora w Eksmo; całość: Vadim Zeland: co da się ustalić.

Dusza i rozum

Opis jest nasz. Nie odtwarzamy tekstu, instrukcji ani ćwiczeń z książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Datowanie, rodowód i sprawa nienazwanych źródeł: Transerfing, czytany z uwagą.

Jak system stoi obok prawa przyciągania, stoicyzmu i terapii z badaniami: porównanie.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą w leczeniu lęku ani żadnego innego stanu.

Enneagram:<br>pochodzenie, twierdzenia, dowody

P. D. Ouspensky (Piotr Uspienski), In Search of the Miraculous (Nowy Jork 1949, LoC); strony wg wydania londyńskiego z 1950, Internet Archive. Krótkie cytaty w naszym przekładzie; prawa autorskie nieustalone.

A. J. Dell’Olio, „Arica”, World Religions and Spirituality Project (2021).

Sekretariat ds. Doktryny biskupów USA, projekt raportu (październik 2000); Watykan, Jezus Chrystus, dawca wody życia (2003, po angielsku); US Copyright Office, streszczenie sprawy Arica v. Palmer.

Tylko rekordy, książek nie czytaliśmy: Beesing i in. (1984), Riso (1987), Palmer (1988), Biblioteka Kongresu.

Ewagriusz, Praktikos 6 (przeł. ang. Luke Dysinger, domena publiczna); Kasjan, Instytuty V.1 (przeł. ang. Gibson, 1894); Grzegorz Wielki, Moralia XXXI.45.

R. V. Huggins, „The Enneagram’s False History and Occult Roots”, Bibliotheca Sacra 179 (2022): przeczytane streszczenie i początek.

Z wnętrza ruchu: Enneagram Institute, „The Traditional Enneagram”. Wikipedia, Enneagram of Personality, tylko tam, gdzie tekst to zaznacza. Dickson i Kelly, przegląd badań nad efektem Barnuma, Psychological Reports (1985).

C. Huffman, „Pythagoras”, i E. Priani, „Ramon Llull”, SEP; MacTutor, „Simon Stevin”.

Badania z linków w tekście, czytane streszczenia (PubMed „enneagram”, 24 rekordy, 12 listopada 2026); pierwsza piątka Koochera według streszczenia SCCAP.

Fala powodzenia

Opis jest nasz. Nie odtwarzamy tekstu, instrukcji ani ćwiczeń z książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Gdzie stoi pojęcie: Vadim Zeland, Трансерфинг реальности. Ступень I: Пространство вариантов (Petersburg: Wies, 2004), 206 s., ISBN 5-9573-0283-X (rekord Rosyjskiej Biblioteki Państwowej); rozdziały III „Волна удачи” i IV „Равновесие”, czytane we fragmencie wydawcy e-booka Трансерфинг реальности. Ступени I-III (IG Wies, w LitRes od 2023 roku), bez numerów stron; części rozdziału III wymienia też strona audiobooka w LitRes (IG Wies, w LitRes od 2008 roku).

Oficjalna strona Zelanda, „События и факты”, odczyt 2 listopada 2026: pierwsze fragmenty w internetowej rozsyłce w sierpniu 2003 roku.

Wydanie polskie: Vadim Zeland, Przestrzeń wariantów, przeł. Marcin Pracki, Warszawa: Wydawnictwo Hartigrama, 2009, 231 s., Transerfing rzeczywistości, t. 1 (rekord Biblioteki Narodowej). Wydanie angielskie: Reality Transurfing 1: The Space of Variations (O Books, 2008), ISBN 9781846941221 (rekord Open Library).

Ju. A. Kilis, „Популярность субъективизма”, Omskij naucznyj wiestnik nr 1 (125), 2014, s. 92-95, omawiany fragment na s. 92 (CyberLeninka).

T. Gilovich, R. Vallone, A. Tversky, „The hot hand in basketball: On the misperception of random sequences”, Cognitive Psychology 17 (3), 1985, s. 295-314, ankieta kibiców na s. 297, doi:10.1016/0010-0285(85)90010-6. J. B. Miller, A. Sanjurjo, „Surprised by the hot hand fallacy? A truth in the law of small numbers”, Econometrica 86 (6), 2018, s. 2019-2047, doi:10.3982/ECTA14943.

R. S. Nickerson, „Confirmation bias: A ubiquitous phenomenon in many guises”, Review of General Psychology 2 (2), 1998, s. 175-220, doi:10.1037/1089-2680.2.2.175.

R. A. Emmons, M. E. McCullough, „Counting blessings versus burdens: An experimental investigation of gratitude and subjective well-being in daily life”, Journal of Personality and Social Psychology 84 (2), 2003, s. 377-389, doi:10.1037/0022-3514.84.2.377. D. E. Davis i in., „Thankful for the little things: A meta-analysis of gratitude interventions”, Journal of Counseling Psychology 63 (1), 2016, s. 20-31, doi:10.1037/cou0000107.

Wyszukiwanie hasła „transurfing” w PubMed, 2 listopada 2026: brak wyników.

Datowanie, rodowód i sprawa nienazwanych źródeł: Transerfing, czytany z uwagą.

Jak system stoi obok prawa przyciągania, stoicyzmu i terapii z badaniami: porównanie.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą w leczeniu lęku ani żadnego innego stanu.

Frajling

Opis jest nasz. Nie odtwarzamy tekstu, instrukcji ani ćwiczeń z książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Datowanie, rodowód i sprawa nienazwanych źródeł: Transerfing, czytany z uwagą.

Jak system stoi obok prawa przyciągania, stoicyzmu i terapii z badaniami: porównanie.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą w leczeniu lęku ani żadnego innego stanu.

Human Design:<br>pochodzenie, źródła, dowody

Jovian Archive, wydawca nauk Ra Uru Hu: About Ra Uru Hu, About Human Design i strony podlinkowane w tekście (odczyt 12 listopada 2026; cytaty w naszym przekładzie).

Biblioteka Kongresu, LCCN 2004581231; rekord wzorcowy nazwy n2004069987.

USPTO, siedem rekordów TSDR podlinkowanych w tabeli, np. 88009411.

Wikipedia, Human Design, tylko dla daty książki z 1992 roku.

Nagroda Nobla z fizyki 2015, komunikat prasowy, omówienie popularne; Wikipedia, Neutrino oscillation.

Nie czytaliśmy, szczegóły z Wikipedii: Forer 1949 (doi; Barnum effect), Carlson 1985 (doi; Astrology and science).

Czytaliśmy abstrakty: Dickson i Kelly 1985 (doi), Lerner i współpracownicy 2015 (doi), Dunn i współpracownicy 2010 (PubMed).

PubMed, 12 listopada 2026: „Ra Uru Hu”, bodygraph: brak wyników.

Rave Life Sciences, „Preliminary Research on the Human Design System and Health”, bez daty, abstrakt (Scribd).

Starsze części: Open Library, Legge 1882, Wilhelm-Baynes 1950, The Serpent Power 1919; Deutsche Nationalbibliothek, Schönberger 1973; Sefaria, Sefer Jecira.

Hasła pomocnicze: NHGRI, Codon; NASA, Uran, Neptun, Pluton; Wikipedia, I Ching, Chakra (datowanie).

Intencja wewnętrzna i zewnętrzna

Opis jest nasz. Nie odtwarzamy tekstu, instrukcji ani ćwiczeń z książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Gdzie stoi termin: Vadim Zeland, Трансерфинг реальности. Ступень 2: Шелест утренних звезд (Petersburg: Wies, 2004), 211 s., ISBN 5-9573-0305-4 (rekord Rosyjskiej Biblioteki Państwowej); rozdział I „Намерение”, podrozdział „Внешнее намерение”, czytany we fragmencie wydawcy w LitRes, bez numerów stron. Stopień I i lista jego tematów: rekord 01002490071.

Wydanie polskie: Vadim Zeland, Szelest porannych gwiazd, przeł. Marcin Pracki, Hartigrama, Warszawa 2009, 237 s., ISBN 9788392523642 (rekord Biblioteki Narodowej). Wydanie angielskie: Reality Transurfing, Level II: A Rustle of Morning Stars, O Books, 2008, ISBN 9781846941313 (Open Library).

P. M. Gollwitzer, „Implementation intentions: Strong effects of simple plans”, American Psychologist 54 (1999), s. 493-503, doi:10.1037/0003-066X.54.7.493; kopia w repozytorium Uniwersytetu w Konstancji.

P. M. Gollwitzer, P. Sheeran, „Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes”, Advances in Experimental Social Psychology 38 (2006), s. 69-119, doi:10.1016/S0065-2601(06)38002-1; kopia w repozytorium Uniwersytetu w Konstancji.

G. Oettingen, D. Mayer, „The motivating function of thinking about the future: Expectations versus fantasies”, Journal of Personality and Social Psychology 83 (2002), s. 1198-1212, doi:10.1037/0022-3514.83.5.1198; streszczenie w PubMed.

G. Oettingen, H. Pak, K. Schnetter, „Self-regulation of goal setting: Turning free fantasies about the future into binding goals”, Journal of Personality and Social Psychology 80 (2001), s. 736-753, doi:10.1037/0022-3514.80.5.736; streszczenie w PubMed.

N. N. Płużnikowa, „«Трансерфинг реальности» и магические практики в культуре”, Izwiestija Wołgogradskogo gosudarstwiennogo piedagogiczeskogo uniwiersitieta nr 9 (63), 2011, s. 28-32 (CyberLeninka).

Wyszukiwanie hasła „transurfing” w PubMed, 1 listopada 2026: brak rekordów.

Datowanie, rodowód i sprawa nienazwanych źródeł: Transerfing, czytany z uwagą.

Jak system stoi obok prawa przyciągania, stoicyzmu i terapii z badaniami: porównanie.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą w leczeniu lęku ani żadnego innego stanu.

Joseph Murphy:<br>życie, książka, metoda

Joseph Murphy, The Power of Your Subconscious Mind (Englewood Cliffs: Prentice-Hall, 1963), rekord LoC, cytaty z późniejszego przedruku tekstu z 1963, w naszym przekładzie; wznowienia Tarcher 2010, Dover 2010 i Prentice Hall Press 2011.

Biblioteka Kongresu, rekord 46015776 (Wheels of Truth, Rochester: Church of Religious Science, 1946).

Deutsche Nationalbibliothek, rekord wzorcowy GND 115690107 (daty, Laguna Hills, emigracja w 1922).

Biblioteka Narodowa, Potęga podświadomości, Warszawa 1996 i późniejsze rekordy; Biblioteca Nacional de España, El poder de su mente subconsciente, 2000.

Divine Science Ministers Association, „Rev. Dr. Joseph Murphy”, biografia kościelna.

JMW Group (licencjobiorca spadkobierców Murphy’ego), biografia, 2014, w archiwum.

Wikipedia, Joseph Murphy (writer), Neville Goddard i Church of Divine Science, odczytane 10 listopada 2026; manifestu, książki Cantina (1987) i zaświadczenia z 1929 roku nie widzieliśmy.

Charles Coulombe, „Heretic of the week: Joseph Murphy”, Catholic Herald, 2019.

Badania podlinkowane w tekście: Psychological Science, 2009; Annual Review of Psychology, 2014; Health Psychology, 2015; Cognition, 2025; American Psychologist, 1998; Journal of Neuroscience, 2011; JEP: General, 2018; Advances in Experimental Social Psychology, 2006 (kopia w otwartym dostępie); European Review of Social Psychology, 2024 (kopia w otwartym dostępie); Scientific Reports, 2025. Czytaliśmy abstrakty, a metaanalizę z 2024 roku w całości.

Kapłanka Tafti

Vadim Zeland, Тафти жрица. Гуляние живьем в кинокартине (Petersburg: Wies, 2018), 239 s., ISBN 978-5-9573-2707-3: rekord Rosyjskiej Biblioteki Państwowej. Pierwszy rozdział czytany w próbce wydawcy obecnego wydania, s. 7; uwaga autora o kanałach jest w opisie na tej samej stronie.

Vadim Zeland, Жрица Итфат (Wies, 2018), 451 s., ISBN 978-5-9573-3075-2, rekord; О чем не сказала Тафти (Wies, 2019), ISBN 978-5-9573-3466-8, rekord; strony wydawcy: Kapłanka Itfat, O czym nie powiedziała Tafti i Kapłanka Tafti 2 (ta ostatnia także w kopii Internet Archive z 23 marca 2023). Początek Kapłanki Itfat czytany w próbkach wydawcy: s. 7 wydania rosyjskiego i s. 5 wydania angielskiego.

Vadim Zeland, wywiad o nowej książce Tafti i posłowie „Awatar Tafti”, Centrum Transerfingu (tserf.ru), w sieci najpóźniej 18 sierpnia 2019 (Internet Archive), odczytane 1 listopada 2026.

Wydania angielskie: strony wydawcy Tufti the Priestess. Live Stroll Through A Movie i Priestess Itfat; rok i tłumaczka według kart księgarni Labirint (1, 2).

Wydania hiszpańskie: rekordy Biblioteki Narodowej Hiszpanii dla Tafti, la sacerdotisa (2020, ISBN 978-84-17230-88-3), Lo que Tafti no dijo (2021, ISBN 978-84-123677-5-1) i La sacerdotisa Itfat (2023, ISBN 978-84-19619-20-4); nazwa wydawcy według hiszpańskiej bazy ISBN.

Wydania polskie: rekordy Biblioteki Narodowej dla Kapłanka Tafti: spacer w filmie (2022) i O czym nie powiedziała Tafti (2023).

J. Allen i M. Hill, „Egypt in the Third Intermediate Period (ca. 1070-664 B.C.)”, Heilbrunn Timeline of Art History, The Metropolitan Museum of Art, październik 2004, wersja poprawiona w marcu 2018.

Isis Temple, Digital Giza (Giza Project, Uniwersytet Harvarda), z datowaniem według Porter i Moss.

Coffin Set of the Chantress of Amun-Re Henettawy, The Metropolitan Museum of Art, 25.3.182-184, ok. 1000-945 p.n.e.

Hermann Ranke, Die ägyptischen Personennamen (Glückstadt: Augustin, 1935-1977), rekordy Niemieckiej Biblioteki Narodowej: t. 1 (1935), t. 2 (1952) i t. 3 (1977). Twierdzenie nie podaje egipskiej formy imienia, więc w spisie Rankego nie było czego szukać.

Stróż w drugim stopniu: N. N. Płużnikowa, „«Трансерфинг реальности» и магические практики в культуре”, Izwiestija WGPU 9 (63), 2011, s. 28-32 (CyberLeninka); na s. 29 odnotowuje, że w Шелест утренних звезд, drugim stopniu, Zeland podaje, iż techniki nie wymyślił sam, tylko przekazał mu ją stróż starożytnej wiedzy, który kiedyś ukazał mu się we śnie. Sam drugi stopień: Vadim Zeland, Трансерфинг реальности. Ступень 2: Шелест утренних звезд (Petersburg: Wies, 2004), 211 s., ISBN 5-9573-0305-4, rekord Rosyjskiej Biblioteki Państwowej.

Nie odtwarzamy tekstu z książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Kroniki akaszy:<br>pochodzenie, Cayce, dowody

Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899), s. 126-127, wydanie kolońskie; A. Nash, Central European Journal of Contemporary Religion 2 (2019), 109-124, w otwartym dostępie (jego datę 1881 dla Olcotta poprawiamy wyżej).

H. P. Bławatska, Isis Unveiled (Nowy Jork, 1877), t. 1, t. 2.

H. S. Olcott, A Buddhist Catechism: Kolombo 1881, skan; tekst poprawiony, przedmowa z 2 sierpnia 1882, Boston 1885, skan.

A. P. Sinnett, Esoteric Buddhism (Londyn, 1883), skan; The Theosophical Forum nr 29 (1891), skan; A. Besant, Karma (1895), skan; C. W. Leadbeater, Clairvoyance (1899), skan.

R. Steiner, Aus der Akasha-Chronik, GA 11, z notami wydawców o datach, PDF; przekład nasz.

Levi [H. Dowling], The Aquarian Gospel: 1908, LoC; czytane w wydaniu z 1911 roku, skan.

Klemens Aleksandryjski, Stromateis VI.4, przekład angielski W. Wilsona (1885), New Advent; Księga Malachiasza 3,16, King James Version, Project Gutenberg.

O Edgarze Cayce: K. M. Wehrstein, Psi Encyclopedia (SPR, 2019, aktualizacja 2026); Wikipedia, Hall of Records (czytane 12 listopada 2026); L. Dolphin, notatki z badania Sfinksa z 1978 roku (1999).

Forer 1949, rekord, liczby za Carrollem oraz Dicksonem i Kellym 1985; przeczytane streszczenia: Spanos 1991; Meyersburg 2009; Murphy 2023, replikacja Loftus i Pickrell 1995; Uniwersytet Wirginii, regresja hipnotyczna.

Tylko daty, bez lektury: Todeschi 1998, LoC; Howe 2009, LoC; Laszlo 2004, LoC; pełny tekst w archive.org, 13 listopada 2026.

Magia chaosu:<br>sigile, wiara, dowody

B.-C. Otto, „The Illuminates of Thanateros and the institutionalisation of religious individualisation”, w: Religious Individualisation (De Gruyter, 2019), s. 759-796, otwarty dostęp, doi, z archiwalnego PDF. Źródło dla lat 1972-1987 i dla nieczytanych przez nas Carrolla i Hine’a.

A. O. Spare, The Book of Pleasure (Londyn, 1913), LoC; krótkie cytaty w naszym przekładzie z transkrypcji. W USA domena publiczna (tabela Cornell: wydane za granicą przed 1931); w Wielkiej Brytanii chronione 70 lat po śmierci autora (gov.uk), czyli według naszych obliczeń do końca 2026 roku.

Tylko rekordy, nieczytane: Carroll, Liber Null & Psychonaut (1987, LoC); Sherwin, The Book of Results; Hine, Condensed Chaos, Prime Chaos.

V. M. Meletiadis, „‘Book Zero’ through the Years”, Aries 25:1 (2023), otwarty dostęp, doi; tylko abstrakt: The Book of Results 1979, 1980, 1981.

Wikipedia angielska, Chaos magic, Sigil, Austin Osman Spare (czytane 12 listopada 2026), tylko tam, gdzie tekst to zaznacza.

Sygnały i plany: Rogers i Milkman, 2016, tekst; Gollwitzer i Sheeran, 2006, abstrakt; Sheeran i in., 2024, abstrakt.

Tłumienie myśli: Wegner i in., 1987, abstrakt; metaanalizy 2001, 2020.

Jawne placebo: Kaptchuk i in., 2010, tekst; metaanaliza badań na zdrowych, 2023.

Rytuał i lęk: Karl i Fischer, 2018, abstrakt; Lang, Krátký i Xygalatas, 2022, tekst.

Brooks i in., 2016, wycofane (nota); wewnętrzny audyt J. Schroeder, OSF, 2024; Many Co-Authors 53, 82 (czytane 12 listopada 2026).

PubMed, magia chaosu i magia sigili, 12 listopada 2026: jeden artykuł historyczny.

Twierdzenie z sieci: YourTango, aktualizacja 28 stycznia 2023.

Napoleon Hill:<br>fakty, książka, metoda

N. Hill, The Law of Success (Ralston University Press, 1928), LoC, skan.

N. Hill, Think and Grow Rich (Ralston Society, 1937), LoC; druk z 1938 roku, transkrypcja; domena publiczna w USA według HathiTrust.

N. Hill, Outwitting the Devil (Sterling, 2011), LoC; recenzja w Publishers Weekly, 2011.

M. Novak, Gizmodo, 6 grudnia 2016: sprawy sądowe, Nasaw; jego gazet nie widzieliśmy.

Napoleon Hill Foundation, oś czasu, „Rich or Penniless?” (archiwum).

Wikipedia, Napoleon Hill, odczyt 12 listopada 2026: data urodzenia; autoryzowana biografia (1995) o pracy prawniczej.

P. Mulford, Your Forces (1887-1888), t. I, t. II.

Locke i Latham, American Psychologist, 2002, doi (pełny tekst).

Schweitzer, Ordóñez i Douma, 2004, doi; Ordóñez i współpracownicy, 2009, doi.

Gollwitzer i Sheeran, 2006, doi; Wang, Wang i Gai, 2021, doi; Oettingen i Mayer, 2002, doi.

Wood, Perunovic i Lee, 2009, doi; Hatzigeorgiadis i współpracownicy, 2011, doi; Vallerand i współpracownicy, 2010, doi. Badania: czytaliśmy streszczenia, chyba że zaznaczono inaczej.

Od czego zacząć

Rosyjskie pierwsze wydania i lata: rekordy katalogu Rosyjskiej Biblioteki Państwowej, m.in. Stopnia IV (2005), Stopni I-V w jednym tomie (2006), Вершитель реальности (2005) i części 1 Форум сновидений (2006), odczyt 2 listopada 2026; dane katalogowe grupy Wies z księgarń (Labirint) i tabela serii w rosyjskiej Wikipedii, której trzynastocyfrowe ISBN zawierają błędy cyfry kontrolnej.

Wydania angielskie: zapisy Open Library dla tomów O Books (2008 do 2011) i wydań zbiorczych z 2012, 2016 i 2021.

Wydania polskie: rekordy Biblioteki Narodowej dla tomów Hartigramy (2009 i 2010); dane wydawcy i księgarń dla przekładu Satja Juga (2024).

Nie odtwarzamy ani nie streszczamy treści książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Potencjał nadmiarowy

Opis jest nasz. Nie odtwarzamy tekstu, instrukcji ani ćwiczeń z książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Datowanie, rodowód i sprawa nienazwanych źródeł: Transerfing, czytany z uwagą.

Jak system stoi obok prawa przyciągania, stoicyzmu i terapii z badaniami: porównanie.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą w leczeniu lęku ani żadnego innego stanu.

Praca z cieniem:<br>Jung, pytania, dowody

C. G. Jung, Psychology and Religion (Yale, 1938, LoC), s. 93-94, 101 (czytane w dodruku z 1950, Internet Archive); krótki cytat w naszym przekładzie, tekst chroniony.

Jung, Aion (1951, LoC); streszczenia IAAP do Collected Works 9/II i 14 (książek nie czytaliśmy).

Jung, Psychological Types, przeł. H. G. Baynes (Londyn: Kegan Paul; Nowy Jork: Harcourt, 1923, LoC), s. 203, skan.

Tylko rekordy: Jung i inni, Man and His Symbols (1964); W. A. Miller, Make Friends with Your Shadow (1981); Bly 1986, 1988; Abrams i Zweig 1991; Illich 1981 (tekst); Shaheen 2024. Czytane: Alexandra Alter, New York Times, 30 maja 2024 (przedruk).

Google Trends, cały świat, pięć lat, odczyt 12 listopada 2026; PubMed „shadow work”, tego samego dnia: pięć rekordów.

Pisanie: Pennebaker i Beall 1986 (pełny tekst); Frattaroli 2006; Gerger i współpracownicy 2022; Sloan i współpracownicy 2018 (streszczenia).

Ruminacja i dystans (streszczenia): Nolen-Hoeksema 1991; Nolen-Hoeksema, Wisco i Lyubomirsky 2008; Watkins 2008; Kross i współpracownicy 2012; Kross i współpracownicy 2014.

Projekcja i współczucie wobec siebie (streszczenia): Newman, Duff i Baumeister 1997; Breines i Chen 2012; Han i Kim 2023.

William R. Newman, „The Problem of Alchemy”, The New Atlantis 44 (2015).

Listy pytań policzone 12 listopada 2026: BetterUp, Science of People, PureWow, Journal Buddies, 101 Planners.

Telefony kryzysowe: 116sos.pl (116 123); Centrum Wsparcia (800 70 2222); 112 (Komisja Europejska); 988 Lifeline (USA); 9-8-8 (Kanada); Samaritans; Find A Helpline; kiedy szukać pomocy: NIMH; czytane 12 listopada 2026.

Prawo przyciągania:<br>skąd się wzięło, co działa

A. J. Davis, The Great Harmonia, t. IV, The Reformer (Boston i Nowy Jork, 1855), s. 41, Internet Archive; w tym samym tomie cytat z Fouriera; przedruk z 1866, ta sama strona.

P. Mulford, Your Forces, and How to Use Them (Nowy Jork: F. J. Needham; copyright 1887 i 1888, druki z 1890), t. I (eseje z maja 1886-maja 1887, „The Law of Success”) i t. II (maj 1887-maj 1888, „Some Laws of Health and Beauty”).

W. W. Atkinson, Thought Vibration, or the Law of Attraction in the Thought World (Chicago: New Thought Publishing Co., copyright 1906), druk z 1908.

Three Initiates, The Kybalion (Chicago: Yogi Publication Society, copyright 1908), rozdz. I, Internet Archive.

W. D. Wattles, The Science of Getting Rich (Holyoke, Massachusetts: Elizabeth Towne, copyright 1 kwietnia 1910), Project Gutenberg.

N. Hill, The Law of Success in Sixteen Lessons (Meriden, Connecticut: Ralston University Press, copyright 1928), Internet Archive.

E. i J. Hicks, The Law of Attraction: The Basics of the Teachings of Abraham (Carlsbad: Hay House, 2006), Biblioteka Kongresu; R. Byrne, The Secret (Nowy Jork: Atria; Hillsboro: Beyond Words, 2006), Biblioteka Kongresu.

G. Oettingen i D. Mayer, Journal of Personality and Social Psychology 83 (2002), s. 1198-1212, DOI; H. B. Kappes i G. Oettingen, Journal of Experimental Social Psychology 47 (2011), s. 719-729, DOI, maszynopis przyjęty do druku.

L. B. Pham i S. E. Taylor, Personality and Social Psychology Bulletin 25 (1999), s. 250-260, DOI. Tylko abstrakt.

A. Hróbjartsson i P. C. Gøtzsche, New England Journal of Medicine 344 (2001), s. 1594-1602, DOI.

L. M. Dixon, M. J. Hornsey i N. Hartley, Personality and Social Psychology Bulletin 51 (2025; online 8 lipca 2023), s. 49-65, DOI. Tylko abstrakt.

J. V. Wood, W. Q. E. Perunovic i J. W. Lee, Psychological Science 20 (2009), s. 860-866, DOI. Tylko abstrakt. J. C. Yeung i V. M.-C. Lun, The Journal of Positive Psychology 16 (2021; online 2020), s. 492-502, DOI; omówienie: PsyPost, 4 lutego 2022.

P. M. Gollwitzer i P. Sheeran, Advances in Experimental Social Psychology 38 (2006), s. 69-119, DOI; G. Wang, Y. Wang i X. Gai, Frontiers in Psychology 12 (2021), 565202, DOI; WOOP: woopmylife.org.

Wikipedia, odczytane 10 listopada 2026: Law of attraction (New Thought) (przegląd; przypisanie Davisowi zwrotu z 1855, za Mitchem Horowitzem) i The Secret (film z 2006) (premiera w sieci, wydanie rozszerzone, wycięcie Hicks).

Przestrzeń wariantów

Opis jest nasz. Nie odtwarzamy tekstu, instrukcji ani ćwiczeń z książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Rozdział I Stopnia I czytany we fragmencie wydawcy w LitRes (e-book IG Wies, ISBN 978-5-9573-0645-0, bez numerów stron); oficjalna strona Zelanda, „События и факты”. Odczyt 3 listopada 2026.

H. Everett III, „«Relative State» Formulation of Quantum Mechanics”, Reviews of Modern Physics 29 (3), 1957, s. 454-462, doi:10.1103/RevModPhys.29.454; B. S. DeWitt, „Quantum mechanics and reality”, Physics Today 23 (9), 1970, s. 30-35, doi:10.1063/1.3022331; J. Barrett, „Everettian Quantum Mechanics”, i L. Vaidman, „Many-Worlds Interpretation of Quantum Mechanics”, Stanford Encyclopedia of Philosophy, aktualizacje z 2023 i 2026 roku, odczyt 3 listopada 2026.

Datowanie, rodowód i sprawa nienazwanych źródeł: Transerfing, czytany z uwagą.

Jak system stoi obok prawa przyciągania, stoicyzmu i terapii z badaniami: porównanie.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą w leczeniu lęku ani żadnego innego stanu.

Prąd wariantów

Opis jest nasz. Nie odtwarzamy tekstu, instrukcji ani ćwiczeń z książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Datowanie, rodowód i sprawa nienazwanych źródeł: Transerfing, czytany z uwagą.

Jak system stoi obok prawa przyciągania, stoicyzmu i terapii z badaniami: porównanie.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą w leczeniu lęku ani żadnego innego stanu.

Sekta czy zagrożenie?

N. N. Płużnikowa, „«Трансерфинг реальности» и магические практики в культуре” („Transerfing rzeczywistości” i praktyki magiczne w kulturze), Izwiestija WGPU 9 (63), 2011, s. 28-32, CyberLeninka, przeczytane w całości.

N. N. Jarasowa, „Оккультизм в современных психологических практиках”, referat na XXV Czytaniach Bożonarodzeniowych, sekcja „Sekty jako zjawisko antyhistoryczne”, Moskwa, 26 stycznia 2017, azbyka.ru, 30 sierpnia 2019.

Cytowane przez Płużnikową, nieprzeczytane: N. N. Preobrażenski i W. F. Preobrażenska, Анти-Зеланд, или На халяву и уксус сладкий (Rostów nad Donem: Feniks, 2007).

Odczyt 3 listopada 2026: zelands.ru, Centrum Transerfingu, regulamin trenerów, autoryzowani trenerzy, czarna lista, harmonogram tserf.ru.

Stopień I, rozdziały I-IV: fragment e-booka udostępniony przez wydawcę w LitRes.

O słowie „sekta” („cult”): R. Stark i W. S. Bainbridge, The Future of Religion (University of California Press, 1985), rekord; J. T. Richardson, „Definitions of Cult: From Sociological-Technical to Popular-Negative”, Review of Religious Research 34 (4), 1993, DOI; E. Barker, New Religious Movements: A Practical Introduction (HMSO, 1989), rekord, i „One person’s cult is another’s true religion”, The Guardian, 29 maja 2009; M. Introvigne, „Cults and Sects”, Encyclopedia of Religion (2005), Encyclopedia.com; INFORM, Is it a cult?, Is it harmful? i historia.

Do naszej własnej lektury, nie krytyka systemu: D. M. Wegner i in., JPSP 53 (1987), s. 5-13, DOI; S. C. Hayes i in., JCCP 64 (1996), s. 1152-1168, DOI; G. Oettingen i D. Mayer, JPSP 83 (2002), s. 1198-1212, DOI.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą dotyczącą żadnego stanu zdrowia. Nie przytaczamy tekstu książek Vadima Zelanda, chronionych prawem autorskim.

Slajdy

Opis jest nasz. Nie odtwarzamy tekstu, instrukcji ani ćwiczeń z książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Datowanie, rodowód i sprawa nienazwanych źródeł: Transerfing, czytany z uwagą.

Jak system stoi obok prawa przyciągania, stoicyzmu i terapii z badaniami: porównanie.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą w leczeniu lęku ani żadnego innego stanu.

Synchroniczność:<br>znaczenie, Jung, szanse

C. G. Jung i W. Pauli, Naturerklärung und Psyche (Zurych: Rascher, 1952, LoC); po angielsku The Interpretation of Nature and the Psyche (Nowy Jork: Pantheon, 1955, LoC). Strony wg wydania z 1955; tekst chroniony, krótkie cytaty w naszym przekładzie.

P. Kammerer, Das Gesetz der Serie (Stuttgart i Berlin, 1919), DNB, Internet Archive (Public Domain Mark); daty: GND. A. Schopenhauer, Parerga und Paralipomena (Berlin, 1851), Internet Archive, tylko rekord.

Listy Pauliego i Junga: Springer 1992 (LoC); Atom and Archetype, Princeton 2001 (LoC). Tylko rekordy.

P. Diaconis i F. Mosteller, JASA 84(408), 1989, 853-861, doi, PDF.

Czytane abstrakty: R. Falk, Am. J. Psychol. 102(4), 1989, rekord (wynik za Diaconisem i Mostellerem); Johansen i Osman, 2015, doi; Rodríguez-Ferreiro i współpracownicy, 2025, doi; Russo-Netzer i Icekson, 2023, doi; Nickerson, 1998, doi.

Feedy i czatboty: TikTok Newsroom, „How TikTok recommends videos #ForYou”, 18 czerwca 2020; B. Zimmer, „»Frequency illusion« in the OED”, Language Log, 2019 (Zwicky, 7 sierpnia 2005); M. Sharma i 18 innych, 2023, arXiv:2310.13548.

NIMH, „Understanding Psychosis”, czytane 12 listopada 2026; telefony kryzysowe jak na naszej stronie o lęku przed AI.

C. G. Jung, Dream Analysis, red. W. McGuire (Princeton, 1984, LoC), s. 44-45 i 417, cytowane za J. Cambrayem, IAAP; R. T. Carroll, Skeptic’s Dictionary (2015): odczytanie sceptyczne, synchroniczność jako apofenia.

Systemy współczesne:<br>od Hermetica do praktyki

Asclepius, rozdział 6; Kim był Hermes Trismegistos?: ok. 100-300 n.e.; Ask for the date (po angielsku): karty z datami.

Marsilio Ficino: łaciński przekład traktatów I-XIV, kwiecień 1463, druk 1471.

Quimby: Wikipedia (Poyen około 1836, Collyer 1841); Encyclopedia.com (mind cure, „później znane jako New Thought”).

Kybalion: Chicago, 1908; Atkinson przypisał go sobie w 1912.

Prawo przyciągania: A. J. Davis, The Great Harmonia IV (1855), s. 41, przedruk z 1866; P. Mulford, Your Forces, I (1886-1887), II (1887-1888); Wikipedia; Sekret (2006): Wikipedia.

Neville Goddard: Wikipedia: 1905-1972; wykłady od 1938; zaświadczenie z 1929 roku podpisane „Abdoullah” (tego nie widzieliśmy).

Prawo założenia (po angielsku): zwrot w The Power of Awareness (1952); tag na TikToku ze 123,6 mln wyświetleń 20 października 2021 (Internet Archive).

Transerfing i Neville Goddard: Neville dwa razy cytuje Hermetica Scotta (1924) w Awakened Imagination (1954); nic nie wskazuje, że Zeland z niego czerpał.

Vadim Zeland i Kapłanka Tafti: Petersburg, 2004; Tafti, 2018 (Rosyjska Biblioteka Państwowa).

WOOP: woopmylife.org (Oettingen); plany jeśli-to: Gollwitzer i Sheeran 2006, 94 testy, d = 0,65.

Sprawczość w epoce AI: praktyka i jej granice.

Transerfing i Kybalion

Philip Deslippe (red.), The Kybalion: The Definitive Edition (2011): argumenty za autorstwem Atkinsona i kontekst New Thought.

W. W. Atkinson, Thought Vibration, or the Law of Attraction in the Thought World (Chicago, 1906).

Vadim Zeland, Transerfing rzeczywistości, od 2004. Opis systemu jest nasz; książki są pod ochroną prawa autorskiego i nie są tu odtwarzane.

W serwisie: Kybalion, czytany ostrożnie; Transerfing, wpis główny; metoda: Provenance.

Uwaga: nie ma recenzowanych prac naukowych o Transerfingu. Powiedziane wprost, a nie zasłonięte wymyślonym autorytetem.

Transerfing rzeczywistości,<br>tom po tomie

Katalog Rosyjskiej Biblioteki Państwowej, rekordy pierwszych wydań pięciu stopni (Petersburg: Wies, 2004-2005): Stopień I (ISBN 5-9573-0283-X), Stopień II (5-9573-0305-4), Stopień III (5-9573-0306-2), Stopień IV (5-9573-0542-1) i Stopień V (5-9573-0543-X; drugi rekord z 2005 roku); odczyt 2 listopada 2026.

Ten sam katalog, inne wydania: jednotomowe Трансерфинг реальности: ступень I-V (Wies i Glazgora, 2006, 848 s.; rekord); Вершитель реальности (Moskwa: AST i Astrel, 2005, 255 s.; rekord) i jego wydanie z 2008 roku z podtytułem „nowy stopień” (rekord); Форум сновидений, część 1 (Wies, 2006, 277 s.; rekord) i Форум сновидений-2 (Wies, 2008, 432 s.; rekord); Практический курс трансерфинга за 78 дней (Wies, 2008, 193 s.; rekord); Тафти жрица (Wies, 2018; rekord).

Wydania polskie, Biblioteka Narodowa: seria Hartigramy w przekładzie Marcina Prackiego, tomy 1, 2, 3 i 4 (2009), 5 i 6 (2010), 7 i 8 (2012) oraz 9 (2013); przekład Ludmiły Walczak w wydawnictwie Satja Juga, tomy 1 i 2 (2024); Kapłanka Tafti: spacer w filmie (Raw Retreats Polska, 2022, bez numeru tomu; jako tom 10 cyklu liczy ją lubimyczytac.pl).

Wydania angielskie O Books (John Hunt Publishing) w Open Library: Reality Transurfing 1: The Space of Variations (2008, ISBN 9781846941221), 2: A Rustle of Morning Stars (2008, ISBN 9781846941313), 3 (2009, ISBN 9781846941320), 4 (2011, ISBN 9781846946615) i 5 (2011, ISBN 9781846946608); podtytuły tomów 3-5 według listy serii w opisie wydawcy w serwisie OverDrive (tom 4, tom 5). Reality Transurfing: Steps I-V: Open Library, wydania z 2012, 2016 i 2021 roku; dla pierwszego z nich, ISBN 9785957328803, Goodreads i Amazon podają e-book wydany 21 listopada 2014; wydania z 2016 i 2021 roku ma też Google Books; Transurfing in 78 Days (Wies, 2018): Open Library.

Wydania hiszpańskie, Biblioteca Nacional de España: Ediciones Obelisco, tomos I (2010), II i III (2011), IV i V (2013).

Oficjalna strona Vadima Zelanda, „События и факты” (wydarzenia i fakty), odczyt 2 listopada 2026: rękopisy z 2003 i 2004 roku, pierwsze wydanie z maja 2004, dwa tomy Яблоки падают в небо z kwietnia 2005 i późniejsze książki według lat. To kalendarium samego autora, nie niezależna relacja.

Wywiad z Vadimem Zelandem o książce Tafti, Centrum Transerfingu (tserf.ru), odczyt 2 listopada 2026: Transerfing jako szkoła podstawowa, Tafti jako wyższa, i rada, by najpierw opanować podstawy. Stopień II, rozdział I: próbka wydawcy w LitRes.

O twierdzeniu rodowodowym i jego datowaniu: Transerfing rzeczywistości: wpis główny.

Ta sama niefalsyfikowalna konstrukcja rodowodu, rok 1908: Kybalion. Użyta tu metoda: Provenance.

Uwaga: nie ma recenzowanych prac naukowych o tej serii. Powiedziane wprost, a nie zasłonięte wymyślonym autorytetem.

Transerfing rzeczywistości:<br>czytaj ostrożnie

Vadim Zeland, Transerfing rzeczywistości / Трансерфинг реальности, wielotomowy, od 2004; tom 1 Przestrzeń wariantów. Książki są źródłem pierwotnym dla każdego twierdzenia o własnej treści i o własnym pochodzeniu.

W. W. Atkinson, Thought Vibration, or the Law of Attraction in the Thought World (Chicago, 1906): nurt New Thought, z którego wywodzi się ta rodzina idei.

Ten sam wzorzec sto lat wcześniej: Kybalion, oraz użyta tu metoda: Provenance.

Uwaga o literaturze naukowej: nie ma recenzowanych prac akademickich o Transerfingu. Ten brak jest tu wypowiedziany, a nie zasłonięty wymyślonym autorytetem; sam w sobie jest faktem o statusie książki.

Transerfing:<br>pojęcia

Vadim Zeland, Transerfing rzeczywistości, od 2004. Opisy pojęć są nasze i podane na poziomie tego, co dana idea twierdzi; książki są pod ochroną prawa autorskiego i nie są tu odtwarzane.

W. W. Atkinson, Thought Vibration, or the Law of Attraction in the Thought World (Chicago, 1906): rodowód tej rodziny idei w nurcie New Thought.

Powiązane na tym serwisie: wpis główny, tom po tomie, Kybalion oraz metoda: Provenance.

Uwaga: nie ma recenzowanych prac naukowych o tym systemie. Powiedziane wprost, a nie zasłonięte wymyślonym autorytetem.

Transerfing<br>i Neville Goddard

Neville, Feeling Is the Secret (1944), Out of This World (1949), The Power of Awareness (1952; wydanie poprawione 1992), Awakened Imagination (1954), The Law and the Promise (1961): Internet Archive. Status praw autorskich nie jest rozstrzygnięty; streszczamy własnymi słowami.

Walter Scott (red. i przekł.), Hermetica, t. I (Oxford: Clarendon Press, 1924), Libellus I §6 i XII §12-14: Internet Archive.

„Neville Goddard”, Wikipedia, odczytane 10 listopada 2026: daty; Joseph Murphy; zaświadczenie z 1929 roku z przypisem do San Francisco Call Bulletin (tego nie widzieliśmy).

Vadim Zeland, Stopień I (Wies, 2004), Rosyjska Biblioteka Państwowa; Stopień II (Wies, 2004), rekord; Тафти жрица (Wies, 2018), rekord; 2003: zelands.ru. Pod ochroną prawa autorskiego; nie odtwarzamy.

Brak wyników, 10 listopada 2026: zelands.ru, „Годдард”, „Невилл”; zelands.com, „Goddard”.

N. N. Płużnikowa, Izvestiya VGPU 9 (63), 2011, s. 28-32: CyberLeninka; s. 29: stróż dawnej wiedzy w Stopniu II.

Nekrolog Margaret Runyan Castanedy, Bangor Daily News, 31 stycznia 2012.

L. B. Pham i S. E. Taylor, Personality and Social Psychology Bulletin 25 (2), 1999, s. 250-260, DOI (abstrakt); S. E. Taylor, „Envisioning the future and self-regulation”, w: M. Bar (red.), Predictions in the Brain (Oxford University Press, 2011), maszynopis.

G. Oettingen i D. Mayer, Journal of Personality and Social Psychology 83 (5), 2002, s. 1198-1212, DOI, PubMed.

H. B. Kappes i G. Oettingen, Journal of Experimental Social Psychology 47 (4), 2011, s. 719-729, DOI, maszynopis w repozytorium LSE.

P. M. Gollwitzer i P. Sheeran, Advances in Experimental Social Psychology 38 (2006), s. 69-119, Uniwersytet w Konstancji.

Transerfing<br>na tle sąsiadów

Porównania i analiza są nasze. Nie odtwarzamy tekstu żadnego z omawianych dzieł.

A. J. Davis, The Great Harmonia, t. IV (Boston, 1855), s. 41, Internet Archive, najwcześniejsze sprawdzone przez nas użycie zwrotu w odniesieniu do życia i umysłu.

W. W. Atkinson, Thought Vibration, or the Law of Attraction in the Thought World (Chicago, 1906): wspólny przodek kilku wierszy tabeli.

W. D. Wattles, The Science of Getting Rich (Holyoke, Massachusetts: Elizabeth Towne, 1910), Project Gutenberg, książka, na której opiera się Sekret.

Na tym serwisie: Transerfing, pojęcia, Kybalion, karty rodowodu.

Terapia akceptacji i zaangażowania jest tu wymieniona jako praktyka kliniczna o udokumentowanej skuteczności; po literaturę badawczą należy sięgnąć do źródeł klinicznych, a nie do tej strony, która nie formułuje żadnych twierdzeń terapeutycznych.

Transerfing<br>w praktyce

Przełożenia praktyczne są naszą syntezą tego, co wynika z użytecznych pojęć systemu. Nie odtwarzamy instrukcji, ćwiczeń ani tekstu z książek Zelanda; książki są pod ochroną prawa autorskiego.

Pojęcie po pojęciu, z granicami: pojęcia. Datowanie i rodowód: wpis główny.

Gdzie to stoi wobec sąsiednich systemów, w tym jednego z dowodami klinicznymi: porównanie.

Czy wdzięczność podtrzymuje dobrą passę, omawia osobny wpis: fala powodzenia.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą w leczeniu lęku ani żadnego innego stanu.

Vadim Zeland

Katalog Rosyjskiej Biblioteki Państwowej, rekord 01002490071: Vadim Zeland, Трансерфинг реальности. Ступень 1: Пространство вариантов (Sankt Petersburg: Весь, 2004), 206 s., ISBN 5-9573-0283-X, czyli pierwszy tom; odczyt 1 listopada 2026.

Karta autora u rosyjskiego wydawcy Eksmo, odczyt 1 listopada 2026, oraz „Что такое трансерфинг?”, „Sobiesiednik”, 23 września 2010 (kopia w archiwum): źródło formuły o fizyce kwantowej, którą oba źródła podają jako jego własne słowa. Żadne z nich nie jest niezależnym dziennikarstwem.

N. Arapowa, „С головой дружим”, „Kommiersant-Ural” nr 216, 23 listopada 2007 (tekst w serwisie kommersant.ru): najwcześniejszy datowany tekst prasowy, jaki znaleźliśmy, w którym publicznie podano w wątpliwość istnienie autora.

„Komsomolska Prawda”, 19 kwietnia 2010 (tekst w serwisie kp.ru): źródło liczby trzech milionów; ogłoszenie o nowej książce z Eksmo, nie wywiad.

Zapytania do OpenAlex o autora i prace, sprawdzone 27 września 2026 i ponownie 1 listopada 2026: dwa rekordy autorskie, dla zapisu łacińskiego i dla cyrylicy, przy każdym jedna praca (wpis z 2006 roku i bułgarski rekord biblioteczny z 2013 roku); zero fizyki, zero afiliacji. eLIBRARY.ru i Scopus wymagają kont, których nie mamy, i nie zostały sprawdzone.

Sprawa arbitrażowa nr А40-118245/10-27-1034, cytowana z drugiej ręki za przypisami rosyjskiej Wikipedii. Nie czytaliśmy akt.

zelands.ru, strona, która przedstawia się jako jego oficjalna, odczyt 1 listopada 2026: wydania drukowane liczone od 2004 roku, brak publicznych wystąpień; pierwsze fragmenty w internetowej rozsyłce w sierpniu 2003 roku („События и факты”); wywiady w formie pisemnych pytań i odpowiedzi („Интервью автора”); ośrodek szkoleniowy działający z jego udziałem („Трансерфинг Центр”).

Redakcja LitRes, „Вадим Зеланд: о новых техниках Трансерфинга, сходстве с Пелевиным и эволюции концепции”, magazyn LitRes, 26 listopada 2024 (tekst w serwisie litres.com): pytania czytelników z odpowiedziami podanymi jako jego, opublikowane przez księgarnię, gdy sprzedawała na wyłączność jego nową książkę; odczyt 1 listopada 2026.

tserf.ru, strona Centrum Transerfingu, które sprzedaje kursy online i podaje, że powstało w 2006 roku przy udziale i wsparciu Zelanda; na okładce jego filmu „Кто такой Вадим Зеланд? Об авторе Трансерфинга реальности” (YouTube) jest człowiek w ciemnych okularach. Odczyt 1 listopada 2026.

„South China Morning Post”, artykuł w serwisie gazety, którego tytuł mówi o życzliwych miejscowych wyciągających z ukrycia stroniącego od ludzi autora transerfingu; podajemy go, żeby go nie ukrywać. Serwis odmówił nam dostępu 1 listopada 2026, więc tekstu ani jego daty nie widzieliśmy.

Angielska Wikipedia, Articles for deletion: Vadim Zeland, dyskusja zamknięta usunięciem hasła 13 października 2018; rosyjska Wikipedia przekierowuje „Вадим Зеланд” do hasła o Transerfingu rzeczywistości. Oba sprawdzone 1 listopada 2026.

Nie odtwarzamy tekstu z książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego. Nic tutaj nie jest zarzutem wobec żyjącej osoby; to zestawienie tego, co dostępne źródła potwierdzają, a czego nie.

Wahadła

Opis jest nasz. Nie odtwarzamy tekstu, instrukcji ani ćwiczeń z książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Gdzie stoi pojęcie: Vadim Zeland, Трансерфинг реальности. Ступень I: Пространство вариантов (Petersburg: Wies, 2004), 206 s., ISBN 5-9573-0283-X (rekord Rosyjskiej Biblioteki Państwowej); rozdział II „Маятники”, czytany we fragmencie wydawcy w LitRes (e-book IG Wies), bez numerów stron.

Wydanie polskie: Vadim Zeland, Przestrzeń wariantów, przeł. Marcin Pracki, Wydawnictwo Hartigrama, Warszawa 2009, 231 s., ISBN 978-83-925236-3-5 (rekord Biblioteki Narodowej). Wydanie angielskie: Reality Transurfing 1: The Space of Variations, O Books, 2008, ISBN 9781846941221 (Open Library).

Victor Hugo, La Légende des siècles, seria pierwsza (Paryż: Hetzel, 1859), t. I, s. 122 („Le Jour des rois”) i t. II, s. 12 („Les conseillers probes et libres”), tekst i skany w Wikiźródłach (francuskich).

Éliphas Lévi, Le Grand Arcane ou l’occultisme dévoilé (Paryż: Chamuel, 1898), s. 255 i 263 (skan w Internet Archive, opisany tam datą 1912, choć strona tytułowa to wydanie Chamuela z 1898 roku). René Guénon, Initiation et réalisation spirituelle (Paryż: Éditions traditionnelles, 1952), rozdział VI „Influences spirituelles et «égrégores»”, s. 60, czytany w wydaniu cyfrowym Les Classiques des sciences sociales z 2015 roku, które podaje w nawiasach kwadratowych paginację z 1952 roku.

S. E. Asch, „Opinions and social pressure”, Scientific American 193 (5), 1955, s. 31-35, doi:10.1038/scientificamerican1155-31; „Studies of independence and conformity: I. A minority of one against a unanimous majority”, Psychological Monographs 70 (9), 1956, s. 1-70, doi:10.1037/h0093718. A. Franzen, S. Mader, „The power of social influence: A replication and extension of the Asch experiment”, PLOS ONE 18 (11), 2023, e0294325, doi:10.1371/journal.pone.0294325.

I. L. Janis, Victims of Groupthink (Boston: Houghton Mifflin, 1972) i Groupthink: Psychological Studies of Policy Decisions and Fiascoes (Boston: Houghton Mifflin, 1982), egzemplarze do wypożyczenia w Internet Archive (1972, 1982). J. K. Esser, „Alive and well after 25 years: A review of groupthink research”, s. 116-141, doi:10.1006/obhd.1998.2758; R. M. Kramer, „Revisiting the Bay of Pigs and Vietnam decisions 25 years later”, s. 236-271, doi:10.1006/obhd.1998.2762; S. R. Fuller, R. J. Aldag, „Organizational Tonypandy”, s. 163-184, doi:10.1006/obhd.1998.2760; wszystkie trzy w Organizational Behavior and Human Decision Processes 73 (2-3), 1998.

C. E. Robertson i in., „Negativity drives online news consumption”, Nature Human Behaviour 7, 2023, s. 812-822, doi:10.1038/s41562-023-01538-4. N. N. Płużnikowa, „«Трансерфинг реальности» и магические практики в культуре”, Izwiestija Wołgogradskogo gosudarstwiennogo piedagogiczeskogo uniwiersitieta nr 9 (63), 2011, s. 28-32 (CyberLeninka).

Datowanie, rodowód i sprawa nienazwanych źródeł: Transerfing, czytany z uwagą.

Jak system stoi obok prawa przyciągania, stoicyzmu i terapii z badaniami: porównanie.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą w leczeniu lęku ani żadnego innego stanu.

Warkocz Tafti

Vadim Zeland, Тафти жрица. Гуляние живьем в кинокартине (Wies, Petersburg, 2018; rekord Rosyjskiej Biblioteki Państwowej; spis treści w próbce wydawcy, pierwsze rozdziały we fragmencie w LitRes); po polsku Kapłanka Tafti: spacer w filmie, przeł. Marcin Pracki (Raw Retreats Polska, Czułów, 2022; rekord Biblioteki Narodowej); po angielsku Tufti the Priestess. Live Stroll Through A Movie, przeł. Joanna Dobson (Wies; oficjalna strona autora, z pierwszymi rozdziałami w sieci). Tom towarzyszący: О чем не сказала Тафти (Wies, 2019; rekord Rosyjskiej Biblioteki Państwowej; s. 49-64 w próbce wydawcy, pierwszy rozdział, o warkoczu, we fragmencie w LitRes), po polsku O czym nie powiedziała Tafti (Raw Retreats Polska, 2023; rekord Biblioteki Narodowej). Opis jest nasz; nie odtwarzamy tekstu, instrukcji ani ćwiczeń z tych książek, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Vadim Zeland, wywiad o nowej książce Tafti na stronie Centrum Transerfingu: tserf.ru; kopia w Internet Archive z 18 sierpnia 2019.

Kiedy ukazało się wydanie angielskie: Amazon podaje dla wydania z ISBN 978-5-9573-3472-9 datę wydania 12 listopada 2018; kopie strony autora w Internet Archive z 9 lutego 2019 (bez Tafti) i z 7 marca 2019 (Tufti the Priestess. Live Stroll Through A Movie z linkiem do zakupu tego wydania); księgarnia Labirint datuje wydanie Wies z ISBN 978-5-9573-3529-0 na 2020 rok.

Zamiar zewnętrzny: Vadim Zeland, Трансерфинг реальности. Ступень II: Шелест утренних звезд (Transerfing rzeczywistości, stopień II; Wies, Petersburg, 2004; rekord Rosyjskiej Biblioteki Państwowej), rozdział I, podrozdział „Внешнее намерение” (zamiar zewnętrzny), we fragmencie w LitRes.

Relacje czytelników, użyte tylko do sprawdzenia, w czym opisy są zgodne, m.in. omówienie lekcja po lekcji na note.com (26 lutego 2026), które samo zaznacza, że jest interpretacją.

M. A. Killingsworth i D. T. Gilbert (2010), A wandering mind is an unhappy mind, Science 330(6006), 932. doi:10.1126/science.1192439; PubMed.

G. Oettingen i D. Mayer (2002), The motivating function of thinking about the future: expectations versus fantasies, Journal of Personality and Social Psychology 83(5), 1198-1212. doi:10.1037/0022-3514.83.5.1198

L. B. Pham i S. E. Taylor (1999), From thought to action: effects of process- versus outcome-based mental simulations on performance, Personality and Social Psychology Bulletin 25(2), 250-260. doi:10.1177/0146167299025002010

W. L. Gregory, R. B. Cialdini i K. M. Carpenter (1982), Self-relevant scenarios as mediators of likelihood estimates and compliance: does imagining make it so?, Journal of Personality and Social Psychology 43(1), 89-99. doi:10.1037/0022-3514.43.1.89

P. M. Gollwitzer i P. Sheeran (2006), Implementation intentions and goal achievement: a meta-analysis of effects and processes, Advances in Experimental Social Psychology 38, 69-119. doi:10.1016/S0065-2601(06)38002-1

Carolyn Steber, ‘What is Reality Transurfing?’, Bustle, 12 maja 2025: bustle.com. Artykuł nie wspomina warkocza.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą dotyczącą żadnego stanu zdrowia.

Ważność

Opis jest nasz. Nie odtwarzamy tekstu, instrukcji ani ćwiczeń z książek Vadima Zelanda, które są pod ochroną prawa autorskiego.

Gdzie stoi pojęcie: Stopień I, rozdział IV „Равновесие”, części „Важность” i „От борьбы к равновесию” oraz podsumowanie rozdziału, we fragmencie wydawcy (IG Wieś) podlinkowanym w tabeli, razem z rekordami wydań.

R. F. Baumeister, „Choking under pressure”, Journal of Personality and Social Psychology 46 (3), 1984, s. 610-620, doi:10.1037/0022-3514.46.3.610 (PubMed).

S. L. Beilock, T. H. Carr, „On the fragility of skilled performance”, Journal of Experimental Psychology: General 130 (4), 2001, s. 701-725, doi:10.1037/0096-3445.130.4.701 (PubMed).

J. Shin, K. L. Milkman, „How backup plans can harm goal pursuit”, Organizational Behavior and Human Decision Processes 135, 2016, s. 1-9, doi:10.1016/j.obhdp.2016.04.003.

Datowanie, rodowód i sprawa nienazwanych źródeł: Transerfing, czytany z uwagą.

Jak system stoi obok prawa przyciągania, stoicyzmu i terapii z badaniami: porównanie.

Ta strona nie formułuje twierdzeń terapeutycznych i nie jest poradą w leczeniu lęku ani żadnego innego stanu.

Siedem ruchów

Siedem<br>ruchów

Copenhaver, B. P. (trans.), Hermetica: The Greek Corpus Hermeticum and the Latin Asclepius (Cambridge: Cambridge University Press, 1992): the standard English critical translation; all Corpus references on this page follow its numbering.

Steele, R. & Singer, D. W., ‘The Emerald Table’, Proceedings of the Royal Society of Medicine 21 (1928), pp. 485-501: the standard treatment of the Latin text whose clauses are cited here.

Fowden, G., The Egyptian Hermes: A Historical Approach to the Late Pagan Mind (Cambridge: Cambridge University Press, 1986): on what the Hermetica were used for, as against what later readers wanted them to be.

The arrangement into seven moves is ours and is not found in any source. It is stated here so that it can be argued with.

Provenance

Karty rodowodu

Court de Gébelin, Le Monde primitif, t. VIII (Paryż, 1781), narodziny twierdzenia o egipskim tarocie.

Arthur Avalon (John Woodroffe), The Serpent Power (Londyn, 1919); C. W. Leadbeater, The Chakras (Adyar, 1927), zachodni standard siedmiu czakr.

Klemens Aleksandryjski, Stromateis VI (ok. 200 n.e.), 42 księgi w procesji.

Dzienniki anielskie Dee, British Library, Sloane MSS, udokumentowane narodziny „enochiańskiego”, 1582-1589.

A. J. Davis, The Great Harmonia, t. IV (Boston, 1855), s. 41, Internet Archive, najwcześniejsze sprawdzone przez nas użycie zwrotu w odniesieniu do życia i umysłu.

P. Mulford, Your Forces, and How to Use Them (Nowy Jork: F. J. Needham), t. I (maj 1886-maj 1887) i t. II (maj 1887-maj 1888), zwrot jako reguła myślenia.

Atkinson, W. W., Thought Vibration, or the Law of Attraction in the Thought World (Chicago, 1906).

S. L. MacGregor Mathers (tłum.), The Key of Solomon the King (Londyn, 1889).

Na tym serwisie: Tarot, John Dee, Hermes Trismegistos, Tablica klauzula po klauzuli.

Provenance

Metoda w formie artykułów: 72 imiona (trzy warstwy na jednej stronie), Tablica Szmaragdowa klauzula po klauzuli, Kybalion (pełna rozbiórka rodowodu), jak na górze, tak na dole (jedno hasło, datowane warstwa po warstwie), hrabia Saint-Germain (legenda datowana książka po książce).

Philip Deslippe (red.), The Kybalion: The Definitive Edition (2011), wzorcowy przypadek datowania warstwy współczesnej.

Źródło i licencja skilla: github.com/reszkovy/provenance (MIT).

Talia

Talia

Michael Dummett, The Game of Tarot (1980), standardowa historia kart jako gry.

Antoine Court de Gébelin, Monde primitif, t. VIII (1781), źródło opowieści o Egipcie.

Israel Regardie, The Golden Dawn, 4 t. (Aries Press, 1937-1940), opublikowane przypisania.

Nasza strona o szerszym pytaniu: Tarot a hermetyzm.

Uczciwe pytania

Czy ten serwis pisze AI?

Tak. Teksty pisze Claude, model AI firmy Anthropic, na podstawie opublikowanych badań i według reguł ustalonych przez właściciela serwisu. Żadnej strony nie recenzuje specjalista z tej dziedziny. Od 25 października 2026 przerabiamy 11 stron w cyklach obiegów, a każdą zmianę przepuszcza albo zatrzymuje ślepa ocena osobnej instancji modelu; z naszych 151 haseł angielskich taki cykl zakończyło 10. Cały proces i to, czego nie gwarantuje, opisujemy na tej stronie.

Dlaczego nie ma nazwisk autorów?

Projekt mówi jednym głosem, a jego metoda i źródła są publiczne; to uważamy za mocniejszą formę odpowiedzialności. Teksty pisze model AI, więc nazwisko człowieka pod nimi wprowadzałoby w błąd, a autorów nie wymyślamy.

Mogę zgłosić poprawkę?

Bardzo prosimy, przez formularz na tej stronie (/pl/about/method/#report). Podaj stronę i zdanie, a jeśli możesz, także źródło. Potwierdzone błędy poprawiamy w każdym języku, w którym się pojawiły, i wypisujemy na /pl/corrections/.

Zarabiacie na tym?

Sprzedajemy jedną rzecz: książkę Modern Hermet jako e-book na Kindle. List i baza wiedzy są bezpłatne i nic innego tu nie jest na sprzedaż. Jeśli to się zmieni, powiemy o tym wprost.

Źródła i dalsza lektura

• Embassy of the Free Mind (Bibliotheca Philosophica Hermetica), Amsterdam: the great physical library of this tradition.